Dünya kendi ekseni çevresinde hangi yönde döner?
- A) Doğudan batıya
- B) Batıdan doğuya
- C) Kuzeyden güneye
- D) Güneyden kuzeye
- E) Kutuplar arasında doğrusal
Doğru cevap: B
Çözüm: Dünya batıdan doğuya döner; bu nedenle Güneş’in gökyüzündeki günlük görünür hareketi doğudan batıya doğrudur.
Dünya’nın kendi ekseni çevresinde bir dönüşü yaklaşık ne kadar sürer?
- A) 12 saat
- B) 30 gün
- C) 365 gün
- D) 24 saat
- E) 6 ay
Doğru cevap: D
Çözüm: Dünya’nın kendi ekseni çevresindeki günlük dönüşü yaklaşık 24 saattir; gece ile gündüzün ardışıklığının temel nedenidir.
Dünya’nın Güneş çevresindeki dolanımı yaklaşık ne kadar sürer?
- A) 365 gün 6 saat
- B) 24 saat
- C) 30 gün
- D) 180 gün
- E) 400 gün
Doğru cevap: A
Çözüm: Dünya Güneş etrafındaki dolanımını yaklaşık 365 gün 6 saatte tamamlar; bu hareket bir yıllık zaman biriminin temelidir.
Dünya’nın dönme ekseninin yörünge düzlemine dik doğrultuyla yaptığı açı yaklaşık kaç derecedir?
- A) 0°
- B) 15°
- C) 23°27′
- D) 45°
- E) 66°33′
Doğru cevap: C
Çözüm: Dünya’nın dönme ekseni, yörünge düzlemine dik doğrultuya yaklaşık 23°27′ eğiktir. 66°33′ ise eksenin yörünge düzlemiyle yaptığı açıdır.
21 Haziran civarında Kuzey Yarım Küre’de hangi mevsim başlar?
- A) Kış
- B) Sonbahar
- C) İlkbahar
- D) Her yerde aynı mevsim
- E) Yaz
Doğru cevap: E
Çözüm: 21 Haziran dolaylarında Kuzey Yarım Küre yaz gündönümünü yaşar; Güney Yarım Küre’de aynı tarihte kış başlar.
21 Aralık civarında Kuzey Yarım Küre’de hangi mevsim başlar?
- A) Yaz
- B) Kış
- C) Sonbahar
- D) İlkbahar
- E) İki yarım kürede yaz
Doğru cevap: B
Çözüm: 21 Aralık dolaylarında Kuzey Yarım Küre’de kış gündönümü, Güney Yarım Küre’de yaz gündönümü yaşanır.
Kuzey Yarım Küre’de ilkbahar ekinoksu yaklaşık hangi tarihe denk gelir?
- A) 21 Haziran
- B) 21 Aralık
- C) 1 Ocak
- D) 21 Mart
- E) 15 Ağustos
Doğru cevap: D
Çözüm: 21 Mart dolayları ilkbahar ekinoksudur; Güneş ışınları Ekvator’a dik gelir ve gece ile gündüz süreleri yaklaşık eşittir.
Kuzey Yarım Küre’de sonbahar ekinoksu yaklaşık hangi tarihtedir?
- A) 23 Eylül
- B) 21 Mart
- C) 21 Haziran
- D) 21 Aralık
- E) 1 Temmuz
Doğru cevap: A
Çözüm: 23 Eylül dolaylarında Kuzey Yarım Küre sonbahar ekinoksu yaşar. Güneş ışınları Ekvator çevresine dik gelir.
21 Haziran dolaylarında öğle vakti Güneş ışınlarının dik geldiği enlem dairesi hangisidir?
- A) Oğlak Dönencesi
- B) Ekvator
- C) Yengeç Dönencesi
- D) Kuzey Kutup Dairesi
- E) Güney Kutup Dairesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Haziran gündönümünde Güneş’in dik geldiği enlem yaklaşık 23°27′ kuzeydir; bu paralel Yengeç Dönencesi’dir.
21 Aralık dolaylarında Güneş ışınları hangi dönenceye dik gelir?
- A) Yengeç Dönencesi
- B) Ekvator
- C) Kuzey Kutup Dairesi
- D) Başlangıç meridyeni
- E) Oğlak Dönencesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Aralık gündönümünde Güneş ışınları yaklaşık 23°27′ güney enlemine, yani Oğlak Dönencesi’ne dik gelir.
Ekinoks günlerinde öğle vakti Güneş ışınlarının dik geldiği enlem hangisidir?
- A) 23°27′ kuzey
- B) 0° enlem (Ekvator)
- C) 23°27′ güney
- D) 66°33′ kuzey
- E) 90° kuzey
Doğru cevap: B
Çözüm: Mart ve eylül ekinokslarında Güneş’in dik geldiği enlem Ekvator’dur; iki yarım kürede gece gündüz yaklaşık eşit sürer.
Ekinoks tarihlerinin gece–gündüz süresi bakımından genel özelliği hangisidir?
- A) Her yerde 24 saat gündüzdür.
- B) Her yerde 24 saat gecedir.
- C) Kuzeyde daima yaz başlar.
- D) Gece ile gündüz süreleri yaklaşık eşittir.
- E) Dünya’nın dönüşü durur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Ekinoks döneminde aydınlanma çizgisi kutuplara yakın konumdan geçer ve dünya genelinde gece ve gündüz yaklaşık 12’şer saattir.
Hava olaylarının büyük çoğunluğunun gerçekleştiği atmosfer katmanı hangisidir?
- A) Troposfer
- B) Stratosfer
- C) Mezosfer
- D) Termosfer
- E) Ekzosfer
Doğru cevap: A
Çözüm: Bulutlanma ve yağış gibi hava olaylarının büyük bölümü yeryüzüne en yakın atmosfer katmanı olan troposferde gerçekleşir.
Bir yerde uzun yıllar boyunca görülen ortalama hava koşulları hangi kavramla tanımlanır?
- A) Günlük hava durumu
- B) Anlık rüzgâr
- C) İklim
- D) Yerel saat
- E) Mutlak konum
Doğru cevap: C
Çözüm: İklim uzun yıllar boyunca gözlenen sıcaklık, yağış ve rüzgâr gibi özelliklerin genel düzenidir; hava durumu kısa süreli koşulları anlatır.
Hava sıcaklığı ölçümünde kullanılan temel araç hangisidir?
- A) Barometre
- B) Higrometre
- C) Anemometre
- D) Plüviyometre
- E) Termometre
Doğru cevap: E
Çözüm: Termometre sıcaklığı ölçer; barometre basıncı, higrometre nemi, anemometre rüzgâr hızını ve plüviyometre yağışı ölçer.
Atmosfer basıncını ölçen araç hangisidir?
- A) Termometre
- B) Barometre
- C) Higrometre
- D) Anemometre
- E) Plüviyometre
Doğru cevap: B
Çözüm: Barometre atmosfer basıncını ölçer. Sıcaklık, nem ve rüzgârın ölçülmesinde farklı meteoroloji araçları kullanılır.
Havadaki nemin ölçülmesinde kullanılan araç hangisidir?
- A) Barometre
- B) Termometre
- C) Sismograf
- D) Higrometre
- E) Anemometre
Doğru cevap: D
Çözüm: Higrometre havanın nem durumunu ölçer; bağıl nem hava kütlesinin sıcaklıkla ilişkili su buharı doygunluğuna bağlıdır.
Rüzgârın geldiği yönü belirlemede kullanılan araç hangisidir?
- A) Rüzgâr gülü
- B) Barometre
- C) Termometre
- D) Plüviyometre
- E) Higrometre
Doğru cevap: A
Çözüm: Rüzgâr yönü rüzgâr gülüyle belirlenir. Rüzgâr adlandırılırken gittiği değil, geldiği yön esas alınır.
Hava basıncı değerleri aynı olan noktaları birleştiren eğrilere ne ad verilir?
- A) İzoterm
- B) İzohips
- C) İzobar
- D) İzohyet
- E) İzobat
Doğru cevap: C
Çözüm: İzobar eş basınç eğrisidir; izoterm eş sıcaklık, izohyet eş yağış ve izohips eş yükselti eğrilerini ifade eder.
Sıcaklık değeri aynı olan noktaları birleştiren harita eğrileri hangisidir?
- A) İzobar
- B) İzohips
- C) İzohyet
- D) İzobat
- E) İzoterm
Doğru cevap: E
Çözüm: İzotermler eş sıcaklık noktalarını birleştirir. İklim haritalarındaki bu çizgiler, sıcaklığın alansal dağılışını gösterir.