Türkiye’de fındık yetiştiriciliğinin yaygın olduğu bölge hangisidir?
- A) Güneydoğu Anadolu’nun kurak ovaları
- B) İç Anadolu’nun tuzlu göl çevresi
- C) Karadeniz Bölgesi
- D) Doğu Anadolu’nun yüksek zirveleri
- E) Tuz Gölü kıyılarının tamamı
Doğru cevap: C
Çözüm: Fındık Türkiye’de özellikle Karadeniz ikliminin etkili olduğu yamaç ve kıyı kuşağında yaygın yetiştirilen üründür.
İç Anadolu’da geniş ve görece düz yüzeyleriyle tanınan plato/ova çevresi hangisidir?
- A) Doğu Karadeniz kıyı kuşağı
- B) Konya çevresi
- C) Kaçkar zirveleri
- D) Yıldız Dağları tepeleri
- E) Menteşe Dağları zirveleri
Doğru cevap: B
Çözüm: Konya çevresinde İç Anadolu’nun geniş ve görece düz kapalı havza düzlükleri bulunur; kıyıdaki dik dağ kuşaklarından farklıdır.
Afet gerçekleşmeden önce güvenli toplanma yeri ve aile iletişim planı belirlemek hangi aşamaya örnektir?
- A) Afet sonrası enkaz kaldırma
- B) Hazırlık
- C) Yeniden inşa
- D) Hasar tespit raporu düzenleme
- E) İyileştirme
Doğru cevap: B
Çözüm: Acil iletişim ve toplanma planı, afet öncesi hazırlık kapsamındadır; etkili hazırlık zarar azaltmaya katkı sağlar.
Bir bölgenin verdiği göçün aldığı göçten daha fazla olması ne anlama gelir?
- A) Net göçünün pozitif olmasına
- B) Doğum sayısının artmasına
- C) Ortalama yükseltisinin azalmasına
- D) Net göçünün negatif olmasına
- E) Yıllık yağışının kesin artmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Net göç alınan göç eksi verilen göçtür. Bölgeden ayrılanların sayısı daha fazlaysa net göç negatiftir.
Doğu Karadeniz kıyılarında doğal bitki örtüsünün gürleşmesini destekleyen başlıca iklim özelliği hangisidir?
- A) Yazın sürekli kuraklık
- B) Yıl boyunca çöl sıcaklığı
- C) Yıl içine yayılan bol yağış
- D) Hiç nem bulunmaması
- E) Her mevsim kutup gecesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğu Karadeniz’de nemli iklim ve bol yağış ormanların gelişmesini destekler; iç kesimlerde yükselti ve bakı etkileri de görülür.
Bir bölgenin kuş bakışı görünümünün belirli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmasına ne denir?
- A) Kesit
- B) Panorama
- C) Fotoğraf
- D) Harita
- E) Kroki
Doğru cevap: D
Çözüm: Harita kuş bakışı görünümün belirli ölçekle düzleme aktarımıdır. Kroki çoğunlukla matematiksel ölçek zorunluluğu taşımayan şematik çizimdir.
Havadaki nemin ölçülmesinde kullanılan araç hangisidir?
- A) Barometre
- B) Termometre
- C) Sismograf
- D) Higrometre
- E) Anemometre
Doğru cevap: D
Çözüm: Higrometre havanın nem durumunu ölçer; bağıl nem hava kütlesinin sıcaklıkla ilişkili su buharı doygunluğuna bağlıdır.
Dünya’nın Güneş çevresindeki dolanımı yaklaşık ne kadar sürer?
- A) 365 gün 6 saat
- B) 24 saat
- C) 30 gün
- D) 180 gün
- E) 400 gün
Doğru cevap: A
Çözüm: Dünya Güneş etrafındaki dolanımını yaklaşık 365 gün 6 saatte tamamlar; bu hareket bir yıllık zaman biriminin temelidir.
Toplam nüfusu bir milyon, şehir nüfusu 600.000 olan bir ülkede kent nüfusunun payı yüzde kaçtır?
- A) %40
- B) %50
- C) %65
- D) %60
- E) %75
Doğru cevap: D
Çözüm: Kent nüfusu payı şehirde yaşayanların toplam nüfusa oranıdır: 600.000 / 1.000.000 × 100 = %60.
Aynı alanı gösteren 1/50.000 ve 1/500.000 ölçekli iki harita için hangisi doğrudur?
- A) 1/50.000 ölçekli harita daha çok ayrıntı gösterir.
- B) 1/500.000 ölçekli harita daha çok ayrıntı gösterir.
- C) İki harita kesinlikle aynı ölçüde ayrıntılıdır.
- D) Ölçek paydası büyüdükçe ayrıntı zorunlu olarak artar.
- E) Büyük ölçekli olan daha fazla alan kaplar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kesir ölçekte paydası küçük olan 1/50.000 daha büyük ölçektir; ayrıntı artar ve kâğıtta gösterilebilen gerçek alan küçülür.
Bir yerleşimin dere yatağının taşkın alanına kurulması, yoğun yağmurda hangi riski özellikle artırır?
- A) Yalnız çığ riskini
- B) Yalnız volkanik kül riskini
- C) Güneş patlamalarını
- D) Karasal iklimin tamamen kaybolmasını
- E) Sel ve taşkın zararını
Doğru cevap: E
Çözüm: Akarsuyun taşkın düzlüğündeki yapılaşma suyun yayılacağı alanları daraltabilir ve yağışlı dönemde maruziyeti artırır.
Türkiye’de sirk ve moren gibi buzul şekilleri özellikle hangi çevrelerde görülür?
- A) Çukurova deltası
- B) Konya Ovası’nın tamamı
- C) Meriç deltası
- D) Kaçkar ve yüksek Doğu Anadolu dağları
- E) Kıyı kumullarının tümü
Doğru cevap: D
Çözüm: Buzul aşındırma ve biriktirme şekilleri yüksek dağlarda gelişir; Kaçkar ve yüksek Doğu Anadolu dağlarında izleri bulunur.
Daha yüksek enlemlere çıkıldıkça ardışık meridyenler arasındaki doğu-batı uzaklığı nasıl değişir?
- A) Artar.
- B) Değişmez.
- C) Azalır.
- D) Önce sıfıra iner sonra büyür.
- E) Yalnız saat dilimine göre değişir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Meridyenler kutuplara doğru birbirine yaklaştığı için aynı boylam farkının kilometre cinsinden doğu-batı uzaklığı azalır.
Nüfusu 50.000 olan bir ilçede kaba doğum hızı binde 18 ise bir yıldaki yaklaşık doğum sayısı kaçtır?
- A) 900
- B) 90
- C) 180
- D) 1.800
- E) 9.000
Doğru cevap: A
Çözüm: Binde 18, her 1.000 kişide 18 doğum demektir. 50.000 × 18 / 1.000 = 900 doğum hesaplanır.
Sıcaklığın Ekvator’dan kutuplara doğru genel olarak azalmasının temel nedeni hangisidir?
- A) Ekvator’da kara parçası bulunmaması
- B) Boylamların kutuplarda eşit uzunlukta olması
- C) Atmosferin kutuplarda tümüyle yok olması
- D) Güneş ışınlarının geliş açısının genel olarak küçülmesi
- E) Yeryüzü yükseltisinin kutuplarda her yerde artması
Doğru cevap: D
Çözüm: Enlem arttıkça Güneş ışınlarının geliş açısı genel olarak küçülür ve birim yüzeye düşen enerji azalır; yerel başka etkenler de sıcaklığı değiştirir.
Orman yangını riskinin yüksek olduğu sıcak ve rüzgârlı dönemde hangi uygulama daha uygundur?
- A) Kontrolsüz ateşlerin teşvik edilmesi
- B) Uyarıların saklanması
- C) Erken uyarılarla birlikte kontrollü erişim ve yangın önleme önlemleri
- D) Su kaynaklarına erişimin engellenmesi
- E) Yanıcı atıkların ormana bırakılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Erken uyarı, önleyici denetimler ve güvenli davranışlar yangının başlamasını ve yayılmasını azaltmaya yardımcı olabilir.
Türkiye’de çay tarımının Doğu Karadeniz kıyılarında yoğunlaşmasının iklimsel açıklaması hangisidir?
- A) Bol ve yıl içine yayılan yağış ile nemli koşullar
- B) Sürekli çöl kuraklığı
- C) Yıl boyunca çok şiddetli karasal don
- D) Yazın hiç nem olmaması
- E) Yağışın yılda yalnız bir gün olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Çay bitkisi nemli ve yeterli yağış alan koşulları sever; Doğu Karadeniz’in iklimi çay yetiştiriciliğini destekler.
Gece kara melteminin oluştuğu kıyıda yüzeye yakın rüzgârın karadan denize yönelmesinin nedeni hangisidir?
- A) Karanın daha çabuk soğuyup görece yüksek basınç alanına dönüşmesi
- B) Karanın gece denizden daha çok ısınması
- C) Denizle kara arasında ısı farkının bulunmaması
- D) Dünya’nın dönüş yönünün gece tersine dönmesi
- E) Denizlerin gece tüm suyunu kaybetmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kara gece denizden hızlı soğuyarak göreli yüksek basınç yaratabilir. Bu durum yüzeyde karadan denize esişi destekler.
Uzun dönemde doğurganlık gerilerken yaşam süresi artan bir nüfusun piramidinde hangi değişim beklenir?
- A) Tabanın daralması ve üst yaş gruplarının payının artması
- B) Tabanın sürekli genişleyip üst yaşların yok olması
- C) Bütün yaş gruplarının aynı anda sıfırlanması
- D) Nüfus yapısının hiçbir biçimde değişmemesi
- E) Yalnız erkeklerin piramitte yer alması
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğumların azalması alt yaş grubunu daraltabilir; yaşam süresinin uzaması yaşlıların payını artırarak nüfus yaşlanmasına yol açabilir.
Maki bitki topluluklarının yaz kuraklığına uyum sağlaması en çok hangi yapısal özellikleriyle ilişkilidir?
- A) Yıl boyu çok geniş ve ince yaprak üretmesiyle
- B) Sert ve çoğu zaman küçük yapraklı her dem yeşil çalılar olmasıyla
- C) Köklerinin tamamen bulunmamasıyla
- D) Sürekli su altında yaşamasıyla
- E) Yalnız kutup gecesinde gelişmesiyle
Doğru cevap: B
Çözüm: Maki bitkilerinin kalın, sert ve küçük yaprakları su kaybını azaltmaya yardımcı olabilir; Akdeniz yaz kuraklığına uyum sağlar.