Bir noktanın başlangıç meridyenine göre doğu-batı yönündeki açısal konumu hangisidir?
- A) Boylam
- B) Enlem
- C) Rakım
- D) Bakı
- E) İzohips
Doğru cevap: A
Çözüm: Boylam Greenwich başlangıç meridyenine göre açısal uzaklıktır ve doğuda ya da batıda 0 ile 180 derece arasında belirtilir.
Akdeniz ikliminin görüldüğü kıyılarda yaygın sert yapraklı, her dem yeşil çalı topluluğu hangisidir?
- A) Bozkır
- B) Tundra
- C) Tayga
- D) Maki
- E) Alpin çayır
Doğru cevap: D
Çözüm: Maki, Akdeniz ikliminin yaz kuraklığına uyum sağlamış sert yapraklı, çoğu her dem yeşil çalılardan oluşan bitki topluluğudur.
Türkiye’nin güneydoğusunda, yaz sıcaklıklarının yüksek olduğu bölge hangisidir?
- A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- B) Karadeniz Bölgesi
- C) Marmara Bölgesi
- D) Doğu Karadeniz Bölümü
- E) Ege Bölgesi’nin kıyı kesimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Güneydoğu Anadolu’da yaz sıcaklıkları yüksektir ve karasal özellikler görülür; tarımda sulamanın önemi büyüktür.
İnsanların yer değiştirmesine coğrafyada genel olarak ne ad verilir?
- A) Doğum
- B) Ölüm
- C) Göç
- D) Nüfus sayımı
- E) Yaş bağımlılığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Göç, insanların sürekli ya da belirli sürelerle yaşadığı yerden başka bir yere taşınmasıdır; nedenleri ve sonuçları farklı olabilir.
Aynı anda daha doğuda bulunan bir noktanın yerel saati, daha batıdaki noktaya göre nasıldır?
- A) Daha geridir.
- B) Daha ileridir.
- C) Her zaman aynıdır.
- D) Yalnız yükseltiye bağlıdır.
- E) Sadece mevsime bağlıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Dünya batıdan doğuya döndüğü için doğudaki meridyenler Güneş’in öğle konumuna daha önce ulaşır; yerel saatleri ileridir.
Orman yangınlarıyla mücadelede insan kaynaklı riski azaltan davranış hangisidir?
- A) Sönmemiş izmariti bitki örtüsüne atmak
- B) Rüzgârlı havada kontrolsüz ateş yakmak
- C) Yangın uyarılarını görmezden gelmek
- D) Kaçış yollarını kapatmak
- E) Ormanlarda ateş kullanımına ilişkin güvenlik kurallarına uymak
Doğru cevap: E
Çözüm: Yangının başlamasını önleyen davranışlar riskin azalmasına yardımcı olur; sıcaklık ve rüzgâr yayılma hızını etkileyebilir.
Karadeniz’in nemli orman kuşağında görülen kahverengi orman topraklarının oluşumunda hangi etken önemlidir?
- A) Nemli iklim ve orman örtüsü
- B) Sürekli çöl kuraklığı
- C) Yalnız deniz tuzu birikimi
- D) Bütün yıl donmuş permafrost
- E) Hiç ayrışma olmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Kahverengi orman toprakları nemli koşullarda gelişen orman örtüsü ve ayrışma süreçleriyle ilişkilidir; yalnız bir bölgeyle sınırlı değildir.
Erzurum-Kars çevresindeki geniş çayır alanlarının hayvancılık bakımından önemi hangisidir?
- A) Sadece deniz balıkçılığını mümkün kılması
- B) Hayvan otlatmayı bütünüyle engellemesi
- C) Bütün meraların yazın tuz gölüne dönüşmesi
- D) Yalnız pamuk yetiştiriciliğini gerektirmesi
- E) Büyükbaş mera hayvancılığını desteklemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazın yeşil kalan yüksek çayırlar Erzurum-Kars çevresinde otlatma ve özellikle büyükbaş hayvancılık için elverişli olabilir.
Gündüz oluşan deniz melteminin genel esiş yönü hangisidir?
- A) Karadan denize
- B) Denizden karaya
- C) Dağdan vadiye
- D) Kutup noktasından Ekvator’a zorunlu
- E) Her zaman doğudan batıya
Doğru cevap: B
Çözüm: Gündüz kara daha hızlı ısınıp görece alçak basınç oluşturur. Yüzeyde daha serin deniz üzerinden karaya doğru meltem oluşur.
1/200.000 ölçekli haritada iki kent arasındaki uzaklık 3 cm ise gerçek uzaklık kaç kilometredir?
- A) 3 km
- B) 6 km
- C) 2 km
- D) 12 km
- E) 60 km
Doğru cevap: B
Çözüm: 1 cm haritada 200.000 cm yani 2 km’ye eşittir. Haritadaki 3 cm uzunluk gerçekte 3 × 2 = 6 km olur.
Aşırı otlatma ve bitki örtüsünün tahrip edilmesi hangi doğal süreçte hızlanmaya neden olabilir?
- A) Karstik mağaraların anında kapanması
- B) Dünya’nın dönmesinin yavaşlaması
- C) Toprak erozyonu
- D) Göl suyunun tatlılaşması
- E) Tüm deltalarda volkanik patlama
Doğru cevap: C
Çözüm: Bitki örtüsü toprak yüzeyini korur. Örtünün bozulması rüzgâr ve suyun verimli üst toprağı taşımasını kolaylaştırabilir.
Bir yerleşmede bir yılda 1.200 doğum ve 400 ölüm yaşanmışsa doğal nüfus artışı kaç kişidir?
- A) 400 kişi
- B) 1.200 kişi
- C) 1.600 kişi
- D) 800 kişi
- E) 2.000 kişi
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğal nüfus artışı doğum sayısından ölüm sayısının çıkarılmasıyla bulunur: 1.200 − 400 = 800 kişidir.
Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşması sonucu oluşan yağış hangi adla bilinir?
- A) Cephe (frontal) yağışı
- B) Yamaç yağışı
- C) Konveksiyonel yağış
- D) Buharlaşma
- E) Sis
Doğru cevap: A
Çözüm: Farklı sıcaklıktaki hava kütleleri karşılaştığında sıcak hava yükselmeye zorlanabilir; soğuma ve yoğuşma cephe yağışlarını meydana getirir.
Akarsu vadisini geçen izohipslerin V biçimli kıvrımının ucu genellikle hangi yönü gösterir?
- A) Akarsuyun kaynağına, yani yukarı çığırına
- B) Akarsuyun döküldüğü aşağı çığıra
- C) Daima coğrafi güneye
- D) Daima başlangıç meridyenine
- E) Haritadaki en düz yola
Doğru cevap: A
Çözüm: Akarsu vadilerini kesen izohipslerin V şeklindeki sivri kısmı genel olarak akış yönünün tersine, yüksek kesime bakar.
İklim değişikliğine uyum amacıyla bir kıyı kentinde geçirgen yüzeyler, gölgelendirme ve yağmur suyu depolama artırılıyor. Bu uygulamalar hangi ortak amaca hizmet eder?
- A) İklim olaylarının tamamını ortadan kaldırmaya
- B) Yer kabuğu levhalarının hareketini durdurmaya
- C) Kenti her mevsim karla kaplamaya
- D) Aşırı sıcaklık ve sağanakların yerel etkilerini azaltmaya
- E) Atmosferin doğal dolaşımını tümüyle kesmeye
Doğru cevap: D
Çözüm: Yeşil ve geçirgen alanlar ısı adası ile yüzey akışını azaltabilir; yağmur suyu yönetimi kurak ve yağışlı dönemlere uyumu güçlendirir.
A noktası 38° kuzey–32° doğu, B noktası 40° kuzey–30° doğu koordinatındadır. A, B’ye göre hangi yöndedir?
- A) Kuzeydoğu
- B) Güneybatı
- C) Kuzeybatı
- D) Güneydoğu
- E) Tam kuzey
Doğru cevap: D
Çözüm: A’nın enlemi 38° ile daha güneyde, boylamı 32° doğu ile daha doğudadır. Bu iki bilgi birlikte güneydoğuyu gösterir.
Nüfusu 120.000 olan ilçede kaba doğum hızı binde 18, kaba ölüm hızı binde 6’dır. Yıllık doğal artış kaç kişidir?
- A) 1.440
- B) 720
- C) 1.200
- D) 2.160
- E) 2.880
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğal artış hızı binde 18 − 6 = 12’dir. 120.000 × 12 / 1.000 = 1.440 kişilik doğal artış bulunur.
Bir deprem aynı büyüklükte iki yerleşimde farklı kayıplara yol açmıştır. Verilenlerden hangisi kayıp farkını açıklamak için en az uygundur?
- A) Binaların dayanım düzeylerinin farklı olması
- B) Zemin koşullarının farklı olması
- C) Nüfus ve yapı yoğunluklarının farklı olması
- D) Afet hazırlık düzeylerinin farklı olması
- E) Her iki yerleşimin aynı ülkede yer alması
Doğru cevap: E
Çözüm: İdari olarak aynı ülke içinde olmak hasarın eşit olacağını göstermez; yapı, zemin, maruziyet ve hazırlık zararları etkiler.
Yükselti farkı 120 m, yatay uzunluk 3 km ise ortalama eğim yüzde kaçtır?
- A) %0,4
- B) %12
- C) %25
- D) %4
- E) %40
Doğru cevap: D
Çözüm: Yatay mesafe 3 km = 3.000 metredir. (120 ÷ 3.000) × 100 = 4 olduğundan ortalama eğim %4’tür.
Gündüz deniz melteminin oluştuğu bir kıyıda yüzeydeki sıcaklık ve basınç ilişkisi için hangisi uygundur?
- A) Kara daha soğuk ve görece yüksek basınçlıdır.
- B) Kara ile deniz mutlaka aynı sıcaklıktadır.
- C) Deniz daha sıcak ve görece alçak basınçlıdır.
- D) Kara daha sıcak ve görece alçak basınçlı; deniz daha serin ve görece yüksek basınçlıdır.
- E) Sıcaklık farkı olmadan zorunlu 24 saat meltem oluşur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Gündüz kara yüzeyi hızlı ısınır, görece alçak basınç oluşabilir ve yüzeyde denizden karaya hava akımı gelişir.