İç Anadolu’nun yarı kurak alanlarında yaygın olan doğal otsu bitki topluluğu hangisidir?
- A) Bozkır (step)
- B) Tropikal yağmur ormanı
- C) Mangrov
- D) Tundra
- E) Muson ormanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Bozkır, İç Anadolu’nun yarı kurak iklim koşullarında görülen seyrek ve çoğunlukla kısa boylu otsu bitki örtüsüdür.
Dünya’nın kendi ekseni çevresinde bir dönüşü yaklaşık ne kadar sürer?
- A) 12 saat
- B) 30 gün
- C) 365 gün
- D) 24 saat
- E) 6 ay
Doğru cevap: D
Çözüm: Dünya’nın kendi ekseni çevresindeki günlük dönüşü yaklaşık 24 saattir; gece ile gündüzün ardışıklığının temel nedenidir.
Meridyenler nerede birleşir?
- A) Ekvator çizgisinin tamamında
- B) Yengeç Dönencesi üzerinde
- C) Kutup noktalarında
- D) Oğlak Dönencesi üzerinde
- E) Herhangi bir paralelin orta noktasında
Doğru cevap: C
Çözüm: Meridyenler iki kutup noktasında birleşir. Aralarındaki uzaklık Ekvator’dan kutuplara doğru genel olarak azalır.
Nüfus piramidinin tabanının çok geniş olması en çok hangi özelliğe işaret eder?
- A) Çocuk nüfus payının yüksekliğine
- B) Yaşlı nüfusun bütün nüfusu oluşturduğuna
- C) Göçün hiç gerçekleşmediğine
- D) Yalnız erkeklerin sayıldığına
- E) Bütün nüfusun aynı yaşta olduğuna
Doğru cevap: A
Çözüm: Nüfus piramidinin tabanı küçük yaş gruplarını gösterir. Geniş taban, genç yaş gruplarının nüfusta belirgin yer tuttuğunu gösterir.
Türkiye’nin Kuzey Yarım Küre’de olması, aşağıdakilerden hangisinin temel açıklamasıdır?
- A) Doğuda yerel saatin daha ileri olmasının
- B) İstanbul’un boğazlara sahip olmasının
- C) Üç tarafının denizlerle çevrili olmasının
- D) Karayolu ağının gelişmesinin
- E) Yaz mevsiminin genel olarak haziran–ağustos dönemine rastlamasının
Doğru cevap: E
Çözüm: Kuzey Yarım Küre’nin yıllık güneşlenme düzeni, yazın haziran–ağustos; kışın aralık–şubat dönemine denk gelmesini açıklar.
İç Anadolu Bölgesi’nde geniş sahalarda bozkır bitkilerinin yaygın olmasının temel iklimsel açıklaması nedir?
- A) Yıl boyunca sürekli bol kar yağması
- B) Tropikal yağmur ormanı iklimi
- C) Her mevsim muson yağışının görülmesi
- D) Denizden hiç buharlaşma olmaması
- E) Yağışın birçok kesimde sınırlı ve yazların kurak olması
Doğru cevap: E
Çözüm: İç Anadolu’da karasallık ve nispeten sınırlı yağış, doğal bozkır örtüsünün yayılışını destekleyen temel koşullardandır.
21 Aralık dolaylarında Güney Kutup Dairesi üzerinde hangi olay beklenir?
- A) Yaklaşık 24 saat gece
- B) Yaklaşık 24 saat gündüz
- C) Kuzey Yarım Küre yazının başlaması
- D) Güneş’in Yengeç Dönencesi’ne dik gelmesi
- E) Gündüz süresinin her yerde 12 saat olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Aralık gündönümünde Güney Yarım Küre yazı yaşar. Güney Kutup Dairesi çevresinde kutup gündüzü görülebilir.
Tarımda makineleşmenin yaygınlaşması, diğer koşullar benzerken hangi nüfus hareketini kolaylaştırabilir?
- A) Bütün şehirlerin köye dönüşmesini
- B) Kırsalda işgücü gereksiniminin sürekli artmasını
- C) Kırdan kente işgücü hareketini
- D) Dış göçün dünyanın her yerinde durmasını
- E) Yaşlı nüfusun bütünüyle yok olmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Makineleşme bazı tarım işlerinde emek ihtiyacını azaltabilir; kentlerde istihdam varsa kırdan kente göçü destekleyebilir.
Delta ovasının oluşabilmesi için akarsuyun taşıdığı malzemeyle birlikte hangi koşul elverişlidir?
- A) Kıyıda çok derin çukur ve güçlü uzaklaştırıcı akıntı
- B) Akarsuyun hiç tortu taşımaması
- C) Ağız çevresinde birikmeye uygun sığ ve nispeten sakin kıyı ortamı
- D) Kıyının sürekli dik falezden oluşması
- E) Akarsu yatağının bütünüyle kuruması
Doğru cevap: C
Çözüm: Akarsu ağzında biriken malzemenin dalga ve akıntılarla bütünüyle uzaklaştırılmaması delta gelişimi için önemlidir.
Akdeniz ikliminin belirgin yağış ve sıcaklık özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yazları her yerde serin ve yağışlıdır.
- B) Yıl boyunca sürekli kutup koşulları yaşanır.
- C) Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır.
- D) Kışları sürekli kurak, yazları yağışlıdır.
- E) Yıl boyu sıcaklık sıfırın altındadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Akdeniz ikliminde yaz aylarında alçalıcı hava hareketleriyle kuraklık, kışın ise yağışlı sistemlerin etkisiyle yağış yaygındır.
Bir izohips haritasında eş yükselti aralığı 25 m ise 100 m ve 175 m arasındaki yükselti farkı kaç metredir?
- A) 25 m
- B) 50 m
- C) 75 m
- D) 100 m
- E) 175 m
Doğru cevap: C
Çözüm: Yükselti farkı son ve ilk değerlerin çıkarılmasıyla bulunur: 175 − 100 = 75 m. Bu değer 25 metrelik üç aralığa eşittir.
Ege Bölgesi’nde kıyıya dik uzanan dağlar aşağıdakilerden hangisini kolaylaştırabilir?
- A) Deniz etkisinin vadiler boyunca iç kesimlere ilerlemesini
- B) Bütün kıyılarda dalga hareketinin sona ermesini
- C) İç kesimlerde yükseltinin sıfıra inmesini
- D) Akarsuların tamamının kaybolmasını
- E) Bütün ovaların tarım dışı kalmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Kıyıya dik uzanan dağlar ve aralarındaki doğu-batı yönlü vadiler, denizel etkilerin ve ulaşım bağlantılarının içe sokulmasına katkı sağlar.
Yükseklik farkı 720 m olan bir kesimde yatay uzaklık 9 km ise ortalama eğim yüzde kaçtır?
- A) %8
- B) %0,8
- C) %2
- D) %9
- E) %20
Doğru cevap: A
Çözüm: 9 km = 9.000 metredir. (720/9.000) × 100 = %8 hesaplanır; birimler aynı türde kullanılmalıdır.
Bir fabrikanın hem büyük tüketim pazarlarına hem de liman ve karayolu ağlarına yakın kurulması hangi yer seçimi unsuruyla ilişkilidir?
- A) Yalnız Ekvator’a uzaklık
- B) Tek başına rüzgâr yönü
- C) Her zaman yüksek dağ zirvesi
- D) Pazara ve ulaşıma erişim
- E) Yalnız meteor yağışı
Doğru cevap: D
Çözüm: Sanayi tesislerinde hammadde, işgücü, enerji, ulaşım ve pazara erişim önemlidir; uygun pazar ve lojistik bağlantıları maliyeti azaltabilir.
Deprem tehlike haritasında benzer düzeyde gösterilen iki ilde nüfus ve yapı stoku farklıdır. Afet riski için hangi sonuç çıkarılabilir?
- A) Risk yalnızca deprem haritasındaki renkten hesaplanır
- B) Benzer tehlike değerleri aynı afet riskini zorunlu kılmaz
- C) Daha az nüfuslu ilde hiçbir risk bulunmaz
- D) Yapı kalitesi tümüyle önemsizdir
- E) Tüm şehirlerde depremin hasarı kesin eşittir
Doğru cevap: B
Çözüm: Tehlike sarsıntının olasılığı veya özellikleriyle; risk ise maruziyet ve kırılganlıkla birlikte değerlendirilir.
Ekinoks günü 40° kuzey enlemindeki bir merkezde, Güneş’in yerel öğle vaktindeki yaklaşık yükselme açısı kaç derecedir?
- A) 40°
- B) 50°
- C) 60°
- D) 66,5°
- E) 90°
Doğru cevap: B
Çözüm: Ekinoksta Güneş’in dik geldiği enlem 0°’dir. Öğle yüksekliği 90° − |40° − 0°| = 50° olur.
Nemli Doğu Karadeniz yamaçlarında ormanların deniz seviyesinden yükseğe doğru tür değiştirmesi hangi kavramla açıklanır?
- A) Yükseltiye bağlı bitki kuşaklanması
- B) Boylamın gün içinde değişmesi
- C) Küresel deniz seviyesinin aniden yükselmesi
- D) Göl tuzluluğunun tüm ağaçları yok etmesi
- E) Kıyı girinti sayısının sıfıra inmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yükselti arttıkça sıcaklık ve nem koşulları değişebilir; bu durum alt kuşakta geniş yapraklı, daha yukarıda iğne yapraklı türleri destekleyebilir.
Bir bölgede yağışlar azalırken yoğun sulama nedeniyle yeraltı suyu çekimi sürdürülüyor. Uzun dönemde hangi çevresel sorun ortaya çıkabilir?
- A) Su kaynaklarının sınırsız artması
- B) Tarımda su gereksiniminin sıfırlanması
- C) Bütün toprakların kendiliğinden ormana dönüşmesi
- D) Buharlaşmanın tüm bölgede durması
- E) Yeraltı suyu rezervlerinin azalması ve su kıtlığının derinleşmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Su çekimi beslenmenin üzerine çıkarsa yeraltı suyu düzeyi düşebilir; sulamada verimlilik ve havza ölçekli yönetim önem kazanır.
A ve B merkezleri 36° kuzey paralelinde ve sırasıyla 25° doğu ile 40° doğu meridyenlerindedir. Hangisi kesindir?
- A) B’nin yerel saati A’dan bir saat ileridir.
- B) B, A’dan 15° daha kuzeydedir.
- C) İki merkezde yerel saat aynıdır.
- D) A, B’den her zaman daha sıcaktır.
- E) İki merkezin gerçek yükseltisi aynıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: İki merkez aynı enlemde ancak 15° boylam farkıyla konumlanmıştır. Daha doğuda olan B’de yerel saat 60 dakika ileridir.
Akdeniz kıyılarında kışların görece ılık olması seracılıkta hangi ekonomik avantaja dönüşebilir?
- A) Sera çatısının gereksiz hâle gelmesine
- B) Su ve toprak ihtiyacının tamamen yok olmasına
- C) Isıtma giderlerinin daha düşük olabilmesine
- D) Kış ürünlerinin güneş almadan yetişmesine
- E) Bütün seraların ısı kontrolüne ihtiyaç duymamasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Ilıman kış koşulları uygun sera tasarımında ısıtma gereksinimini azaltabilir; üretim maliyetlerine olumlu yansıyabilir.