21 Haziran dolaylarında öğle vakti Güneş ışınlarının dik geldiği enlem dairesi hangisidir?
- A) Oğlak Dönencesi
- B) Ekvator
- C) Yengeç Dönencesi
- D) Kuzey Kutup Dairesi
- E) Güney Kutup Dairesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Haziran gündönümünde Güneş’in dik geldiği enlem yaklaşık 23°27′ kuzeydir; bu paralel Yengeç Dönencesi’dir.
Türkiye’nin Avrupa ve Asya kıtaları arasında geçiş oluşturan bölgesi hangisidir?
- A) Karadeniz Bölgesi
- B) Doğu Anadolu Bölgesi
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- D) Marmara Bölgesi
- E) İç Anadolu Bölgesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Marmara Bölgesi, Türkiye’nin iki kıta arasında uzanan konumu ve boğazlarla bağlantısı nedeniyle önemli bir geçiş alanıdır.
Sağlık, eğitim ve konaklama gibi hizmetler ekonomide hangi sektöre girer?
- A) Birincil sektör
- B) Üçüncül sektör
- C) İkincil sektör
- D) Yalnız madencilik
- E) Yalnız tarımsal üretim
Doğru cevap: B
Çözüm: Sağlık, eğitim, turizm, ulaştırma ve ticaret hizmet sektörüdür; genel sektör sınıflamasında üçüncül faaliyetler arasında yer alır.
Fırat Nehri’nin Türkiye’deki başlangıcına kaynaklık eden başlıca kollar hangileridir?
- A) Karasu ve Murat
- B) Sakarya ve Porsuk
- C) Gediz ve Bakırçay
- D) Kızılırmak ve Delice
- E) Meriç ve Ergene
Doğru cevap: A
Çözüm: Fırat, Doğu Anadolu’da Karasu ve Murat kollarının birleşmesiyle gelişir; suyu Türkiye dışına ulaşır.
İklim olayları ve yer şekilleri gibi doğal süreçleri inceleyen coğrafyanın alt dalı hangisidir?
- A) Beşerî coğrafya
- B) Fiziki coğrafya
- C) Siyasi coğrafya
- D) Nüfus coğrafyası
- E) Yerleşme coğrafyası
Doğru cevap: B
Çözüm: Fiziki coğrafya atmosfer, su, toprak, bitki örtüsü ve yer şekilleri gibi doğal sistemlerle ilgilenir; beşerî coğrafya ise insan etkinliklerini inceler.
Topoğrafya haritalarında aynı yükseltideki noktaları birleştiren eğrilerin adı nedir?
- A) İzobar
- B) İzoterm
- C) İzohyet
- D) İzotak
- E) İzohips
Doğru cevap: E
Çözüm: İzohips eş yükselti eğrisidir. İzobar eş basıncı, izoterm eş sıcaklığı, izohyet ise eş yağışı gösterir.
21 Aralık dolaylarında Güneş ışınları hangi dönenceye dik gelir?
- A) Yengeç Dönencesi
- B) Ekvator
- C) Kuzey Kutup Dairesi
- D) Başlangıç meridyeni
- E) Oğlak Dönencesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Aralık gündönümünde Güneş ışınları yaklaşık 23°27′ güney enlemine, yani Oğlak Dönencesi’ne dik gelir.
Tarım ve hayvancılık ekonomide hangi temel faaliyet grubunda yer alır?
- A) İkincil sektör
- B) Üçüncül sektör
- C) Birincil sektör
- D) Dördüncül sektör
- E) Finansal hizmetler grubu
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarım, hayvancılık, ormancılık ve madencilik doğadan doğrudan kaynak elde edilen birincil sektör faaliyetleridir.
Yer kabuğundaki kırılma ve hareketlerle oluşabilen doğal afet hangisidir?
- A) Çığ
- B) Kuraklık
- C) Deprem
- D) Sel
- E) Orman yangını
Doğru cevap: C
Çözüm: Deprem yer kabuğundaki enerji boşalması sonucu oluşan sarsıntıdır; faylı alanlarda tehlike düzeyi farklılaşabilir.
Yeşilırmak’ın Karadeniz’e dökülmesiyle oluşan delta ovası hangisidir?
- A) Bafra Ovası
- B) Çukurova
- C) Çarşamba Ovası
- D) Bakırçay Ovası
- E) Harran Ovası
Doğru cevap: C
Çözüm: Yeşilırmak’ın getirdiği alüvyonlar Samsun çevresinde Çarşamba Ovası’nı oluşturmuştur; Bafra’nın akarsuyu Kızılırmak’tır.
Hava basıncı değerleri aynı olan noktaları birleştiren eğrilere ne ad verilir?
- A) İzoterm
- B) İzohips
- C) İzobar
- D) İzohyet
- E) İzobat
Doğru cevap: C
Çözüm: İzobar eş basınç eğrisidir; izoterm eş sıcaklık, izohyet eş yağış ve izohips eş yükselti eğrilerini ifade eder.
Türkiye’de geniş kuru tarım alanlarıyla önemli buğday üretim merkezlerinden biri hangisidir?
- A) Yalnız Doğu Karadeniz kıyıları
- B) Bütün yüksek dağ zirveleri
- C) Hazar Denizi kıyıları
- D) Yalnız kıyı lagünleri
- E) İç Anadolu
Doğru cevap: E
Çözüm: İç Anadolu’nun geniş tarım alanlarında buğday önemli bir üründür; yağış ve sulama koşulları üretim miktarını etkiler.
0° boylam çizgisi hangi adla bilinir?
- A) Ekvator
- B) Greenwich başlangıç meridyeni
- C) 180° tarih değiştirme çizgisi
- D) Yengeç Dönencesi
- E) Kuzey Kutup Dairesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Greenwich’ten geçen başlangıç meridyeni 0° boylam kabul edilir ve doğu-batı boylamları buradan itibaren ölçülür.
Türkiye’nin kuzey ve güney kıyılarında büyük dağ sıralarının genel uzanış yönü hangisidir?
- A) Kuzey-güney
- B) Doğu-batı
- C) Kuzeybatı-güneydoğu zorunlu
- D) Tam dairesel
- E) Her yerde güneybatı-kuzeydoğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Karadeniz ve Akdeniz kıyı dağları büyük ölçüde doğu-batı doğrultusunda uzanarak kıyı-iç kesim etkileşimini sınırlar.
Türkiye’de kıyıya dik uzanan dağların oluşturduğu koy ve körfezlerin sık görüldüğü bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) İç Anadolu Bölgesi
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- D) Doğu Karadeniz’in iç kesimleri
- E) Ege Bölgesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Ege kıyılarında dağların çoğunlukla denize dik uzanması kıyı girinti çıkıntılarını ve iç kesimlerle ulaşım bağlantılarını etkiler.
Kuzey Anadolu Dağları genel olarak hangi denize paralel uzanır?
- A) Karadeniz
- B) Akdeniz
- C) Marmara Denizi
- D) Kızıldeniz
- E) Hazar Denizi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuzey Anadolu Dağları Karadeniz kıyı kuşağı boyunca genel olarak doğu-batı yönünde ve kıyıya paralel uzanır.
Atmosfer basıncını ölçen araç hangisidir?
- A) Termometre
- B) Barometre
- C) Higrometre
- D) Anemometre
- E) Plüviyometre
Doğru cevap: B
Çözüm: Barometre atmosfer basıncını ölçer. Sıcaklık, nem ve rüzgârın ölçülmesinde farklı meteoroloji araçları kullanılır.
Bir bölgedeki canlı türlerinin ve yaşam alanlarının çeşitliliğini ifade eden kavram hangisidir?
- A) Mutlak nem
- B) Basınç farkı
- C) Biyoçeşitlilik
- D) Nüfus yoğunluğu
- E) Jeolojik yaş
Doğru cevap: C
Çözüm: Biyoçeşitlilik, canlıların genetik, tür ve ekosistem düzeylerindeki çeşitliliğini kapsar; habitat kaybı bu çeşitliliği tehdit eder.
Okyanus, deniz, göl, akarsu ve yer altı sularının oluşturduğu küre hangisidir?
- A) Atmosfer
- B) Litosfer
- C) Hidrosfer
- D) Biyosfer
- E) Magnetosfer
Doğru cevap: C
Çözüm: Hidrosfer Dünya’daki suların tamamını kapsar. Okyanus ve akarsuların yanı sıra yer altı suları da bu doğal sistemin parçasıdır.
Bir kişinin Türkiye içinde bir ilden başka bir ile yaşamak için taşınması hangi göç türüdür?
- A) Dış göç
- B) Uluslararası göç
- C) Kıtalar arası göç
- D) Beyin göçü zorunlu
- E) İç göç
Doğru cevap: E
Çözüm: Ülke sınırları içindeki yer değiştirme iç göçtür. Dış göçte devlet sınırı aşılır; beyin göçü ise nitelikli emeğin hareketini anlatır.