Dünya’yı çevreleyen gaz örtüsüne verilen ad hangisidir?
- A) Atmosfer
- B) Litosfer
- C) Hidrosfer
- D) Biyosfer
- E) Kriosfer
Doğru cevap: A
Çözüm: Atmosfer Dünya’nın gaz katmanıdır; hava olayları bu katmanda gerçekleşir. Litosfer kayaçlarla, hidrosfer sularla ilişkilidir.
Hammaddeyi işleyerek ürün üreten fabrika faaliyetleri hangi sektöre girer?
- A) Birincil sektör
- B) Üçüncül sektör
- C) Dördüncül sektör
- D) Yalnız kamu yönetimi
- E) İkincil sektör
Doğru cevap: E
Çözüm: İkincil sektör sanayi ve imalatı kapsar; hammadde işlenir ve yeni ürün oluşturulur. Tarım birincil, hizmetler üçüncül sektördedir.
Tamamı Türkiye sınırları içinde bulunan en uzun akarsu hangisidir?
- A) Fırat
- B) Dicle
- C) Meriç
- D) Kızılırmak
- E) Aras
Doğru cevap: D
Çözüm: Kızılırmak kaynağı ve ağzı Türkiye’de olan en uzun akarsudur; Fırat ve Dicle ise sınır aşan akarsulardır.
Kıyı kesiminde yıl boyunca yağışlı ve nemli iklim özellikleriyle tanınan bölge hangisidir?
- A) İç Anadolu Bölgesi
- B) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- C) Karadeniz Bölgesi
- D) Doğu Anadolu Bölgesi
- E) Marmara Bölgesi’nin bütünü
Doğru cevap: C
Çözüm: Karadeniz kıyılarında deniz etkisi ve dağların uzanışı nemli koşulları destekler; bölgenin iç kesimleri farklı özellik gösterebilir.
21 Haziran civarında Kuzey Yarım Küre’de hangi mevsim başlar?
- A) Kış
- B) Sonbahar
- C) İlkbahar
- D) Her yerde aynı mevsim
- E) Yaz
Doğru cevap: E
Çözüm: 21 Haziran dolaylarında Kuzey Yarım Küre yaz gündönümünü yaşar; Güney Yarım Küre’de aynı tarihte kış başlar.
Yaz mevsiminde hayvancılık için çıkılan yüksek geçici kır yerleşmesine ne denir?
- A) Yayla yerleşmesi
- B) Metropol
- C) Liman kenti
- D) Sanayi bölgesi
- E) Merkezî iş alanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Yayla yerleşmesi genellikle yazın hayvanların otlatılması amacıyla kullanılan mevsimlik, geçici kırsal yerleşme türüdür.
Bir noktanın Ekvator’a olan açısal uzaklığına ne denir?
- A) Boylam
- B) Ölçek
- C) Yükselti
- D) Enlem
- E) Eğim
Doğru cevap: D
Çözüm: Enlem bir yerin Ekvator’a göre kuzeyde veya güneyde kalan açısal konumudur; 0 ile 90 derece arasında ifade edilir.
Uzun süre yağışların beklenen düzeyin altında kalması hangi doğal tehlikeyle ilişkilidir?
- A) Kuraklık
- B) Heyelan
- C) Tsunami
- D) Volkan patlaması
- E) Çığ
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuraklık, yağış azlığı ve su dengesindeki bozulma nedeniyle su kaynaklarını, tarımı ve ekosistemleri etkileyebilir.
Alüvyonların birikmesiyle oluşan, genellikle tarımsal açıdan elverişli genç toprakların adı nedir?
- A) Laterit toprak
- B) Podzol toprak
- C) Çernezyom toprak
- D) Terra rossa toprak
- E) Alüvyal toprak
Doğru cevap: E
Çözüm: Alüvyal topraklar akarsuların taşıdığı malzemeleri biriktirmesiyle gelişir ve çoğu delta ile vadi tabanında bulunur.
Sıcaklık değeri aynı olan noktaları birleştiren harita eğrileri hangisidir?
- A) İzobar
- B) İzohips
- C) İzohyet
- D) İzobat
- E) İzoterm
Doğru cevap: E
Çözüm: İzotermler eş sıcaklık noktalarını birleştirir. İklim haritalarındaki bu çizgiler, sıcaklığın alansal dağılışını gösterir.
Dünya kendi ekseni çevresinde hangi yönde döner?
- A) Doğudan batıya
- B) Batıdan doğuya
- C) Kuzeyden güneye
- D) Güneyden kuzeye
- E) Kutuplar arasında doğrusal
Doğru cevap: B
Çözüm: Dünya batıdan doğuya döner; bu nedenle Güneş’in gökyüzündeki günlük görünür hareketi doğudan batıya doğrudur.
Türkiye’de yüksek dağlık alanların ve geniş yükselti farklarının belirgin olduğu bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Marmara Bölgesi
- C) Ege Bölgesi
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- E) Akdeniz Bölgesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğu Anadolu, Türkiye’nin ortalama yükseltisi yüksek ve dağlık alanları geniş bir bölgesidir; bu durum iklimi ve ulaşımı etkiler.
Bir yerde kilometrekareye düşen kişi sayısını ifade eden kavram hangisidir?
- A) Nüfus artış hızı
- B) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- C) Net göç hızı
- D) Bağımlı nüfus oranı
- E) Doğal nüfus artışı
Doğru cevap: B
Çözüm: Aritmetik nüfus yoğunluğu toplam nüfusun toplam yüzölçümüne bölünmesiyle bulunur; birimi genellikle kişi/km² olur.
Türkiye yüzölçümü bakımından en büyük göl hangisidir?
- A) Tuz Gölü
- B) Beyşehir Gölü
- C) Van Gölü
- D) İznik Gölü
- E) Eğirdir Gölü
Doğru cevap: C
Çözüm: Van Gölü Türkiye’nin yüzölçümü bakımından en büyük gölüdür; kapalı havzada bulunan tuzlu ve sodalı sularıyla bilinir.
Canlıların yeryüzündeki yaşam alanlarının bütünü hangi kavramla adlandırılır?
- A) Troposfer
- B) Biyosfer
- C) Stratosfer
- D) Litosfer
- E) Hidrografya
Doğru cevap: B
Çözüm: Biyosfer canlıların bulunduğu yaşam küresidir ve atmosfer, hidrosfer ile litosferin canlı yaşamına elverişli kısımlarını kapsar.
Hava olaylarının büyük çoğunluğunun gerçekleştiği atmosfer katmanı hangisidir?
- A) Troposfer
- B) Stratosfer
- C) Mezosfer
- D) Termosfer
- E) Ekzosfer
Doğru cevap: A
Çözüm: Bulutlanma ve yağış gibi hava olaylarının büyük bölümü yeryüzüne en yakın atmosfer katmanı olan troposferde gerçekleşir.
Dağınık kır yerleşmesinin Türkiye’de yaygın görüldüğü alanlardan biri hangisidir?
- A) Konya kapalı havzasının bütün düzlükleri
- B) Tuz Gölü’nün su yüzeyi
- C) Büyük şehirlerin iş merkezleri
- D) Doğu Karadeniz kırsalı
- E) Kıyıdaki tüm turizm tesisleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğu Karadeniz’in parçalı reliefi, nemli koşulları ve tarım alanlarının dağınıklığı dağınık kır yerleşmesini destekler.
Paralellerin özellikleriyle ilgili hangisi doğrudur?
- A) Kutuplarda birleşen yarım dairelerdir.
- B) Boyları her enlemde eşittir.
- C) Hepsi başlangıç meridyeninden geçer.
- D) Aralarındaki açı boylamı verir.
- E) Birbirlerini kesmeyen dairelerdir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Paraleller Ekvator’a paralel uzanan, birbirini kesmeyen enlem daireleridir. Boyları Ekvator’dan kutuplara doğru kısalır.
Türkiye’nin yer şekillerinin genel özelliği hangisidir?
- A) Bütün alanlarının deniz seviyesinde olması
- B) Dağ ve platoların bulunmaması
- C) Geniş düzlüklerin tüm ülkeye eşit dağılması
- D) Eğimli arazilerin hiç bulunmaması
- E) Ortalama yükseltisinin ve engebesinin fazla olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye ortalama yükseltisi ve engebesi fazla olan bir ülkedir; bu durum iklim, ulaşım ve akarsu eğimi üzerinde etkilidir.
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı Akdeniz ikliminin kıyılarda belirgin olduğu bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Akdeniz Bölgesi
- C) İç Anadolu Bölgesi
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin tamamı
- E) Doğu Karadeniz Bölümü
Doğru cevap: B
Çözüm: Akdeniz kıyılarında yaz kuraklığı ve kış yağışları belirgindir; yüksek Toros alanlarında yerel iklim özellikleri değişebilir.