Bir yerde uzun yıllar boyunca görülen ortalama hava koşulları hangi kavramla tanımlanır?
- A) Günlük hava durumu
- B) Anlık rüzgâr
- C) İklim
- D) Yerel saat
- E) Mutlak konum
Doğru cevap: C
Çözüm: İklim uzun yıllar boyunca gözlenen sıcaklık, yağış ve rüzgâr gibi özelliklerin genel düzenidir; hava durumu kısa süreli koşulları anlatır.
Meridyenler arasında 1° boylam farkı yerel saatte kaç dakikalık fark oluşturur?
- A) 1 dakika
- B) 2 dakika
- C) 10 dakika
- D) 4 dakika
- E) 15 dakika
Doğru cevap: D
Çözüm: Dünya 360 dereceyi 24 saatte döner. 1 saat 15 dereceye, 1 derece ise 4 dakikalık yerel saat farkına karşılık gelir.
Bir ülkeden başka bir ülkeye yerleşmek amacıyla taşınmak hangi göç türüdür?
- A) Mevsimlik yaylacılık
- B) Dış göç
- C) İl içi göç
- D) Günlük işe gidiş
- E) Köy içi mahalle değişimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Ülkeler arasındaki insan hareketi dış göçtür; aynı ülkenin illeri arasında yapılan hareket iç göç kabul edilir.
Toros Dağları Türkiye’nin hangi kıyı kuşağında belirgindir?
- A) Karadeniz’in doğu kıyıları
- B) Marmara’nın kuzeyi
- C) Akdeniz kıyıları
- D) Ege adalarının tamamı
- E) Hazar Denizi kıyıları
Doğru cevap: C
Çözüm: Toros Dağları Akdeniz kıyılarına büyük ölçüde paralel uzanır; kıyı ile iç kesimler arasında belirgin yükselti engeli oluşturur.
Türkiye coğrafi bölge sınıflandırmasında kaç ana coğrafi bölge vardır?
- A) Beş
- B) Yedi
- C) Altı
- D) Sekiz
- E) Dokuz
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye, coğrafya öğretiminde yedi ana coğrafi bölgeye ayrılır. Bu sınırlar idari il sınırlarıyla her yerde aynı değildir.
Atıkları türlerine göre ayırmak ve yeniden değerlendirmek hangi çevresel yaklaşıma örnektir?
- A) Geri dönüşüm ve kaynak verimliliği
- B) Kontrolsüz döküm
- C) Plansız kentleşme
- D) Doğal habitatların yok edilmesi
- E) Su kirliliğini artırma
Doğru cevap: A
Çözüm: Atıkların uygun ayrıştırılması geri kazanımı kolaylaştırabilir ve yeni hammadde kullanımını azaltmaya yardımcı olabilir.
Kızılırmak’ın Karadeniz’e döküldüğü yerde oluşan delta ovası hangisidir?
- A) Bafra Ovası
- B) Çarşamba Ovası
- C) Çukurova
- D) Gediz Deltası
- E) Silifke Ovası
Doğru cevap: A
Çözüm: Kızılırmak’ın Karadeniz’e döküldüğü kesimde Bafra Deltası oluşmuştur; Çarşamba Deltası ise Yeşilırmak ile ilişkilidir.
Nüfus dağılışında insan faaliyetlerine bağlı bir faktör hangisidir?
- A) Sanayi tesislerinin yaygınlığı
- B) Yükselti
- C) Eğim
- D) Yağış miktarı
- E) Toprak yapısı
Doğru cevap: A
Çözüm: Sanayi faaliyetleri iş olanakları oluşturarak nüfus çekebilir. Yükselti, eğim ve yağış daha çok doğal faktörlere girer.
Kesir ölçeği 1/100.000 olan haritada 1 santimetre gerçekte kaç kilometreyi gösterir?
- A) 1 kilometre
- B) 100 kilometre
- C) 10 kilometre
- D) 100 metre
- E) 5 kilometre
Doğru cevap: A
Çözüm: Haritada 1 cm gerçekte 100.000 cm’dir. 100.000 santimetre 1.000 metreye, yani 1 kilometreye eşittir.
Dünya’nın dönme ekseninin yörünge düzlemine dik doğrultuyla yaptığı açı yaklaşık kaç derecedir?
- A) 0°
- B) 15°
- C) 23°27′
- D) 45°
- E) 66°33′
Doğru cevap: C
Çözüm: Dünya’nın dönme ekseni, yörünge düzlemine dik doğrultuya yaklaşık 23°27′ eğiktir. 66°33′ ise eksenin yörünge düzlemiyle yaptığı açıdır.
Türkiye’nin dağ oluşumunda özellikle etkili olan genç kıvrım dağ kuşağı hangisidir?
- A) And Dağları kuşağı
- B) Alp-Himalaya kuşağı
- C) Appalaş kuşağı
- D) Ural kuşağı
- E) İskandinav Kalkanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye, Alp-Himalaya dağ oluşum kuşağı üzerindedir; genç tektonik hareketler yüksek relief ve aktif faylarla ilişkilidir.
Enlem ve boylam değerleriyle tanımlanan konuma ne ad verilir?
- A) Mutlak konum
- B) Göreceli konum
- C) Ekonomik konum
- D) Ulaşım konumu
- E) Jeopolitik durum
Doğru cevap: A
Çözüm: Mutlak konum koordinatlarla belirlenir. Göreceli konum ise çevresindeki deniz, ülke, yol, pazar ve diğer unsurlarla ilişkilidir.
Nüfusun yeryüzündeki dağılışını etkileyen doğal faktörlerden biri hangisidir?
- A) Fabrika sayısı
- B) Ulaşım yatırımları
- C) İstihdam olanakları
- D) İklim koşulları
- E) Üniversite sayısı
Doğru cevap: D
Çözüm: İklim doğal bir faktördür; tarım, yerleşme ve yaşam koşullarını etkileyerek nüfusun bazı alanlarda yoğunlaşmasına katkıda bulunur.
Kuzey Yarım Küre’de ilkbahar ekinoksu yaklaşık hangi tarihe denk gelir?
- A) 21 Haziran
- B) 21 Aralık
- C) 1 Ocak
- D) 21 Mart
- E) 15 Ağustos
Doğru cevap: D
Çözüm: 21 Mart dolayları ilkbahar ekinoksudur; Güneş ışınları Ekvator’a dik gelir ve gece ile gündüz süreleri yaklaşık eşittir.
Dağ yamacındaki kar kütlesinin hızla aşağı kayması hangi afettir?
- A) Sel
- B) Kuraklık
- C) Heyelan
- D) Çığ
- E) Kıyı erozyonu
Doğru cevap: D
Çözüm: Çığ kar örtüsünün yamaç aşağı hızla hareketidir; kar birikimi, eğim ve hava koşulları tehlikeyi artırabilir.
Türkiye’de çay tarımının yoğunlaştığı kıyı kesimi hangisidir?
- A) Doğu Karadeniz
- B) Güney Ege
- C) Marmara’nın güneybatısı
- D) İç Anadolu kapalı havzası
- E) Batı Akdeniz’in kurak platoları
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye’de çay tarımı özellikle Rize çevresinde ve Doğu Karadeniz’in yıl boyu nemli, yağışlı kıyı kuşağında yoğunlaşır.
Şiddetli yağış sonrası suyun yatağından taşarak çevreyi su altında bırakması hangi afettir?
- A) Deprem
- B) Çığ
- C) Heyelan
- D) Kuraklık
- E) Taşkın
Doğru cevap: E
Çözüm: Taşkın, akarsu debisinin artıp suyun yatak dışına çıkmasıdır; yerleşme ve altyapının konumu zararın büyüklüğünü etkiler.
Aşağıdakilerden hangisi aynı büyüklükteki kâğıtta daha fazla ayrıntı gösteren ölçek türüdür?
- A) Küçük ölçek
- B) Enlem ölçeği
- C) Büyük ölçek
- D) Saat dilimi ölçeği
- E) İzohips aralığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Büyük ölçekli haritalarda küçültme oranı daha az olduğu için yer şekilleri ve insan yapıları daha ayrıntılı gösterilir.
Ekinoks tarihlerinin gece–gündüz süresi bakımından genel özelliği hangisidir?
- A) Her yerde 24 saat gündüzdür.
- B) Her yerde 24 saat gecedir.
- C) Kuzeyde daima yaz başlar.
- D) Gece ile gündüz süreleri yaklaşık eşittir.
- E) Dünya’nın dönüşü durur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Ekinoks döneminde aydınlanma çizgisi kutuplara yakın konumdan geçer ve dünya genelinde gece ve gündüz yaklaşık 12’şer saattir.
Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin taşıdığı alüvyonlarla oluşmuş geniş delta ovası hangisidir?
- A) Bafra Ovası
- B) Çarşamba Ovası
- C) Ergene Ovası
- D) Çukurova
- E) Amik Ovası
Doğru cevap: D
Çözüm: Çukurova, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin Akdeniz kıyısında biriktirdiği alüvyonlarla gelişmiş önemli delta alanıdır.