Aralarında 2° enlem farkı bulunan ve aynı meridyen üzerindeki iki noktanın yaklaşık kuzey-güney uzaklığı kaç km’dir?
- A) 22 km
- B) 111 km
- C) 444 km
- D) 222 km
- E) 2.222 km
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir derecelik enlem farkı yeryüzünde yaklaşık 111 km’ye karşılık gelir. İki derece için 2 × 111 = 222 km hesaplanır.
Bir bölgede doğal nüfus artışı 1.000 kişi, net göç +2.000 kişi ise diğer etkenler yok sayıldığında toplam nüfus değişimi kaç olur?
- A) +1.000 kişi
- B) −1.000 kişi
- C) −3.000 kişi
- D) 0 kişi
- E) +3.000 kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplam nüfus değişimi doğal artışla net göçün toplamıdır. 1.000 + 2.000 = 3.000 kişilik artış bulunur.
Hava sıcaklığı artarken havanın içerdiği su buharı miktarı sabit kalırsa bağıl nem genel olarak nasıl değişir?
- A) Artar.
- B) Mutlaka yüzde 100 olur.
- C) Hiçbir zaman değişmez.
- D) Sıfırın altına iner.
- E) Azalır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Sıcak hava daha fazla su buharı taşıma kapasitesine sahiptir; gerçek buhar miktarı sabitken bağıl nem genellikle azalır.
Kentlerde geçirimsiz yüzeylerin artması ve yağmur suyu altyapısının yetersiz kalması hangi sorunu ağırlaştırabilir?
- A) Kısa süreli yoğun yağışlarda ani su baskınlarını
- B) Yalnız açık denizdeki gelgitleri
- C) Dünya’nın dönüş yönünü
- D) Volkanların yaşını
- E) Gece ve gündüzün oluşmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Beton ve asfalt sızmayı azaltıp yüzey akışını hızlandırabilir; kapasitesi yetersiz drenaj su baskınına yol açabilir.
Batı Anadolu’da faylanmayla çevresine göre yükselmiş yer kabuğu bloklarına ne denir?
- A) Graben
- B) Delta
- C) Lagün
- D) Dolin
- E) Horst
Doğru cevap: E
Çözüm: Horst fay bloklarının çevreye göre yüksekte kalan bölümüdür; graben ise faylarla sınırlanmış çöküntü oluğudur.
Doğu Karadeniz kırsalında arazinin parçalı ve engebeli olması yerleşme biçimini nasıl etkileyebilir?
- A) Bütün evleri tek gökdelen hâline getirir.
- B) İnsanların yalnız deniz üzerinde yaşamasını gerektirir.
- C) Hiç yerleşme kurulamayacağını kesinleştirir.
- D) Her arazide zorunlu çöl köyü oluşturur.
- E) Konutların tarım alanlarına dağılmasıyla dağınık yerleşmeyi artırabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Parçalı yamaç arazileri ve su kaynakları konutların farklı kesimlere dağılmasına yol açabilir; bu nedenle dağınık kır yerleşmesi görülür.
Marmara Bölgesi’nin Türkiye’nin diğer birçok bölgesine göre sanayi ve hizmetlerde öne çıkmasını açıklayan beşerî etken hangisidir?
- A) Yükseltinin bütün illerde aynı olması
- B) Ulaşım, pazar ve işgücü bağlantılarının gelişmiş olması
- C) Her yıl bütün alanların eşit yağış alması
- D) Dağların hiç bulunmaması
- E) Tarım dışı bütün faaliyetlerin yasaklanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Marmara’da nüfus, ulaşım ağları, limanlar ve büyük tüketim merkezleri birbirini besleyen ekonomik avantajlar oluşturur.
Türkiye’nin Asya ve Avrupa kıtaları arasında ulaşım bağlantısı kurması hangi özellik grubundadır?
- A) Mutlak enlem
- B) Göreceli konum
- C) Paralel sayısı
- D) Mutlak boylam
- E) Yerel saat farkı
Doğru cevap: B
Çözüm: Kıtalar arası geçiş ve ulaşım yolları çevreye bağlı ilişkisel özelliklerdir; koordinatlarla belirlenen mutlak konumdan farklıdır.
Karadeniz kıyılarında dağların kıyıya paralel uzanması en doğrudan hangi sonucu doğurur?
- A) Denizin tüm etkisinin iç kesimlere sınırsız ulaşmasını
- B) Kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımın yer yer geçitlere bağımlı olmasını
- C) Bütün kıyıların çok geniş düzlüklerden oluşmasını
- D) Kıyıda hiç yağış görülmemesini
- E) Bütün akarsuların doğuya akmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: Kıyıya paralel dağlar kıyı-iç kesim arasındaki ulaşımı zorlaştırır ve geçitlerin önemini artırır; deniz etkisini de sınırlandırabilir.
Dünya’nın dönmesi nedeniyle Güney Yarım Küre’de hava hareketlerinin sapma yönü hangisidir?
- A) Hareket yönünün soluna
- B) Hareket yönünün sağına
- C) Daima kuzeye
- D) Her zaman batıya
- E) Hiçbir yönde sapmaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Coriolis etkisi Güney Yarım Küre’de hareketli hava akımlarını hareket yönünün soluna saptırır; sapmanın yönü yarım küreye göre değişir.
Karstik arazide çözünme yoluyla oluşmuş küçük ve kapalı çanak biçimli yer şekline ne denir?
- A) Falez
- B) Dolin
- C) Delta
- D) Menderes
- E) Birikinti konisi
Doğru cevap: B
Çözüm: Dolin kireç taşlarının çözünmesiyle gelişen kapalı karst çukurlarındandır; falez kıyı aşındırması, delta akarsu biriktirmesidir.
Bir akarsu havzasındaki kirliliğin denize kadar taşınabilmesi hangi coğrafi ilkeyle daha iyi açıklanır?
- A) Bütün ekosistemlerin birbirinden kopuk olmasıyla
- B) Doğal sistemlerin birbirleriyle bağlantılı olmasıyla
- C) Akarsu sularının asla hareket etmemesiyle
- D) Denizlerin hiç su almamasıyla
- E) Su döngüsünün tamamen durmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Havza içindeki atıklar akarsularla aşağı çığır ve kıyılara taşınabilir; çevresel etkiler idari sınırlarla sınırlı kalmaz.
Dünya küresel bir yüzeye yakın olduğu için düzlem haritalarda neden kaçınılmaz bozulmalar oluşur?
- A) Eğri bir yüzeyi düzleme aktarmak mesafe, alan veya açıları değiştirir.
- B) Bütün meridyenler birbirine paraleldir.
- C) Dünya üzerinde hiçbir koordinat tanımlanamaz.
- D) Dünya üzerinde yükselti farkı bulunmaz.
- E) Yalnız renkli haritalarda bozulma olur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Küreye yakın yeryüzünün düzleme aktarılması farklı projeksiyonlara göre şekil, alan, açı veya mesafede bozulmaya neden olur.
Gece oluşan kara melteminin genel esiş yönü hangisidir?
- A) Denizden karaya
- B) Vadiden zirveye
- C) Kuzeyden güneye zorunlu
- D) Yalnız batıdan doğuya
- E) Karadan denize
Doğru cevap: E
Çözüm: Gece kara yüzeyi denizden daha hızlı soğuyup görece yüksek basınç oluşturabilir; yüzeye yakın rüzgâr karadan denize eser.
Bir ile yıl içinde 6.000 kişi göç etmiş, 3.000 kişi ilden ayrılmışsa net göç kaçtır?
- A) −3.000
- B) +9.000
- C) +3.000
- D) −9.000
- E) 0
Doğru cevap: C
Çözüm: Net göç = alınan göç − verilen göç. 6.000 − 3.000 = +3.000 olup ilin göçten kaynaklı nüfus kazancı vardır.
Sürdürülebilir turizm anlayışıyla en uyumlu uygulama hangisidir?
- A) Hassas kıyıları sınırsız yapılaşmaya açmak
- B) Atıkları doğrudan doğaya bırakmak
- C) Su kaynaklarını sürekli israf etmek
- D) Tüm yerel yaşam alanlarını yok saymak
- E) Ziyaretçi baskısını gözeterek doğal alanları ve yerel kaynakları korumak
Doğru cevap: E
Çözüm: Sürdürülebilir turizm, ekonomik katkının çevresel koruma ve yerel yaşamla dengelenmesini hedefler.
Yüksek dağlarda orman üst sınırının üzerinde yaygınlaşan otsu bitki topluluğu hangisidir?
- A) Maki
- B) Mangrov ormanı
- C) Tropikal savan
- D) Kıyı bataklık ormanı
- E) Alpin çayır
Doğru cevap: E
Çözüm: Yüksek dağlarda sıcaklık koşulları ağaç yetişmesini sınırladığında orman üst sınırı üzerinde alpin çayırlar görülebilir.
İç Anadolu’nun yarı kurak otlaklarında hangi hayvancılık türü görece yaygındır?
- A) Yalnız tropikal balık yetiştiriciliği
- B) Yalnız kutup ren geyiği üretimi
- C) Küçükbaş hayvancılık (koyun)
- D) Yalnız deniz memelisi yetiştiriciliği
- E) Mangrov ormanı arıcılığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Bozkır bitki örtüsü ve yarı kurak otlak koşulları İç Anadolu’da koyun yetiştiriciliğini destekleyen etkenlerdendir.
Haritada izdüşüm alanı ile gerçek engebeli yüzey alanı karşılaştırıldığında çoğu engebeli yer için hangisi doğrudur?
- A) Gerçek yüzey alanı izdüşüm alanından küçüktür.
- B) İki alan her koşulda eşittir.
- C) Sadece boylam farkı alanları belirler.
- D) Gerçek yüzey alanı izdüşüm alanından büyüktür.
- E) İzdüşüm alanı eğim arttıkça her zaman büyür.
Doğru cevap: D
Çözüm: Engebeli yüzeyin yatay düzleme aktarılmış izdüşümü kıvrımları içermez. Bu nedenle gerçek yüzey alanı genellikle daha büyüktür.
Karadeniz kıyılarında yağışın yıl içine daha dengeli dağılması ve yıllık sıcaklık farkının görece sınırlı olması en çok neyle ilişkilidir?
- A) Yıl boyunca çöl yüksek basıncıyla
- B) Her yerde kutup kuşağında bulunmakla
- C) Denize tamamen kapalı olmasıyla
- D) Güneş ışınlarının sürekli dik gelmesiyle
- E) Denizellik ve nemli hava kütleleriyle
Doğru cevap: E
Çözüm: Karadeniz kıyılarında deniz etkisi ve nemli hava akımları belirgindir; yılın farklı dönemlerinde yağış görülmesi yaygındır.