Bir yerde kilometrekareye düşen kişi sayısını ifade eden kavram hangisidir?
- A) Nüfus artış hızı
- B) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- C) Net göç hızı
- D) Bağımlı nüfus oranı
- E) Doğal nüfus artışı
Doğru cevap: B
Çözüm: Aritmetik nüfus yoğunluğu toplam nüfusun toplam yüzölçümüne bölünmesiyle bulunur; birimi genellikle kişi/km² olur.
Nüfusun yeryüzündeki dağılışını etkileyen doğal faktörlerden biri hangisidir?
- A) Fabrika sayısı
- B) Ulaşım yatırımları
- C) İstihdam olanakları
- D) İklim koşulları
- E) Üniversite sayısı
Doğru cevap: D
Çözüm: İklim doğal bir faktördür; tarım, yerleşme ve yaşam koşullarını etkileyerek nüfusun bazı alanlarda yoğunlaşmasına katkıda bulunur.
Nüfus dağılışında insan faaliyetlerine bağlı bir faktör hangisidir?
- A) Sanayi tesislerinin yaygınlığı
- B) Yükselti
- C) Eğim
- D) Yağış miktarı
- E) Toprak yapısı
Doğru cevap: A
Çözüm: Sanayi faaliyetleri iş olanakları oluşturarak nüfus çekebilir. Yükselti, eğim ve yağış daha çok doğal faktörlere girer.
İnsanların yer değiştirmesine coğrafyada genel olarak ne ad verilir?
- A) Doğum
- B) Ölüm
- C) Göç
- D) Nüfus sayımı
- E) Yaş bağımlılığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Göç, insanların sürekli ya da belirli sürelerle yaşadığı yerden başka bir yere taşınmasıdır; nedenleri ve sonuçları farklı olabilir.
Bir kişinin Türkiye içinde bir ilden başka bir ile yaşamak için taşınması hangi göç türüdür?
- A) Dış göç
- B) Uluslararası göç
- C) Kıtalar arası göç
- D) Beyin göçü zorunlu
- E) İç göç
Doğru cevap: E
Çözüm: Ülke sınırları içindeki yer değiştirme iç göçtür. Dış göçte devlet sınırı aşılır; beyin göçü ise nitelikli emeğin hareketini anlatır.
Bir ülkeden başka bir ülkeye yerleşmek amacıyla taşınmak hangi göç türüdür?
- A) Mevsimlik yaylacılık
- B) Dış göç
- C) İl içi göç
- D) Günlük işe gidiş
- E) Köy içi mahalle değişimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Ülkeler arasındaki insan hareketi dış göçtür; aynı ülkenin illeri arasında yapılan hareket iç göç kabul edilir.
Bir bölgenin verdiği göçün aldığı göçten daha fazla olması ne anlama gelir?
- A) Net göçünün pozitif olmasına
- B) Doğum sayısının artmasına
- C) Ortalama yükseltisinin azalmasına
- D) Net göçünün negatif olmasına
- E) Yıllık yağışının kesin artmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Net göç alınan göç eksi verilen göçtür. Bölgeden ayrılanların sayısı daha fazlaysa net göç negatiftir.
Nüfusu 600.000, yüzölçümü 2.000 km² olan bir ilin aritmetik nüfus yoğunluğu kaç kişi/km² olur?
- A) 30
- B) 300
- C) 120
- D) 600
- E) 1.200
Doğru cevap: B
Çözüm: Aritmetik yoğunluk = toplam nüfus / yüzölçümü. 600.000 / 2.000 = 300 kişi/km² olarak hesaplanır.
Bir yerleşmede bir yılda 1.200 doğum ve 400 ölüm yaşanmışsa doğal nüfus artışı kaç kişidir?
- A) 400 kişi
- B) 1.200 kişi
- C) 1.600 kişi
- D) 800 kişi
- E) 2.000 kişi
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğal nüfus artışı doğum sayısından ölüm sayısının çıkarılmasıyla bulunur: 1.200 − 400 = 800 kişidir.
Nüfusu 50.000 olan bir ilçede kaba doğum hızı binde 18 ise bir yıldaki yaklaşık doğum sayısı kaçtır?
- A) 900
- B) 90
- C) 180
- D) 1.800
- E) 9.000
Doğru cevap: A
Çözüm: Binde 18, her 1.000 kişide 18 doğum demektir. 50.000 × 18 / 1.000 = 900 doğum hesaplanır.
Bir ile yıl içinde 6.000 kişi göç etmiş, 3.000 kişi ilden ayrılmışsa net göç kaçtır?
- A) −3.000
- B) +9.000
- C) +3.000
- D) −9.000
- E) 0
Doğru cevap: C
Çözüm: Net göç = alınan göç − verilen göç. 6.000 − 3.000 = +3.000 olup ilin göçten kaynaklı nüfus kazancı vardır.
Bir bölgede doğal nüfus artışı 1.000 kişi, net göç +2.000 kişi ise diğer etkenler yok sayıldığında toplam nüfus değişimi kaç olur?
- A) +1.000 kişi
- B) −1.000 kişi
- C) −3.000 kişi
- D) 0 kişi
- E) +3.000 kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplam nüfus değişimi doğal artışla net göçün toplamıdır. 1.000 + 2.000 = 3.000 kişilik artış bulunur.
Bir ülkede çocuklar %20, yaşlılar %10 ve çalışma çağındakiler %70 ise yaş bağımlılık oranı yaklaşık kaçtır?
- A) %30
- B) %42,9
- C) %50
- D) %70
- E) %100
Doğru cevap: B
Çözüm: Bağımlılık oranı çalışma çağı dışındaki nüfus / çalışma çağındaki nüfus × 100 hesabıyla (20 + 10)/70 × 100 ≈ %42,9 olur.
Toplam nüfusu bir milyon, şehir nüfusu 600.000 olan bir ülkede kent nüfusunun payı yüzde kaçtır?
- A) %40
- B) %50
- C) %65
- D) %60
- E) %75
Doğru cevap: D
Çözüm: Kent nüfusu payı şehirde yaşayanların toplam nüfusa oranıdır: 600.000 / 1.000.000 × 100 = %60.
Nüfusu 100.000 ve toplam alanı 1.000 km² olan yerde tarıma elverişli alan 100 km²’dir. Aritmetik ve fizyolojik yoğunluk sırasıyla kaç kişidir?
- A) 1.000 ve 100 kişi/km²
- B) 100 ve 1.000 kişi/km²
- C) 100 ve 100 kişi/km²
- D) 10 ve 100 kişi/km²
- E) 1.000 ve 10 kişi/km²
Doğru cevap: B
Çözüm: Aritmetik yoğunluk 100.000/1.000 = 100; fizyolojik yoğunluk nüfus/tarıma elverişli alan = 100.000/100 = 1.000 kişi/km²’dir.
Bir kentte yıl içinde 10.000 doğum, 7.000 ölüm, 5.000 gelen göç ve 9.000 giden göç vardır. Net nüfus değişimi kaçtır?
- A) +1.000 kişi
- B) +3.000 kişi
- C) −4.000 kişi
- D) −1.000 kişi
- E) +7.000 kişi
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğal artış 10.000 − 7.000 = +3.000; net göç 5.000 − 9.000 = −4.000. Toplam −1.000 olur.
Nüfusu 120.000 olan ilçede kaba doğum hızı binde 18, kaba ölüm hızı binde 6’dır. Yıllık doğal artış kaç kişidir?
- A) 1.440
- B) 720
- C) 1.200
- D) 2.160
- E) 2.880
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğal artış hızı binde 18 − 6 = 12’dir. 120.000 × 12 / 1.000 = 1.440 kişilik doğal artış bulunur.
Doğal artışı +1.000 olan yere 1.800 kişi gelirken 2.600 kişi ayrılmıştır. Diğer değişimler yoksa toplam nüfus değişimi nedir?
- A) −800 kişi
- B) +800 kişi
- C) +200 kişi
- D) −1.600 kişi
- E) +4.400 kişi
Doğru cevap: C
Çözüm: Net göç 1.800 − 2.600 = −800 kişidir. +1.000 doğal artışla birleştirilince toplam +200 olur.
Çocuk nüfusu 15.000, yaşlı nüfusu 5.000 ve çalışma çağındaki nüfusu 40.000 olan yerde yaş bağımlılık oranı kaçtır?
- A) %25
- B) %33,3
- C) %40
- D) %75
- E) %50
Doğru cevap: E
Çözüm: Bağımlı yaş grupları toplamı 20.000, çalışma çağındakiler 40.000’dir. 20.000/40.000 × 100 = %50 olur.
Bir ülkenin şehir nüfusu payı ilk yıl 40.000/100.000, sonraki yıl 60.000/120.000 olmuştur. Pay kaç yüzde puan artmıştır?
- A) 5 yüzde puan
- B) 10 yüzde puan
- C) 15 yüzde puan
- D) 20 yüzde puan
- E) 25 yüzde puan
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk yıl şehir payı %40, sonraki yıl %50’dir. Oranların farkı %50 − %40 = 10 yüzde puandır; yüzde değişimle karıştırılmamalıdır.