Nüfus piramidinin tabanının çok geniş olması en çok hangi özelliğe işaret eder?
- A) Çocuk nüfus payının yüksekliğine
- B) Yaşlı nüfusun bütün nüfusu oluşturduğuna
- C) Göçün hiç gerçekleşmediğine
- D) Yalnız erkeklerin sayıldığına
- E) Bütün nüfusun aynı yaşta olduğuna
Doğru cevap: A
Çözüm: Nüfus piramidinin tabanı küçük yaş gruplarını gösterir. Geniş taban, genç yaş gruplarının nüfusta belirgin yer tuttuğunu gösterir.
Nüfus piramidinin tabanının dar olması ve üst yaş gruplarının payının artması hangi sürece işaret edebilir?
- A) Doğum oranının çok yükselmesine
- B) Çocuk payının hızla artmasına
- C) Nüfusun yaşlanmasına
- D) Bütün yetişkinlerin göç etmesine kesin olarak
- E) Toplam nüfusun mutlaka sıfırlanmasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Tabanın daralması düşük doğum oranlarıyla, üst yaşların payının büyümesi yaşlanmayla ilişkili olabilir; göç de yaş yapısını etkileyebilir.
Şehirlerde yaşayanların toplam nüfustaki payının artması hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Mutlak yükselti
- B) Buharlaşma
- C) Kütle hareketi
- D) Karstlaşma
- E) Kentleşme
Doğru cevap: E
Çözüm: Kentleşme, şehir nüfusunun ve kentsel yaşamın yaygınlaşması sürecidir; şehirleşme yalnız bina sayısının artması değildir.
Türkiye’de toplu kır yerleşmelerinin görece yaygın olduğu yerlerden biri hangisidir?
- A) Doğu Karadeniz’in dik ve yağışlı yamaçları
- B) İç Anadolu düzlükleri
- C) Kaçkar dağ zirveleri
- D) Falezli bütün kıyılar
- E) Deniz içindeki adalar
Doğru cevap: B
Çözüm: İç Anadolu’da arazi koşulları ve suya erişim gibi etkenlerle yerleşmeler birçok yerde toplu köyler biçimindedir.
Dağınık kır yerleşmesinin Türkiye’de yaygın görüldüğü alanlardan biri hangisidir?
- A) Konya kapalı havzasının bütün düzlükleri
- B) Tuz Gölü’nün su yüzeyi
- C) Büyük şehirlerin iş merkezleri
- D) Doğu Karadeniz kırsalı
- E) Kıyıdaki tüm turizm tesisleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğu Karadeniz’in parçalı reliefi, nemli koşulları ve tarım alanlarının dağınıklığı dağınık kır yerleşmesini destekler.
Yaz mevsiminde hayvancılık için çıkılan yüksek geçici kır yerleşmesine ne denir?
- A) Yayla yerleşmesi
- B) Metropol
- C) Liman kenti
- D) Sanayi bölgesi
- E) Merkezî iş alanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Yayla yerleşmesi genellikle yazın hayvanların otlatılması amacıyla kullanılan mevsimlik, geçici kırsal yerleşme türüdür.
Tarım ve hayvancılık ekonomide hangi temel faaliyet grubunda yer alır?
- A) İkincil sektör
- B) Üçüncül sektör
- C) Birincil sektör
- D) Dördüncül sektör
- E) Finansal hizmetler grubu
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarım, hayvancılık, ormancılık ve madencilik doğadan doğrudan kaynak elde edilen birincil sektör faaliyetleridir.
Tarım sektöründe çalışanların çok olması neden tek başına yüksek tarımsal verimliliği kanıtlamaz?
- A) Verimlilik teknoloji, arazi, sulama ve üretim miktarı gibi başka değişkenlere de bağlıdır.
- B) İşgücünün tarımsal üretimle hiçbir ilişkisi yoktur.
- C) Tarımda mekanizasyon hiçbir yerde kullanılamaz.
- D) Yüksek işgücü her zaman sıfır üretim demektir.
- E) Üretim miktarı hiçbir zaman ölçülemez.
Doğru cevap: A
Çözüm: Çalışan sayısı tek başına kişi başı verimi göstermez; mekanizasyon, girdi kullanımı ve üretim koşulları verimliliği etkiler.
Tarımda makineleşmenin yaygınlaşması, diğer koşullar benzerken hangi nüfus hareketini kolaylaştırabilir?
- A) Bütün şehirlerin köye dönüşmesini
- B) Kırsalda işgücü gereksiniminin sürekli artmasını
- C) Kırdan kente işgücü hareketini
- D) Dış göçün dünyanın her yerinde durmasını
- E) Yaşlı nüfusun bütünüyle yok olmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Makineleşme bazı tarım işlerinde emek ihtiyacını azaltabilir; kentlerde istihdam varsa kırdan kente göçü destekleyebilir.
Bir kentin yeni sanayi yatırımlarıyla iş olanağı sunması göç açısından hangi etkidir?
- A) İtici (push) faktör
- B) Yalnız doğal afet etkisi
- C) Doğal nüfus artışı
- D) Eksen eğikliği etkisi
- E) Çekici (pull) faktör
Doğru cevap: E
Çözüm: İş ve gelir olanağı kentin göç çekmesini destekler ve çekici faktör sayılır. İşsizlik veya kuraklık göç veren yerde itici olabilir.
Kuraklık nedeniyle tarımsal gelir kaybının insanları yaşadıkları yerden ayrılmaya yöneltmesi hangi etkidir?
- A) Çekici (pull) faktör
- B) İtici (push) faktör
- C) Yalnız turizm hareketi
- D) Doğal nüfus artışı
- E) Saat dilimi değişimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuraklık ve geçim sıkıntısı bulunduğu yerde yaşamı zorlaştırır; göç kararında itici faktör olarak etkili olabilir.
Bir tarım işçisinin hasat döneminde başka bir ile gidip sezon sonunda geri dönmesi hangi göç biçimidir?
- A) Sürekli dış göç
- B) Yalnız günlük ulaşım
- C) Zorunlu vatandaşlık değişimi
- D) Mevsimlik göç
- E) Kesin uluslararası yerleşme
Doğru cevap: D
Çözüm: Belirli bir mevsimde çalışıp sonrasında geri dönülen yer değiştirme mevsimlik göçtür; sürekli yerleşmeden ayrılır.
Bir kişinin iş nedeniyle köyden kente yerleşmesi ile kısa süreli tatil yolculuğu arasındaki temel fark nedir?
- A) İlkinde yerleşim yeri değişirken ikincisi geçici ziyaret olabilir.
- B) Tatil yolculuğu zorunlu dış göç sayılır.
- C) Köyden kente yerleşmede nüfus hareketi yoktur.
- D) İki olay da her zaman aynı nüfus kaydıdır.
- E) Hiçbirinde insan hareketi gerçekleşmez.
Doğru cevap: A
Çözüm: Göç, ikamet yerinin kalıcı veya belirli süreli değişimiyle ilgilidir; sıradan turistik ziyaret yerleşme amaçlı göç sayılmaz.
Kırdan kente hızlı göç alan bir şehirde konut arzı ve altyapı yatırımları yetersiz kalırsa en olası sorun hangisidir?
- A) Tarım veriminin her yerde artması
- B) Nüfus yoğunluğunun sıfıra düşmesi
- C) Bütün ulaşım sorunlarının kendiliğinden çözülmesi
- D) Plansız yapılaşma ve altyapı baskısı
- E) Şehirdeki her mesleğin yok olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Hızlı kentleşme konut, kanalizasyon, ulaşım ve sosyal hizmetlere talebi artırır; yatırımlar aynı hızla artmazsa hizmet sorunları oluşabilir.
Uzun dönemde doğurganlık gerilerken yaşam süresi artan bir nüfusun piramidinde hangi değişim beklenir?
- A) Tabanın daralması ve üst yaş gruplarının payının artması
- B) Tabanın sürekli genişleyip üst yaşların yok olması
- C) Bütün yaş gruplarının aynı anda sıfırlanması
- D) Nüfus yapısının hiçbir biçimde değişmemesi
- E) Yalnız erkeklerin piramitte yer alması
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğumların azalması alt yaş grubunu daraltabilir; yaşam süresinin uzaması yaşlıların payını artırarak nüfus yaşlanmasına yol açabilir.
Bir göç veren ilçenin toplam nüfusu azaldığı hâlde doğum sayısı ölüm sayısından yüksekse hangi açıklama mümkündür?
- A) Doğum sayısının kesinlikle sıfır olması
- B) Yaş bağımlılığının mutlaka sıfır olması
- C) Verdiği göçün doğal artıştan daha fazla olması
- D) İlçenin yüzölçümünün aniden artması
- E) Göçün nüfus üzerinde hiçbir etkisi bulunmaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğal artış pozitif olsa bile net göç daha büyük negatif değer alırsa toplam nüfus azalabilir; bu iki bileşen birlikte değerlendirilir.
Doğu Karadeniz’de parçalı tarım alanları ve bol su kaynaklarının kırsal yerleşim üzerindeki ortak etkisi hangisidir?
- A) Her köyün tek bir yüksek gökdelende toplanması
- B) Tarımsal faaliyetin tamamen yok olması
- C) Bütün nüfusun yalnız kıyı limanında yaşaması
- D) Hiçbir hanenin suya erişememesi
- E) Dağınık yerleşme birimlerinin yaygınlaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Engebeli ve parçalı arazide konutlar küçük tarım alanları ve su kaynakları çevresinde farklı noktalara dağılabilir.
Kurak bir tarım alanında aynı verimi daha az suyla elde etmeyi hedefleyen çiftçi için hangi yöntem daha uygundur?
- A) Suyu kontrolsüz açık kanallarla sürekli taşırma
- B) İyi planlanmış damla sulama
- C) Tarlayı sürekli tuzlu su altında bırakma
- D) Bütün suyu buharlaşmaya açık alanda bekletme
- E) Sulama gereksinimini ölçmeden sabit aşırı su verme
Doğru cevap: B
Çözüm: Damla sulama suyu bitki kök bölgesine kontrollü vererek uygun uygulandığında buharlaşma ve kayıp miktarını azaltabilir.
Aynı tarlada farklı yıllarda ürün dönüşümü yapılmasının toprak ve üretim açısından temel yararı hangisidir?
- A) Bütün mineral besinleri kesinlikle yok etmek
- B) Her yıl aynı hastalığın yayılmasını zorunlu kılmak
- C) Toprakta suyun hiç tutulmamasını sağlamak
- D) Toprak besin dengesini ve hastalık-zararlı yönetimini desteklemek
- E) Tarımsal üretimi tamamen durdurmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Münavebe (ürün nöbeti) uygun planlandığında toprak özelliklerinin korunmasına ve bazı hastalık-zararlı döngülerinin kırılmasına katkı verir.
Türkiye’de çay tarımının Doğu Karadeniz kıyılarında yoğunlaşmasının iklimsel açıklaması hangisidir?
- A) Bol ve yıl içine yayılan yağış ile nemli koşullar
- B) Sürekli çöl kuraklığı
- C) Yıl boyunca çok şiddetli karasal don
- D) Yazın hiç nem olmaması
- E) Yağışın yılda yalnız bir gün olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Çay bitkisi nemli ve yeterli yağış alan koşulları sever; Doğu Karadeniz’in iklimi çay yetiştiriciliğini destekler.