Hammaddeyi işleyerek ürün üreten fabrika faaliyetleri hangi sektöre girer?
- A) Birincil sektör
- B) Üçüncül sektör
- C) Dördüncül sektör
- D) Yalnız kamu yönetimi
- E) İkincil sektör
Doğru cevap: E
Çözüm: İkincil sektör sanayi ve imalatı kapsar; hammadde işlenir ve yeni ürün oluşturulur. Tarım birincil, hizmetler üçüncül sektördedir.
Sağlık, eğitim ve konaklama gibi hizmetler ekonomide hangi sektöre girer?
- A) Birincil sektör
- B) Üçüncül sektör
- C) İkincil sektör
- D) Yalnız madencilik
- E) Yalnız tarımsal üretim
Doğru cevap: B
Çözüm: Sağlık, eğitim, turizm, ulaştırma ve ticaret hizmet sektörüdür; genel sektör sınıflamasında üçüncül faaliyetler arasında yer alır.
Yetişme döneminde sıcaklık ve sulama ihtiyacı yüksek olan tarım ürünü hangisidir?
- A) Çay
- B) Fındık
- C) Çavdar
- D) Pamuk
- E) Yulaf
Doğru cevap: D
Çözüm: Pamuk sıcak bir büyüme dönemi ister ve birçok üretim alanında sulama gereksinimi yüksektir; Ege ve Çukurova üretim alanlarındandır.
Türkiye’de çay tarımının yoğunlaştığı kıyı kesimi hangisidir?
- A) Doğu Karadeniz
- B) Güney Ege
- C) Marmara’nın güneybatısı
- D) İç Anadolu kapalı havzası
- E) Batı Akdeniz’in kurak platoları
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye’de çay tarımı özellikle Rize çevresinde ve Doğu Karadeniz’in yıl boyu nemli, yağışlı kıyı kuşağında yoğunlaşır.
Türkiye’de fındık yetiştiriciliğinin yaygın olduğu bölge hangisidir?
- A) Güneydoğu Anadolu’nun kurak ovaları
- B) İç Anadolu’nun tuzlu göl çevresi
- C) Karadeniz Bölgesi
- D) Doğu Anadolu’nun yüksek zirveleri
- E) Tuz Gölü kıyılarının tamamı
Doğru cevap: C
Çözüm: Fındık Türkiye’de özellikle Karadeniz ikliminin etkili olduğu yamaç ve kıyı kuşağında yaygın yetiştirilen üründür.
Türkiye’de geniş kuru tarım alanlarıyla önemli buğday üretim merkezlerinden biri hangisidir?
- A) Yalnız Doğu Karadeniz kıyıları
- B) Bütün yüksek dağ zirveleri
- C) Hazar Denizi kıyıları
- D) Yalnız kıyı lagünleri
- E) İç Anadolu
Doğru cevap: E
Çözüm: İç Anadolu’nun geniş tarım alanlarında buğday önemli bir üründür; yağış ve sulama koşulları üretim miktarını etkiler.
Kurak bölgelerde köy konutlarının su kaynağı çevresinde birbirine yakın kurulması hangi yerleşme tipini açıklar?
- A) Dağınık yerleşme
- B) Liman metropolü
- C) Toplu yerleşme
- D) Yalnız yayla yerleşmesi
- E) Yüzen yerleşme
Doğru cevap: C
Çözüm: Su temininin sınırlı olduğu kimi alanlarda konutların su kaynağı çevresinde toplanması toplu kır yerleşmesini destekler.
Doğu Karadeniz kırsalında arazinin parçalı ve engebeli olması yerleşme biçimini nasıl etkileyebilir?
- A) Bütün evleri tek gökdelen hâline getirir.
- B) İnsanların yalnız deniz üzerinde yaşamasını gerektirir.
- C) Hiç yerleşme kurulamayacağını kesinleştirir.
- D) Her arazide zorunlu çöl köyü oluşturur.
- E) Konutların tarım alanlarına dağılmasıyla dağınık yerleşmeyi artırabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Parçalı yamaç arazileri ve su kaynakları konutların farklı kesimlere dağılmasına yol açabilir; bu nedenle dağınık kır yerleşmesi görülür.
Pamuk tarımında sıcaklık yeterli olduğu hâlde yağış yetersizse hangi tarımsal uygulama en doğrudan önem kazanır?
- A) Tarlayı tamamen kapatma
- B) Sulama
- C) Ürünü yalnız kışın dondurma
- D) Bütün bitkileri kesme
- E) Toprağı sürekli deniz suyuyla doldurma
Doğru cevap: B
Çözüm: Pamuk sıcaklık isteği yüksek bir bitkidir; kurak dönemlerde düzenli ve uygun sulama verim ile üretim üzerinde belirleyicidir.
Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında seracılığın yoğunlaşmasını kolaylaştıran iklim özelliği hangisidir?
- A) Kışın sürekli ağır don yaşanması
- B) Güneşlenmenin bütün yıl sıfır olması
- C) Her mevsimde kutup gecesi görülmesi
- D) Kışların görece ılık geçmesi
- E) Yaz sıcaklığının kesinlikle sıfır olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Akdeniz kıyılarında görece ılık kışlar, kontrollü yetiştiricilikte ısıtma gereksinimini azaltarak sera üretimini destekleyebilir.
Zeytin tarımının Ege ve Akdeniz kıyılarında yaygın olmasında hangi iklim koşulları önemlidir?
- A) Yaz kuraklığına uyum ve kışların görece ılık olması
- B) Bütün yıl donmuş toprak
- C) Kısa yaz ve ağır kutup gecesi
- D) Sürekli sıfırın altında sıcaklık
- E) Yıl boyunca çok kalın kar örtüsü
Doğru cevap: A
Çözüm: Zeytin Akdeniz ikliminin yaz kuraklığına uyumludur; şiddetli ve uzun süreli kış donları yetişmesini sınırlayabilir.
İç Anadolu’nun yarı kurak otlaklarında hangi hayvancılık türü görece yaygındır?
- A) Yalnız tropikal balık yetiştiriciliği
- B) Yalnız kutup ren geyiği üretimi
- C) Küçükbaş hayvancılık (koyun)
- D) Yalnız deniz memelisi yetiştiriciliği
- E) Mangrov ormanı arıcılığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Bozkır bitki örtüsü ve yarı kurak otlak koşulları İç Anadolu’da koyun yetiştiriciliğini destekleyen etkenlerdendir.
Erzurum-Kars çevresindeki geniş çayır alanlarının hayvancılık bakımından önemi hangisidir?
- A) Sadece deniz balıkçılığını mümkün kılması
- B) Hayvan otlatmayı bütünüyle engellemesi
- C) Bütün meraların yazın tuz gölüne dönüşmesi
- D) Yalnız pamuk yetiştiriciliğini gerektirmesi
- E) Büyükbaş mera hayvancılığını desteklemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazın yeşil kalan yüksek çayırlar Erzurum-Kars çevresinde otlatma ve özellikle büyükbaş hayvancılık için elverişli olabilir.
Akdeniz kıyılarında kışların görece ılık olması seracılıkta hangi ekonomik avantaja dönüşebilir?
- A) Sera çatısının gereksiz hâle gelmesine
- B) Su ve toprak ihtiyacının tamamen yok olmasına
- C) Isıtma giderlerinin daha düşük olabilmesine
- D) Kış ürünlerinin güneş almadan yetişmesine
- E) Bütün seraların ısı kontrolüne ihtiyaç duymamasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Ilıman kış koşulları uygun sera tasarımında ısıtma gereksinimini azaltabilir; üretim maliyetlerine olumlu yansıyabilir.
İç Anadolu’da buğday üretiminin yaygın olmasıyla iklim ve toprak kullanımı arasındaki ilişki hangisidir?
- A) Bütün buğdayın yıl boyunca su altında büyümesi
- B) Yalnız tropikal orman toprağında yetişmesi
- C) Bütün üretimin kıyı mangrovunda yapılması
- D) Donmuş kutup zemininin zorunlu olması
- E) Geniş tarım alanlarında yarı kurak koşullara uyumlu tahıl yetiştiriciliğinin yapılması
Doğru cevap: E
Çözüm: İç Anadolu’da geniş düz tarım alanları ve yarı kurak iklim şartlarına uyumlu tahıl üretimi önemlidir; yıllık yağış değişimi verimi etkiler.
Ege ve Çukurova’daki pamuk yetiştiriciliğinde sulama ve sıcak büyüme mevsimi birlikte neden önemlidir?
- A) Pamuk yalnız dondurucu kışta büyür.
- B) Pamuk sıcaklık ister; yetersiz yağış sulamayla tamamlanabilir.
- C) Pamukta su ihtiyacı kesinlikle sıfırdır.
- D) Sıcaklık ve su bitki büyümesini etkilemez.
- E) Pamuk yalnız yüksek dağ tundrasında yetişir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Pamuk üretiminde yeterli sıcaklık gelişmeyi destekler; kurak dönemlerde sulama yapılarak bitkinin su gereksinimi karşılanabilir.
Bir fabrikanın hem büyük tüketim pazarlarına hem de liman ve karayolu ağlarına yakın kurulması hangi yer seçimi unsuruyla ilişkilidir?
- A) Yalnız Ekvator’a uzaklık
- B) Tek başına rüzgâr yönü
- C) Her zaman yüksek dağ zirvesi
- D) Pazara ve ulaşıma erişim
- E) Yalnız meteor yağışı
Doğru cevap: D
Çözüm: Sanayi tesislerinde hammadde, işgücü, enerji, ulaşım ve pazara erişim önemlidir; uygun pazar ve lojistik bağlantıları maliyeti azaltabilir.
Türkiye’de taş kömürü madenciliğiyle tarihsel olarak öne çıkan yer hangisidir?
- A) Zonguldak
- B) Rize
- C) Antalya
- D) Muğla Fethiye
- E) Edirne merkez
Doğru cevap: A
Çözüm: Zonguldak havzası Türkiye’nin taş kömürü üretimiyle tanınan alanıdır; linyit yataklarının yayılışından ayrılır.
Türkiye’nin bor minerali yataklarının yoğun olduğu illeri birlikte veren seçenek hangisidir?
- A) Rize, Artvin ve Trabzon
- B) Van, Hakkâri ve Şırnak
- C) Eskişehir, Kütahya ve Balıkesir
- D) Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ
- E) Sinop, Kastamonu ve Bartın
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye’de bor yatakları Eskişehir-Kırka, Kütahya-Emet ve Balıkesir-Bigadiç çevreleriyle ilişkilidir; ekonomik madenciliktir.
Bir kıyı kentinde yaz aylarında turizm istihdamı artarken kışın azalması ekonomik açıdan hangi duruma örnektir?
- A) Tarımın bütün yılı aynı ürünü vermesine
- B) Nüfusun sürekli sıfırlanmasına
- C) Sanayide üretimin yasaklanmasına
- D) Madenciliğin yalnız yazın başlamasına
- E) Hizmetler sektöründe mevsimselliğe
Doğru cevap: E
Çözüm: Turistik talep yıl içinde dalgalanabilir. Bu, konaklama, yeme-içme ve ulaşım gibi üçüncül hizmetlerde mevsimsel istihdam değişimi oluşturur.