Nüfusu 600.000, yüzölçümü 2.000 km² olan bir ilin aritmetik nüfus yoğunluğu kaç kişi/km² olur?
- A) 30
- B) 300
- C) 120
- D) 600
- E) 1.200
Doğru cevap: B
Çözüm: Aritmetik yoğunluk = toplam nüfus / yüzölçümü. 600.000 / 2.000 = 300 kişi/km² olarak hesaplanır.
Bir yerleşmede bir yılda 1.200 doğum ve 400 ölüm yaşanmışsa doğal nüfus artışı kaç kişidir?
- A) 400 kişi
- B) 1.200 kişi
- C) 1.600 kişi
- D) 800 kişi
- E) 2.000 kişi
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğal nüfus artışı doğum sayısından ölüm sayısının çıkarılmasıyla bulunur: 1.200 − 400 = 800 kişidir.
Nüfusu 50.000 olan bir ilçede kaba doğum hızı binde 18 ise bir yıldaki yaklaşık doğum sayısı kaçtır?
- A) 900
- B) 90
- C) 180
- D) 1.800
- E) 9.000
Doğru cevap: A
Çözüm: Binde 18, her 1.000 kişide 18 doğum demektir. 50.000 × 18 / 1.000 = 900 doğum hesaplanır.
Bir ile yıl içinde 6.000 kişi göç etmiş, 3.000 kişi ilden ayrılmışsa net göç kaçtır?
- A) −3.000
- B) +9.000
- C) +3.000
- D) −9.000
- E) 0
Doğru cevap: C
Çözüm: Net göç = alınan göç − verilen göç. 6.000 − 3.000 = +3.000 olup ilin göçten kaynaklı nüfus kazancı vardır.
Bir bölgede doğal nüfus artışı 1.000 kişi, net göç +2.000 kişi ise diğer etkenler yok sayıldığında toplam nüfus değişimi kaç olur?
- A) +1.000 kişi
- B) −1.000 kişi
- C) −3.000 kişi
- D) 0 kişi
- E) +3.000 kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplam nüfus değişimi doğal artışla net göçün toplamıdır. 1.000 + 2.000 = 3.000 kişilik artış bulunur.
Bir ülkede çocuklar %20, yaşlılar %10 ve çalışma çağındakiler %70 ise yaş bağımlılık oranı yaklaşık kaçtır?
- A) %30
- B) %42,9
- C) %50
- D) %70
- E) %100
Doğru cevap: B
Çözüm: Bağımlılık oranı çalışma çağı dışındaki nüfus / çalışma çağındaki nüfus × 100 hesabıyla (20 + 10)/70 × 100 ≈ %42,9 olur.
Toplam nüfusu bir milyon, şehir nüfusu 600.000 olan bir ülkede kent nüfusunun payı yüzde kaçtır?
- A) %40
- B) %50
- C) %65
- D) %60
- E) %75
Doğru cevap: D
Çözüm: Kent nüfusu payı şehirde yaşayanların toplam nüfusa oranıdır: 600.000 / 1.000.000 × 100 = %60.
Tarım sektöründe çalışanların çok olması neden tek başına yüksek tarımsal verimliliği kanıtlamaz?
- A) Verimlilik teknoloji, arazi, sulama ve üretim miktarı gibi başka değişkenlere de bağlıdır.
- B) İşgücünün tarımsal üretimle hiçbir ilişkisi yoktur.
- C) Tarımda mekanizasyon hiçbir yerde kullanılamaz.
- D) Yüksek işgücü her zaman sıfır üretim demektir.
- E) Üretim miktarı hiçbir zaman ölçülemez.
Doğru cevap: A
Çözüm: Çalışan sayısı tek başına kişi başı verimi göstermez; mekanizasyon, girdi kullanımı ve üretim koşulları verimliliği etkiler.
Tarımda makineleşmenin yaygınlaşması, diğer koşullar benzerken hangi nüfus hareketini kolaylaştırabilir?
- A) Bütün şehirlerin köye dönüşmesini
- B) Kırsalda işgücü gereksiniminin sürekli artmasını
- C) Kırdan kente işgücü hareketini
- D) Dış göçün dünyanın her yerinde durmasını
- E) Yaşlı nüfusun bütünüyle yok olmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Makineleşme bazı tarım işlerinde emek ihtiyacını azaltabilir; kentlerde istihdam varsa kırdan kente göçü destekleyebilir.
Bir kentin yeni sanayi yatırımlarıyla iş olanağı sunması göç açısından hangi etkidir?
- A) İtici (push) faktör
- B) Yalnız doğal afet etkisi
- C) Doğal nüfus artışı
- D) Eksen eğikliği etkisi
- E) Çekici (pull) faktör
Doğru cevap: E
Çözüm: İş ve gelir olanağı kentin göç çekmesini destekler ve çekici faktör sayılır. İşsizlik veya kuraklık göç veren yerde itici olabilir.
Kuraklık nedeniyle tarımsal gelir kaybının insanları yaşadıkları yerden ayrılmaya yöneltmesi hangi etkidir?
- A) Çekici (pull) faktör
- B) İtici (push) faktör
- C) Yalnız turizm hareketi
- D) Doğal nüfus artışı
- E) Saat dilimi değişimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuraklık ve geçim sıkıntısı bulunduğu yerde yaşamı zorlaştırır; göç kararında itici faktör olarak etkili olabilir.
Bir tarım işçisinin hasat döneminde başka bir ile gidip sezon sonunda geri dönmesi hangi göç biçimidir?
- A) Sürekli dış göç
- B) Yalnız günlük ulaşım
- C) Zorunlu vatandaşlık değişimi
- D) Mevsimlik göç
- E) Kesin uluslararası yerleşme
Doğru cevap: D
Çözüm: Belirli bir mevsimde çalışıp sonrasında geri dönülen yer değiştirme mevsimlik göçtür; sürekli yerleşmeden ayrılır.
Bir kişinin iş nedeniyle köyden kente yerleşmesi ile kısa süreli tatil yolculuğu arasındaki temel fark nedir?
- A) İlkinde yerleşim yeri değişirken ikincisi geçici ziyaret olabilir.
- B) Tatil yolculuğu zorunlu dış göç sayılır.
- C) Köyden kente yerleşmede nüfus hareketi yoktur.
- D) İki olay da her zaman aynı nüfus kaydıdır.
- E) Hiçbirinde insan hareketi gerçekleşmez.
Doğru cevap: A
Çözüm: Göç, ikamet yerinin kalıcı veya belirli süreli değişimiyle ilgilidir; sıradan turistik ziyaret yerleşme amaçlı göç sayılmaz.
Kurak bölgelerde köy konutlarının su kaynağı çevresinde birbirine yakın kurulması hangi yerleşme tipini açıklar?
- A) Dağınık yerleşme
- B) Liman metropolü
- C) Toplu yerleşme
- D) Yalnız yayla yerleşmesi
- E) Yüzen yerleşme
Doğru cevap: C
Çözüm: Su temininin sınırlı olduğu kimi alanlarda konutların su kaynağı çevresinde toplanması toplu kır yerleşmesini destekler.
Doğu Karadeniz kırsalında arazinin parçalı ve engebeli olması yerleşme biçimini nasıl etkileyebilir?
- A) Bütün evleri tek gökdelen hâline getirir.
- B) İnsanların yalnız deniz üzerinde yaşamasını gerektirir.
- C) Hiç yerleşme kurulamayacağını kesinleştirir.
- D) Her arazide zorunlu çöl köyü oluşturur.
- E) Konutların tarım alanlarına dağılmasıyla dağınık yerleşmeyi artırabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Parçalı yamaç arazileri ve su kaynakları konutların farklı kesimlere dağılmasına yol açabilir; bu nedenle dağınık kır yerleşmesi görülür.
Pamuk tarımında sıcaklık yeterli olduğu hâlde yağış yetersizse hangi tarımsal uygulama en doğrudan önem kazanır?
- A) Tarlayı tamamen kapatma
- B) Sulama
- C) Ürünü yalnız kışın dondurma
- D) Bütün bitkileri kesme
- E) Toprağı sürekli deniz suyuyla doldurma
Doğru cevap: B
Çözüm: Pamuk sıcaklık isteği yüksek bir bitkidir; kurak dönemlerde düzenli ve uygun sulama verim ile üretim üzerinde belirleyicidir.
Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında seracılığın yoğunlaşmasını kolaylaştıran iklim özelliği hangisidir?
- A) Kışın sürekli ağır don yaşanması
- B) Güneşlenmenin bütün yıl sıfır olması
- C) Her mevsimde kutup gecesi görülmesi
- D) Kışların görece ılık geçmesi
- E) Yaz sıcaklığının kesinlikle sıfır olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Akdeniz kıyılarında görece ılık kışlar, kontrollü yetiştiricilikte ısıtma gereksinimini azaltarak sera üretimini destekleyebilir.
Zeytin tarımının Ege ve Akdeniz kıyılarında yaygın olmasında hangi iklim koşulları önemlidir?
- A) Yaz kuraklığına uyum ve kışların görece ılık olması
- B) Bütün yıl donmuş toprak
- C) Kısa yaz ve ağır kutup gecesi
- D) Sürekli sıfırın altında sıcaklık
- E) Yıl boyunca çok kalın kar örtüsü
Doğru cevap: A
Çözüm: Zeytin Akdeniz ikliminin yaz kuraklığına uyumludur; şiddetli ve uzun süreli kış donları yetişmesini sınırlayabilir.
İç Anadolu’nun yarı kurak otlaklarında hangi hayvancılık türü görece yaygındır?
- A) Yalnız tropikal balık yetiştiriciliği
- B) Yalnız kutup ren geyiği üretimi
- C) Küçükbaş hayvancılık (koyun)
- D) Yalnız deniz memelisi yetiştiriciliği
- E) Mangrov ormanı arıcılığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Bozkır bitki örtüsü ve yarı kurak otlak koşulları İç Anadolu’da koyun yetiştiriciliğini destekleyen etkenlerdendir.
Erzurum-Kars çevresindeki geniş çayır alanlarının hayvancılık bakımından önemi hangisidir?
- A) Sadece deniz balıkçılığını mümkün kılması
- B) Hayvan otlatmayı bütünüyle engellemesi
- C) Bütün meraların yazın tuz gölüne dönüşmesi
- D) Yalnız pamuk yetiştiriciliğini gerektirmesi
- E) Büyükbaş mera hayvancılığını desteklemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazın yeşil kalan yüksek çayırlar Erzurum-Kars çevresinde otlatma ve özellikle büyükbaş hayvancılık için elverişli olabilir.