Nüfusu 100.000 ve toplam alanı 1.000 km² olan yerde tarıma elverişli alan 100 km²’dir. Aritmetik ve fizyolojik yoğunluk sırasıyla kaç kişidir?
- A) 1.000 ve 100 kişi/km²
- B) 100 ve 1.000 kişi/km²
- C) 100 ve 100 kişi/km²
- D) 10 ve 100 kişi/km²
- E) 1.000 ve 10 kişi/km²
Doğru cevap: B
Çözüm: Aritmetik yoğunluk 100.000/1.000 = 100; fizyolojik yoğunluk nüfus/tarıma elverişli alan = 100.000/100 = 1.000 kişi/km²’dir.
Bir kentte yıl içinde 10.000 doğum, 7.000 ölüm, 5.000 gelen göç ve 9.000 giden göç vardır. Net nüfus değişimi kaçtır?
- A) +1.000 kişi
- B) +3.000 kişi
- C) −4.000 kişi
- D) −1.000 kişi
- E) +7.000 kişi
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğal artış 10.000 − 7.000 = +3.000; net göç 5.000 − 9.000 = −4.000. Toplam −1.000 olur.
Nüfusu 120.000 olan ilçede kaba doğum hızı binde 18, kaba ölüm hızı binde 6’dır. Yıllık doğal artış kaç kişidir?
- A) 1.440
- B) 720
- C) 1.200
- D) 2.160
- E) 2.880
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğal artış hızı binde 18 − 6 = 12’dir. 120.000 × 12 / 1.000 = 1.440 kişilik doğal artış bulunur.
Doğal artışı +1.000 olan yere 1.800 kişi gelirken 2.600 kişi ayrılmıştır. Diğer değişimler yoksa toplam nüfus değişimi nedir?
- A) −800 kişi
- B) +800 kişi
- C) +200 kişi
- D) −1.600 kişi
- E) +4.400 kişi
Doğru cevap: C
Çözüm: Net göç 1.800 − 2.600 = −800 kişidir. +1.000 doğal artışla birleştirilince toplam +200 olur.
Çocuk nüfusu 15.000, yaşlı nüfusu 5.000 ve çalışma çağındaki nüfusu 40.000 olan yerde yaş bağımlılık oranı kaçtır?
- A) %25
- B) %33,3
- C) %40
- D) %75
- E) %50
Doğru cevap: E
Çözüm: Bağımlı yaş grupları toplamı 20.000, çalışma çağındakiler 40.000’dir. 20.000/40.000 × 100 = %50 olur.
Bir ülkenin şehir nüfusu payı ilk yıl 40.000/100.000, sonraki yıl 60.000/120.000 olmuştur. Pay kaç yüzde puan artmıştır?
- A) 5 yüzde puan
- B) 10 yüzde puan
- C) 15 yüzde puan
- D) 20 yüzde puan
- E) 25 yüzde puan
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk yıl şehir payı %40, sonraki yıl %50’dir. Oranların farkı %50 − %40 = 10 yüzde puandır; yüzde değişimle karıştırılmamalıdır.
Kırdan kente hızlı göç alan bir şehirde konut arzı ve altyapı yatırımları yetersiz kalırsa en olası sorun hangisidir?
- A) Tarım veriminin her yerde artması
- B) Nüfus yoğunluğunun sıfıra düşmesi
- C) Bütün ulaşım sorunlarının kendiliğinden çözülmesi
- D) Plansız yapılaşma ve altyapı baskısı
- E) Şehirdeki her mesleğin yok olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Hızlı kentleşme konut, kanalizasyon, ulaşım ve sosyal hizmetlere talebi artırır; yatırımlar aynı hızla artmazsa hizmet sorunları oluşabilir.
Uzun dönemde doğurganlık gerilerken yaşam süresi artan bir nüfusun piramidinde hangi değişim beklenir?
- A) Tabanın daralması ve üst yaş gruplarının payının artması
- B) Tabanın sürekli genişleyip üst yaşların yok olması
- C) Bütün yaş gruplarının aynı anda sıfırlanması
- D) Nüfus yapısının hiçbir biçimde değişmemesi
- E) Yalnız erkeklerin piramitte yer alması
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğumların azalması alt yaş grubunu daraltabilir; yaşam süresinin uzaması yaşlıların payını artırarak nüfus yaşlanmasına yol açabilir.
Bir göç veren ilçenin toplam nüfusu azaldığı hâlde doğum sayısı ölüm sayısından yüksekse hangi açıklama mümkündür?
- A) Doğum sayısının kesinlikle sıfır olması
- B) Yaş bağımlılığının mutlaka sıfır olması
- C) Verdiği göçün doğal artıştan daha fazla olması
- D) İlçenin yüzölçümünün aniden artması
- E) Göçün nüfus üzerinde hiçbir etkisi bulunmaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğal artış pozitif olsa bile net göç daha büyük negatif değer alırsa toplam nüfus azalabilir; bu iki bileşen birlikte değerlendirilir.
Doğu Karadeniz’de parçalı tarım alanları ve bol su kaynaklarının kırsal yerleşim üzerindeki ortak etkisi hangisidir?
- A) Her köyün tek bir yüksek gökdelende toplanması
- B) Tarımsal faaliyetin tamamen yok olması
- C) Bütün nüfusun yalnız kıyı limanında yaşaması
- D) Hiçbir hanenin suya erişememesi
- E) Dağınık yerleşme birimlerinin yaygınlaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Engebeli ve parçalı arazide konutlar küçük tarım alanları ve su kaynakları çevresinde farklı noktalara dağılabilir.
Kurak bir tarım alanında aynı verimi daha az suyla elde etmeyi hedefleyen çiftçi için hangi yöntem daha uygundur?
- A) Suyu kontrolsüz açık kanallarla sürekli taşırma
- B) İyi planlanmış damla sulama
- C) Tarlayı sürekli tuzlu su altında bırakma
- D) Bütün suyu buharlaşmaya açık alanda bekletme
- E) Sulama gereksinimini ölçmeden sabit aşırı su verme
Doğru cevap: B
Çözüm: Damla sulama suyu bitki kök bölgesine kontrollü vererek uygun uygulandığında buharlaşma ve kayıp miktarını azaltabilir.
Aynı tarlada farklı yıllarda ürün dönüşümü yapılmasının toprak ve üretim açısından temel yararı hangisidir?
- A) Bütün mineral besinleri kesinlikle yok etmek
- B) Her yıl aynı hastalığın yayılmasını zorunlu kılmak
- C) Toprakta suyun hiç tutulmamasını sağlamak
- D) Toprak besin dengesini ve hastalık-zararlı yönetimini desteklemek
- E) Tarımsal üretimi tamamen durdurmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Münavebe (ürün nöbeti) uygun planlandığında toprak özelliklerinin korunmasına ve bazı hastalık-zararlı döngülerinin kırılmasına katkı verir.
Türkiye’de çay tarımının Doğu Karadeniz kıyılarında yoğunlaşmasının iklimsel açıklaması hangisidir?
- A) Bol ve yıl içine yayılan yağış ile nemli koşullar
- B) Sürekli çöl kuraklığı
- C) Yıl boyunca çok şiddetli karasal don
- D) Yazın hiç nem olmaması
- E) Yağışın yılda yalnız bir gün olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Çay bitkisi nemli ve yeterli yağış alan koşulları sever; Doğu Karadeniz’in iklimi çay yetiştiriciliğini destekler.
Akdeniz kıyılarında kışların görece ılık olması seracılıkta hangi ekonomik avantaja dönüşebilir?
- A) Sera çatısının gereksiz hâle gelmesine
- B) Su ve toprak ihtiyacının tamamen yok olmasına
- C) Isıtma giderlerinin daha düşük olabilmesine
- D) Kış ürünlerinin güneş almadan yetişmesine
- E) Bütün seraların ısı kontrolüne ihtiyaç duymamasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Ilıman kış koşulları uygun sera tasarımında ısıtma gereksinimini azaltabilir; üretim maliyetlerine olumlu yansıyabilir.
İç Anadolu’da buğday üretiminin yaygın olmasıyla iklim ve toprak kullanımı arasındaki ilişki hangisidir?
- A) Bütün buğdayın yıl boyunca su altında büyümesi
- B) Yalnız tropikal orman toprağında yetişmesi
- C) Bütün üretimin kıyı mangrovunda yapılması
- D) Donmuş kutup zemininin zorunlu olması
- E) Geniş tarım alanlarında yarı kurak koşullara uyumlu tahıl yetiştiriciliğinin yapılması
Doğru cevap: E
Çözüm: İç Anadolu’da geniş düz tarım alanları ve yarı kurak iklim şartlarına uyumlu tahıl üretimi önemlidir; yıllık yağış değişimi verimi etkiler.
Ege ve Çukurova’daki pamuk yetiştiriciliğinde sulama ve sıcak büyüme mevsimi birlikte neden önemlidir?
- A) Pamuk yalnız dondurucu kışta büyür.
- B) Pamuk sıcaklık ister; yetersiz yağış sulamayla tamamlanabilir.
- C) Pamukta su ihtiyacı kesinlikle sıfırdır.
- D) Sıcaklık ve su bitki büyümesini etkilemez.
- E) Pamuk yalnız yüksek dağ tundrasında yetişir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Pamuk üretiminde yeterli sıcaklık gelişmeyi destekler; kurak dönemlerde sulama yapılarak bitkinin su gereksinimi karşılanabilir.
Bir fabrikanın hem büyük tüketim pazarlarına hem de liman ve karayolu ağlarına yakın kurulması hangi yer seçimi unsuruyla ilişkilidir?
- A) Yalnız Ekvator’a uzaklık
- B) Tek başına rüzgâr yönü
- C) Her zaman yüksek dağ zirvesi
- D) Pazara ve ulaşıma erişim
- E) Yalnız meteor yağışı
Doğru cevap: D
Çözüm: Sanayi tesislerinde hammadde, işgücü, enerji, ulaşım ve pazara erişim önemlidir; uygun pazar ve lojistik bağlantıları maliyeti azaltabilir.
Türkiye’de taş kömürü madenciliğiyle tarihsel olarak öne çıkan yer hangisidir?
- A) Zonguldak
- B) Rize
- C) Antalya
- D) Muğla Fethiye
- E) Edirne merkez
Doğru cevap: A
Çözüm: Zonguldak havzası Türkiye’nin taş kömürü üretimiyle tanınan alanıdır; linyit yataklarının yayılışından ayrılır.
Türkiye’nin bor minerali yataklarının yoğun olduğu illeri birlikte veren seçenek hangisidir?
- A) Rize, Artvin ve Trabzon
- B) Van, Hakkâri ve Şırnak
- C) Eskişehir, Kütahya ve Balıkesir
- D) Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ
- E) Sinop, Kastamonu ve Bartın
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye’de bor yatakları Eskişehir-Kırka, Kütahya-Emet ve Balıkesir-Bigadiç çevreleriyle ilişkilidir; ekonomik madenciliktir.
Bir kıyı kentinde yaz aylarında turizm istihdamı artarken kışın azalması ekonomik açıdan hangi duruma örnektir?
- A) Tarımın bütün yılı aynı ürünü vermesine
- B) Nüfusun sürekli sıfırlanmasına
- C) Sanayide üretimin yasaklanmasına
- D) Madenciliğin yalnız yazın başlamasına
- E) Hizmetler sektöründe mevsimselliğe
Doğru cevap: E
Çözüm: Turistik talep yıl içinde dalgalanabilir. Bu, konaklama, yeme-içme ve ulaşım gibi üçüncül hizmetlerde mevsimsel istihdam değişimi oluşturur.