Türkiye coğrafi bölge sınıflandırmasında kaç ana coğrafi bölge vardır?
- A) Beş
- B) Yedi
- C) Altı
- D) Sekiz
- E) Dokuz
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye, coğrafya öğretiminde yedi ana coğrafi bölgeye ayrılır. Bu sınırlar idari il sınırlarıyla her yerde aynı değildir.
Türkiye’nin Avrupa ve Asya kıtaları arasında geçiş oluşturan bölgesi hangisidir?
- A) Karadeniz Bölgesi
- B) Doğu Anadolu Bölgesi
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- D) Marmara Bölgesi
- E) İç Anadolu Bölgesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Marmara Bölgesi, Türkiye’nin iki kıta arasında uzanan konumu ve boğazlarla bağlantısı nedeniyle önemli bir geçiş alanıdır.
Türkiye’de yüksek dağlık alanların ve geniş yükselti farklarının belirgin olduğu bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Marmara Bölgesi
- C) Ege Bölgesi
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- E) Akdeniz Bölgesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğu Anadolu, Türkiye’nin ortalama yükseltisi yüksek ve dağlık alanları geniş bir bölgesidir; bu durum iklimi ve ulaşımı etkiler.
Kıyı kesiminde yıl boyunca yağışlı ve nemli iklim özellikleriyle tanınan bölge hangisidir?
- A) İç Anadolu Bölgesi
- B) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- C) Karadeniz Bölgesi
- D) Doğu Anadolu Bölgesi
- E) Marmara Bölgesi’nin bütünü
Doğru cevap: C
Çözüm: Karadeniz kıyılarında deniz etkisi ve dağların uzanışı nemli koşulları destekler; bölgenin iç kesimleri farklı özellik gösterebilir.
Türkiye’de kıyıya dik uzanan dağların oluşturduğu koy ve körfezlerin sık görüldüğü bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) İç Anadolu Bölgesi
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- D) Doğu Karadeniz’in iç kesimleri
- E) Ege Bölgesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Ege kıyılarında dağların çoğunlukla denize dik uzanması kıyı girinti çıkıntılarını ve iç kesimlerle ulaşım bağlantılarını etkiler.
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı Akdeniz ikliminin kıyılarda belirgin olduğu bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Akdeniz Bölgesi
- C) İç Anadolu Bölgesi
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin tamamı
- E) Doğu Karadeniz Bölümü
Doğru cevap: B
Çözüm: Akdeniz kıyılarında yaz kuraklığı ve kış yağışları belirgindir; yüksek Toros alanlarında yerel iklim özellikleri değişebilir.
Türkiye’nin iç kesimlerinde geniş bozkır alanları ve karasal iklimle tanınan bölgesi hangisidir?
- A) Karadeniz Bölgesi kıyıları
- B) Akdeniz Bölgesi kıyıları
- C) Marmara’nın boğaz kıyıları
- D) İç Anadolu Bölgesi
- E) Ege Bölgesi’nin kıyıları
Doğru cevap: D
Çözüm: İç Anadolu’nun geniş düzlüklerinde yağışın kıyılara göre daha sınırlı olması bozkır bitki örtüsünü destekler.
Türkiye’nin güneydoğusunda, yaz sıcaklıklarının yüksek olduğu bölge hangisidir?
- A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- B) Karadeniz Bölgesi
- C) Marmara Bölgesi
- D) Doğu Karadeniz Bölümü
- E) Ege Bölgesi’nin kıyı kesimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Güneydoğu Anadolu’da yaz sıcaklıkları yüksektir ve karasal özellikler görülür; tarımda sulamanın önemi büyüktür.
Yer kabuğundaki kırılma ve hareketlerle oluşabilen doğal afet hangisidir?
- A) Çığ
- B) Kuraklık
- C) Deprem
- D) Sel
- E) Orman yangını
Doğru cevap: C
Çözüm: Deprem yer kabuğundaki enerji boşalması sonucu oluşan sarsıntıdır; faylı alanlarda tehlike düzeyi farklılaşabilir.
Şiddetli yağış sonrası suyun yatağından taşarak çevreyi su altında bırakması hangi afettir?
- A) Deprem
- B) Çığ
- C) Heyelan
- D) Kuraklık
- E) Taşkın
Doğru cevap: E
Çözüm: Taşkın, akarsu debisinin artıp suyun yatak dışına çıkmasıdır; yerleşme ve altyapının konumu zararın büyüklüğünü etkiler.
Eğimli arazide toprak ve kaya kütlelerinin aşağı doğru hareket etmesine ne ad verilir?
- A) Don olayı
- B) Heyelan
- C) Kuraklık
- D) Deprem fırtınası
- E) Tsunami
Doğru cevap: B
Çözüm: Heyelan, eğim ve suya doygunluk gibi koşullarla tetiklenebilen kütle hareketidir; arazinin özellikleri belirleyicidir.
Dağ yamacındaki kar kütlesinin hızla aşağı kayması hangi afettir?
- A) Sel
- B) Kuraklık
- C) Heyelan
- D) Çığ
- E) Kıyı erozyonu
Doğru cevap: D
Çözüm: Çığ kar örtüsünün yamaç aşağı hızla hareketidir; kar birikimi, eğim ve hava koşulları tehlikeyi artırabilir.
Uzun süre yağışların beklenen düzeyin altında kalması hangi doğal tehlikeyle ilişkilidir?
- A) Kuraklık
- B) Heyelan
- C) Tsunami
- D) Volkan patlaması
- E) Çığ
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuraklık, yağış azlığı ve su dengesindeki bozulma nedeniyle su kaynaklarını, tarımı ve ekosistemleri etkileyebilir.
Toprağın su ve rüzgâr etkisiyle aşındırılıp taşınmasına ne denir?
- A) Volkanizma
- B) Buzullaşma
- C) Erozyon
- D) Yeraltı suyu beslenmesi
- E) Kırağı
Doğru cevap: C
Çözüm: Erozyon toprağın aşınması ve taşınmasıdır. Bitki örtüsünün zayıflaması ve yanlış arazi kullanımı hızını artırabilir.
Toprak erozyonunu azaltmaya yardımcı olan uygulama hangisidir?
- A) Eğimli tarlayı sürekli çıplak bırakma
- B) Meraları aşırı otlatma
- C) Ormanları kontrolsüz kesme
- D) Toprağı eğim yönünde sürme
- E) Bitki örtüsünü koruma
Doğru cevap: E
Çözüm: Bitki örtüsü toprağı korur, yüzey akışını yavaşlatır ve kökleriyle toprağı tutar; diğer seçenekler erozyonu artırabilir.
Afet gerçekleşmeden önce güvenli toplanma yeri ve aile iletişim planı belirlemek hangi aşamaya örnektir?
- A) Afet sonrası enkaz kaldırma
- B) Hazırlık
- C) Yeniden inşa
- D) Hasar tespit raporu düzenleme
- E) İyileştirme
Doğru cevap: B
Çözüm: Acil iletişim ve toplanma planı, afet öncesi hazırlık kapsamındadır; etkili hazırlık zarar azaltmaya katkı sağlar.
Doğal tehlike ile afet riski arasındaki ilişkiyi doğru veren ifade hangisidir?
- A) Her tehlike kesin aynı kayba yol açar
- B) Risk yalnız doğal olayın adıdır
- C) Nüfus yoğunluğu riskle hiçbir biçimde ilgili değildir
- D) Risk, tehlikenin maruziyet ve zarar görebilirlikle birleşmesiyle artabilir
- E) Hazırlık yapmak riski artırır
Doğru cevap: D
Çözüm: Aynı büyüklükteki doğa olayı farklı yerlerde farklı kayıplara neden olabilir; bina, nüfus ve hazırlık gibi etkenler önemlidir.
Atıkları türlerine göre ayırmak ve yeniden değerlendirmek hangi çevresel yaklaşıma örnektir?
- A) Geri dönüşüm ve kaynak verimliliği
- B) Kontrolsüz döküm
- C) Plansız kentleşme
- D) Doğal habitatların yok edilmesi
- E) Su kirliliğini artırma
Doğru cevap: A
Çözüm: Atıkların uygun ayrıştırılması geri kazanımı kolaylaştırabilir ve yeni hammadde kullanımını azaltmaya yardımcı olabilir.
Bir bölgedeki canlı türlerinin ve yaşam alanlarının çeşitliliğini ifade eden kavram hangisidir?
- A) Mutlak nem
- B) Basınç farkı
- C) Biyoçeşitlilik
- D) Nüfus yoğunluğu
- E) Jeolojik yaş
Doğru cevap: C
Çözüm: Biyoçeşitlilik, canlıların genetik, tür ve ekosistem düzeylerindeki çeşitliliğini kapsar; habitat kaybı bu çeşitliliği tehdit eder.
Orman yangınlarıyla mücadelede insan kaynaklı riski azaltan davranış hangisidir?
- A) Sönmemiş izmariti bitki örtüsüne atmak
- B) Rüzgârlı havada kontrolsüz ateş yakmak
- C) Yangın uyarılarını görmezden gelmek
- D) Kaçış yollarını kapatmak
- E) Ormanlarda ateş kullanımına ilişkin güvenlik kurallarına uymak
Doğru cevap: E
Çözüm: Yangının başlamasını önleyen davranışlar riskin azalmasına yardımcı olur; sıcaklık ve rüzgâr yayılma hızını etkileyebilir.