Marmara Bölgesi’nin Türkiye’nin diğer birçok bölgesine göre sanayi ve hizmetlerde öne çıkmasını açıklayan beşerî etken hangisidir?
- A) Yükseltinin bütün illerde aynı olması
- B) Ulaşım, pazar ve işgücü bağlantılarının gelişmiş olması
- C) Her yıl bütün alanların eşit yağış alması
- D) Dağların hiç bulunmaması
- E) Tarım dışı bütün faaliyetlerin yasaklanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Marmara’da nüfus, ulaşım ağları, limanlar ve büyük tüketim merkezleri birbirini besleyen ekonomik avantajlar oluşturur.
Karadeniz kıyısında kıyıya paralel uzanan dağlar en çok hangi durumu destekler?
- A) Kıyıların tümünün çölleşmesini
- B) Her vadide aynı sıcaklığın görülmesini
- C) Bütün akarsuların doğudan batıya akmasını
- D) Kıyı ile iç kesimler arasında yer şekillerine bağlı ulaşım güçlüğünü
- E) Yaz kuraklığının kıyının her yerinde çok belirgin olmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Karadeniz’de kıyıya paralel yüksek dağ sıraları, birçok kesimde kıyıdan içeriye ulaşımı zorlaştırır ve kısa akarsu vadilerini destekler.
Ege Bölgesi’nde kıyıya dik uzanan dağlar aşağıdakilerden hangisini kolaylaştırabilir?
- A) Deniz etkisinin vadiler boyunca iç kesimlere ilerlemesini
- B) Bütün kıyılarda dalga hareketinin sona ermesini
- C) İç kesimlerde yükseltinin sıfıra inmesini
- D) Akarsuların tamamının kaybolmasını
- E) Bütün ovaların tarım dışı kalmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Kıyıya dik uzanan dağlar ve aralarındaki doğu-batı yönlü vadiler, denizel etkilerin ve ulaşım bağlantılarının içe sokulmasına katkı sağlar.
Akdeniz Bölgesi’nde kıyıdan içeriye doğru gidildikçe yer yer sıcaklık ve yağış koşullarının değişmesinde en etkili coğrafi özellik hangisidir?
- A) Bütün kentlerin eşit deniz seviyesinde olması
- B) Karadeniz kıyı şekilleri
- C) Toros Dağları’nın yükseltisi ve uzanışı
- D) İç Anadolu’daki bütün göllerin tuzlu olması
- E) Doğu Anadolu’nun tamamen düz olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Toroslar kıyı ile iç alan arasında belirgin yükselti ve topografik engel oluşturur; sıcaklık ve yağış dağılışı bundan etkilenir.
İç Anadolu Bölgesi’nde geniş sahalarda bozkır bitkilerinin yaygın olmasının temel iklimsel açıklaması nedir?
- A) Yıl boyunca sürekli bol kar yağması
- B) Tropikal yağmur ormanı iklimi
- C) Her mevsim muson yağışının görülmesi
- D) Denizden hiç buharlaşma olmaması
- E) Yağışın birçok kesimde sınırlı ve yazların kurak olması
Doğru cevap: E
Çözüm: İç Anadolu’da karasallık ve nispeten sınırlı yağış, doğal bozkır örtüsünün yayılışını destekleyen temel koşullardandır.
Doğu Anadolu Bölgesi’nde kışların birçok yerde uzun ve sert geçmesinde hangi etken önemlidir?
- A) Her yerin deniz seviyesinde bulunması
- B) Ortalama yükseltinin fazla ve karasallığın belirgin olması
- C) Ekvator üzerinde yer alması
- D) Yıl boyunca sıcak okyanus akıntısıyla ısınması
- E) Akdeniz ikliminin bütün bölgeye egemen olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Bölgenin yüksekliği ve deniz etkisinden uzaklığı kış soğuklarını şiddetlendirebilir; yerel vadilerde farklılıklar görülebilir.
Güneydoğu Anadolu’da sulama olanaklarının gelişmesi en doğrudan hangi ekonomik sonucu destekleyebilir?
- A) Tarımda su gereksiniminin tamamen ortadan kalkmasını
- B) Bütün tarım ürünlerinin kışın yetişmesini
- C) Yer şekillerinin bir anda yok olmasını
- D) Suyla sınırlanan tarımsal üretim çeşitliliğinin ve verimin artmasını
- E) Toprakların artık gübreye ihtiyaç duymamasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Kurak dönemlerde sulama, uygun toprak ve iklim koşullarıyla birleşerek üretim olanaklarını artırabilir; su yönetimi yine önemlidir.
İki il aynı deprem tehlikesi düzeyine sahipken birinde hasarın daha büyük olması hangi nedenle açıklanabilir?
- A) Yapı dayanımı ve nüfusun maruziyetindeki farklılıklarla
- B) Deprem büyüklüğünün tümüyle insanlarca seçilmesiyle
- C) Yerçekiminin hasar yerinde sıfırlanmasıyla
- D) Bütün binaların otomatik olarak güçlenmesiyle
- E) Depremlerin hiç sarsıntı üretmemesiyle
Doğru cevap: A
Çözüm: Afet riskinde yalnız tehlikenin varlığı değil yapı stoku, zemin, nüfusun maruziyeti ve hazırlık da belirleyicidir.
Şiddetli yağış alan bir yamaçta bitki örtüsünün kaldırılması ve yol yarmalarının yapılması hangi doğal tehlikeyi artırabilir?
- A) Göktaşı düşmesini
- B) Güneş tutulmasını
- C) Heyelanı
- D) Okyanus gelgitini
- E) Yer kabuğunun dönüş hızını
Doğru cevap: C
Çözüm: Yamaç dengesini bozan müdahaleler ve zeminin suya doyması, uygun jeolojik koşullarda heyelan olasılığını yükseltebilir.
Bir yerleşimin dere yatağının taşkın alanına kurulması, yoğun yağmurda hangi riski özellikle artırır?
- A) Yalnız çığ riskini
- B) Yalnız volkanik kül riskini
- C) Güneş patlamalarını
- D) Karasal iklimin tamamen kaybolmasını
- E) Sel ve taşkın zararını
Doğru cevap: E
Çözüm: Akarsuyun taşkın düzlüğündeki yapılaşma suyun yayılacağı alanları daraltabilir ve yağışlı dönemde maruziyeti artırır.
Yüksek dağ geçidinde kar birikimi fazla olan dik yamaçların kullanılması hangi afete karşı özel önlem gerektirir?
- A) Kuraklığa
- B) Çığa
- C) Orman yangınına
- D) Tsunamiye
- E) Volkan püskürmesine
Doğru cevap: B
Çözüm: Dik ve kar yüklü yamaçlarda çığ riski belirli hava koşullarında artabilir; güvenli güzergâh ve uyarılar önem kazanır.
Kuraklığa karşı bir tarım havzasında uygulanabilecek uzun vadeli önlem hangisidir?
- A) Suyu sürekli açık kanallarda boşa akıtma
- B) Toprağı her yıl tamamen bitkisiz bırakma
- C) Yeraltı suyunu sınır gözetmeden çekme
- D) Su verimli sulama yöntemleri ve uygun ürün seçimi
- E) Yağış azalmasını önemsiz sayma
Doğru cevap: D
Çözüm: Su tasarruflu sulama, ürün planlaması ve kaynakların izlenmesi kuraklık baskısını azaltmaya yardımcı olur.
Tarlaların eğime dik yönde sürülmesi ve teraslama yapılması hangi sorunu azaltmayı amaçlar?
- A) Su erozyonunu
- B) Levha hareketlerini
- C) Gün uzunluğu farkını
- D) Gelgit genliğini
- E) Volkanik gaz üretimini
Doğru cevap: A
Çözüm: Eğim boyunca akan suyun hızını azaltan teras ve uygun sürüm, toprağın taşınmasını sınırlamaya yardımcı olabilir.
Afet risk yönetiminde bir binayı deprem yönetmeliğine uygun tasarlamak en çok hangi amaca hizmet eder?
- A) Deprem faylarını tamamen yok etmeye
- B) Levhaların hareketini durdurmaya
- C) Zarar görebilirliği azaltmaya
- D) Her depremi önceden kesin saatle bilmeye
- E) Tüm depremleri sıfır büyüklüğüne indirmeye
Doğru cevap: C
Çözüm: Yapı güvenliği deprem tehlikesini ortadan kaldırmaz; aynı sarsıntı altında oluşabilecek can ve mal kaybını azaltmayı hedefler.
Doğal bitki örtüsünün tahrip edilmesi aşağıdakilerden hangisini doğrudan olumsuz etkileyebilir?
- A) Dünya’nın eksen eğikliğini
- B) Güneş’in kütlesini
- C) Ay’ın evre döngüsünü
- D) Meridyenlerin boyunu
- E) Toprağın korunmasını ve canlıların yaşam alanlarını
Doğru cevap: E
Çözüm: Bitki örtüsü yüzey akışını yavaşlatır, toprağın korunmasına ve canlıların habitatlarına katkı sağlar.
Bir akarsu havzasındaki kirliliğin denize kadar taşınabilmesi hangi coğrafi ilkeyle daha iyi açıklanır?
- A) Bütün ekosistemlerin birbirinden kopuk olmasıyla
- B) Doğal sistemlerin birbirleriyle bağlantılı olmasıyla
- C) Akarsu sularının asla hareket etmemesiyle
- D) Denizlerin hiç su almamasıyla
- E) Su döngüsünün tamamen durmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Havza içindeki atıklar akarsularla aşağı çığır ve kıyılara taşınabilir; çevresel etkiler idari sınırlarla sınırlı kalmaz.
Deniz kıyısındaki hassas bir sulak alanda plansız yapılaşmanın muhtemel etkisi hangisidir?
- A) Bütün türlerin otomatik çoğalması
- B) Yeraltı suyunun tümüyle arınması
- C) Doğal yaşam alanının hiç etkilenmemesi
- D) Habitat kaybı ve biyolojik çeşitlilikte azalma
- E) Bütün canlıların aynı tür olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Sulak alanlar çok sayıda tür için üreme ve beslenme ortamı oluşturur; plansız müdahaleler habitatları parçalayabilir.
Kentlerde geçirimsiz yüzeylerin artması ve yağmur suyu altyapısının yetersiz kalması hangi sorunu ağırlaştırabilir?
- A) Kısa süreli yoğun yağışlarda ani su baskınlarını
- B) Yalnız açık denizdeki gelgitleri
- C) Dünya’nın dönüş yönünü
- D) Volkanların yaşını
- E) Gece ve gündüzün oluşmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Beton ve asfalt sızmayı azaltıp yüzey akışını hızlandırabilir; kapasitesi yetersiz drenaj su baskınına yol açabilir.
Orman yangını riskinin yüksek olduğu sıcak ve rüzgârlı dönemde hangi uygulama daha uygundur?
- A) Kontrolsüz ateşlerin teşvik edilmesi
- B) Uyarıların saklanması
- C) Erken uyarılarla birlikte kontrollü erişim ve yangın önleme önlemleri
- D) Su kaynaklarına erişimin engellenmesi
- E) Yanıcı atıkların ormana bırakılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Erken uyarı, önleyici denetimler ve güvenli davranışlar yangının başlamasını ve yayılmasını azaltmaya yardımcı olabilir.
Sürdürülebilir turizm anlayışıyla en uyumlu uygulama hangisidir?
- A) Hassas kıyıları sınırsız yapılaşmaya açmak
- B) Atıkları doğrudan doğaya bırakmak
- C) Su kaynaklarını sürekli israf etmek
- D) Tüm yerel yaşam alanlarını yok saymak
- E) Ziyaretçi baskısını gözeterek doğal alanları ve yerel kaynakları korumak
Doğru cevap: E
Çözüm: Sürdürülebilir turizm, ekonomik katkının çevresel koruma ve yerel yaşamla dengelenmesini hedefler.