Türkiye’nin dağ oluşumunda özellikle etkili olan genç kıvrım dağ kuşağı hangisidir?
- A) And Dağları kuşağı
- B) Alp-Himalaya kuşağı
- C) Appalaş kuşağı
- D) Ural kuşağı
- E) İskandinav Kalkanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye, Alp-Himalaya dağ oluşum kuşağı üzerindedir; genç tektonik hareketler yüksek relief ve aktif faylarla ilişkilidir.
Türkiye’de deprem etkinliğinin yaygın olmasının en temel nedeni hangisidir?
- A) Tüm yüzeyinin düz ova olması
- B) Hiç volkanik kayaç bulunmaması
- C) Denizlerin tatlı su içermesi
- D) Aktif levha sınırları ve fay sistemleri üzerinde bulunması
- E) Sadece orman alanlarının genişliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Anadolu çevresindeki levha hareketleri ve diri faylar Türkiye’nin pek çok bölgesinde deprem riskini artırmaktadır.
Kuzey Anadolu Dağları genel olarak hangi denize paralel uzanır?
- A) Karadeniz
- B) Akdeniz
- C) Marmara Denizi
- D) Kızıldeniz
- E) Hazar Denizi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuzey Anadolu Dağları Karadeniz kıyı kuşağı boyunca genel olarak doğu-batı yönünde ve kıyıya paralel uzanır.
Toros Dağları Türkiye’nin hangi kıyı kuşağında belirgindir?
- A) Karadeniz’in doğu kıyıları
- B) Marmara’nın kuzeyi
- C) Akdeniz kıyıları
- D) Ege adalarının tamamı
- E) Hazar Denizi kıyıları
Doğru cevap: C
Çözüm: Toros Dağları Akdeniz kıyılarına büyük ölçüde paralel uzanır; kıyı ile iç kesimler arasında belirgin yükselti engeli oluşturur.
Türkiye’nin yer şekillerinin genel özelliği hangisidir?
- A) Bütün alanlarının deniz seviyesinde olması
- B) Dağ ve platoların bulunmaması
- C) Geniş düzlüklerin tüm ülkeye eşit dağılması
- D) Eğimli arazilerin hiç bulunmaması
- E) Ortalama yükseltisinin ve engebesinin fazla olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye ortalama yükseltisi ve engebesi fazla olan bir ülkedir; bu durum iklim, ulaşım ve akarsu eğimi üzerinde etkilidir.
Türkiye’nin kuzey ve güney kıyılarında büyük dağ sıralarının genel uzanış yönü hangisidir?
- A) Kuzey-güney
- B) Doğu-batı
- C) Kuzeybatı-güneydoğu zorunlu
- D) Tam dairesel
- E) Her yerde güneybatı-kuzeydoğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Karadeniz ve Akdeniz kıyı dağları büyük ölçüde doğu-batı doğrultusunda uzanarak kıyı-iç kesim etkileşimini sınırlar.
Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin taşıdığı alüvyonlarla oluşmuş geniş delta ovası hangisidir?
- A) Bafra Ovası
- B) Çarşamba Ovası
- C) Ergene Ovası
- D) Çukurova
- E) Amik Ovası
Doğru cevap: D
Çözüm: Çukurova, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin Akdeniz kıyısında biriktirdiği alüvyonlarla gelişmiş önemli delta alanıdır.
Kızılırmak’ın Karadeniz’e döküldüğü yerde oluşan delta ovası hangisidir?
- A) Bafra Ovası
- B) Çarşamba Ovası
- C) Çukurova
- D) Gediz Deltası
- E) Silifke Ovası
Doğru cevap: A
Çözüm: Kızılırmak’ın Karadeniz’e döküldüğü kesimde Bafra Deltası oluşmuştur; Çarşamba Deltası ise Yeşilırmak ile ilişkilidir.
Yeşilırmak’ın Karadeniz’e dökülmesiyle oluşan delta ovası hangisidir?
- A) Bafra Ovası
- B) Çukurova
- C) Çarşamba Ovası
- D) Bakırçay Ovası
- E) Harran Ovası
Doğru cevap: C
Çözüm: Yeşilırmak’ın getirdiği alüvyonlar Samsun çevresinde Çarşamba Ovası’nı oluşturmuştur; Bafra’nın akarsuyu Kızılırmak’tır.
Türkiye’de yükseltinin belirgin olduğu geniş plato ve yüksek düzlükler hangi bölümde öne çıkar?
- A) Çukurova kıyıları
- B) Bafra Deltası
- C) Silifke Deltası
- D) İstanbul Boğazı kıyısı
- E) Erzurum-Kars çevresi
Doğru cevap: E
Çözüm: Erzurum-Kars çevresi yüksek platolar ve geniş volkanik/dalgalı düzlüklerle tanınır; deniz seviyesine yakın deltalarla karıştırılmamalıdır.
İç Anadolu’da geniş ve görece düz yüzeyleriyle tanınan plato/ova çevresi hangisidir?
- A) Doğu Karadeniz kıyı kuşağı
- B) Konya çevresi
- C) Kaçkar zirveleri
- D) Yıldız Dağları tepeleri
- E) Menteşe Dağları zirveleri
Doğru cevap: B
Çözüm: Konya çevresinde İç Anadolu’nun geniş ve görece düz kapalı havza düzlükleri bulunur; kıyıdaki dik dağ kuşaklarından farklıdır.
Tamamı Türkiye sınırları içinde bulunan en uzun akarsu hangisidir?
- A) Fırat
- B) Dicle
- C) Meriç
- D) Kızılırmak
- E) Aras
Doğru cevap: D
Çözüm: Kızılırmak kaynağı ve ağzı Türkiye’de olan en uzun akarsudur; Fırat ve Dicle ise sınır aşan akarsulardır.
Fırat Nehri’nin Türkiye’deki başlangıcına kaynaklık eden başlıca kollar hangileridir?
- A) Karasu ve Murat
- B) Sakarya ve Porsuk
- C) Gediz ve Bakırçay
- D) Kızılırmak ve Delice
- E) Meriç ve Ergene
Doğru cevap: A
Çözüm: Fırat, Doğu Anadolu’da Karasu ve Murat kollarının birleşmesiyle gelişir; suyu Türkiye dışına ulaşır.
Türkiye yüzölçümü bakımından en büyük göl hangisidir?
- A) Tuz Gölü
- B) Beyşehir Gölü
- C) Van Gölü
- D) İznik Gölü
- E) Eğirdir Gölü
Doğru cevap: C
Çözüm: Van Gölü Türkiye’nin yüzölçümü bakımından en büyük gölüdür; kapalı havzada bulunan tuzlu ve sodalı sularıyla bilinir.
İç Anadolu’da yüksek tuzluluğuyla tanınan kapalı havza gölü hangisidir?
- A) Uzungöl
- B) Beyşehir Gölü
- C) Manyas Gölü
- D) Sapanca Gölü
- E) Tuz Gölü
Doğru cevap: E
Çözüm: Tuz Gölü İç Anadolu’daki kapalı havza göllerinden biridir ve buharlaşma ile su dengesinin etkisiyle yüksek tuzluluk gösterebilir.
Türkiye’nin kuzey kıyılarına adını veren deniz hangisidir?
- A) Akdeniz
- B) Karadeniz
- C) Ege Denizi
- D) Kızıldeniz
- E) Umman Denizi
Doğru cevap: B
Çözüm: Karadeniz Türkiye’nin kuzeyindedir; kıyıya paralel dağlar ve nemli hava koşulları bu kuşağın doğal yapısını etkiler.
Akdeniz ikliminin görüldüğü kıyılarda yaygın sert yapraklı, her dem yeşil çalı topluluğu hangisidir?
- A) Bozkır
- B) Tundra
- C) Tayga
- D) Maki
- E) Alpin çayır
Doğru cevap: D
Çözüm: Maki, Akdeniz ikliminin yaz kuraklığına uyum sağlamış sert yapraklı, çoğu her dem yeşil çalılardan oluşan bitki topluluğudur.
İç Anadolu’nun yarı kurak alanlarında yaygın olan doğal otsu bitki topluluğu hangisidir?
- A) Bozkır (step)
- B) Tropikal yağmur ormanı
- C) Mangrov
- D) Tundra
- E) Muson ormanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Bozkır, İç Anadolu’nun yarı kurak iklim koşullarında görülen seyrek ve çoğunlukla kısa boylu otsu bitki örtüsüdür.
Doğu Karadeniz kıyılarında doğal bitki örtüsünün gürleşmesini destekleyen başlıca iklim özelliği hangisidir?
- A) Yazın sürekli kuraklık
- B) Yıl boyunca çöl sıcaklığı
- C) Yıl içine yayılan bol yağış
- D) Hiç nem bulunmaması
- E) Her mevsim kutup gecesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğu Karadeniz’de nemli iklim ve bol yağış ormanların gelişmesini destekler; iç kesimlerde yükselti ve bakı etkileri de görülür.
Alüvyonların birikmesiyle oluşan, genellikle tarımsal açıdan elverişli genç toprakların adı nedir?
- A) Laterit toprak
- B) Podzol toprak
- C) Çernezyom toprak
- D) Terra rossa toprak
- E) Alüvyal toprak
Doğru cevap: E
Çözüm: Alüvyal topraklar akarsuların taşıdığı malzemeleri biriktirmesiyle gelişir ve çoğu delta ile vadi tabanında bulunur.