Hz. Muhammed’in sözleri, davranışları ve onayları için kullanılan genel kavram hangisidir?
- A) Siyer
- B) Fıkıh
- C) Sünnet
- D) Tefsir
- E) Kelam
Doğru cevap: C
Çözüm: Sünnet, Hz. Peygamber’in söz, davranış ve onaylarını örnek alınabilir yönleriyle ifade eder; siyer ise hayatının anlatımıdır.
Kişinin nimetlerin değerini bilip bunlar için minnettarlık göstermesini anlatan kavram hangisidir?
- A) İftira
- B) Haset
- C) Nankörlük
- D) Şükür
- E) Kibir
Doğru cevap: D
Çözüm: Şükür, verilen nimetleri fark etmek, onlara minnettarlık duymak ve imkânları yerinde kullanmakla ilgilidir.
Dinî delilleri değerlendirerek içtihat yapma yeterliliği bulunan kimse hangi adla anılır?
- A) Müçtehit
- B) Münşî
- C) Muhacir
- D) Mütevelli
- E) Müezzin
Doğru cevap: A
Çözüm: Müçtehit, dinî hüküm çıkarma konusunda gerekli bilgi ve yönteme sahip âlimdir; bütün Müslümanlar bu teknik sıfatı taşımaz.
Yapılması övülen fakat terk edilmesi kınanmayan nafile ve güzel davranışlar için hangi terim kullanılır?
- A) Farz-ı ayn
- B) Haram
- C) Vacip
- D) Mendup
- E) Mekruh
Doğru cevap: D
Çözüm: Mendup ya da müstehap, kesin zorunluluk taşımayan önerilen güzel fiillerdir; nafile ibadetler buna örnek olabilir.
Sarhoşluk veren ve düşünme yetisini zayıflatan maddelerden uzak durma hangi temel dinî amaçla ilişkilidir?
- A) Bireysel şöhretin korunması
- B) Ticari markanın korunması
- C) Yalnız mimari eserlerin korunması
- D) Aklın korunması
- E) Kişinin sosyal statüsünü büyütme
Doğru cevap: D
Çözüm: Aklın korunması, bilinç ve değerlendirme yetisini zedeleyen zararlı bağımlılıklarla mücadeleyi de içerir.
Budizmde temel kutsal metin derlemesi olarak bilinen külliyat hangisidir?
- A) Tao Te King adlı Çin klasiği
- B) Lün Yu adlı konuşmalar kitabı
- C) Ramayana adlı Hindu destanı
- D) Beş Klasik adlı Konfüçyanist kitap grubu
- E) Tripitaka adıyla bilinen metin külliyatı
Doğru cevap: E
Çözüm: Tripitaka Budist kutsal metin geleneğinin temel derlemelerindendir. Tao Te King, Lün Yu ve Ramayana farklı geleneklere ait eserlerdir.
Mekke’nin fethinden sonra Hz. Muhammed’in genel olarak bağışlayıcı bir tutum sergilemesi hangi ahlaki ilkeye örnektir?
- A) Siyasi gücü kişisel intikam için kullanma
- B) Yenilen herkesin malına el koymayı amaçlama
- C) Her suç ve haksızlığın ayrım yapılmadan onaylanması
- D) Affedicilik ve kin yerine barışı tercih etme
- E) İnanç farklılıklarını zorla ortadan kaldırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Mekke’nin fethinde Hz. Muhammed’in genel af ve bağışlayıcılık yönündeki tutumu, güç sahibiyken merhamet göstermenin örneğidir.
Bir sürücü trafik kurallarını ihlal edip kaza yaptıktan sonra “Bu benim kaderimdi; yapacak bir şey yoktu.” diyor. Burada eleştirilen anlayış hangisidir?
- A) Tedbir almak için gayret göstermek
- B) İnsanın seçimlerinin sonucunu üstlenmek
- C) Doğal nedenlerle sonuçlar arasında ilişki kurmak
- D) Kaderi kişisel sorumluluğu ortadan kaldıracak biçimde yorumlamak
- E) Allah’a güvenerek dikkatli davranmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Kaza sonrasında kaderi gerekçe gösterip ihmal ve seçimlerin sorumluluğunu reddetmek din eğitiminde yanlış kader anlayışına örnek gösterilir.
Asr suresinde iman, salih amel, hakkı ve sabrı tavsiye etme birlikte anılır. Bu anlatımdan hangi sonuç çıkar?
- A) İmanın insan davranışlarından tamamen bağımsız olduğu
- B) Sabrın yalnız zamanı beklemekten ibaret kaldığı
- C) Hakkı gözetmenin bireyin sorumluluğuna hiç girmediği
- D) İnanç ile doğru davranışın ve toplumsal öğütleşmenin bağlantılı olduğu
- E) İnsanın zamanını değerlendirmesinin önemsiz olduğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Asr suresinde iman, salih amel, hakkı ve sabrı tavsiye bir arada yer alır; inanç, eylem ve toplumsal sorumluluğun ilişkisini gösterir.
Hindu ibadet ve meditasyonunda kutsal bir hece olarak kullanılan “Om” hakkında hangisi doğrudur?
- A) Dinî tefekkürde kullanılan kutsal bir ses ve simgedir.
- B) Budist topluluğun üç unsurunu adlandırır.
- C) Çin yönetiminde memur seçme sınavının adıdır.
- D) Yalnızca Taoist manastırların kapı yazısıdır.
- E) Vedaların tümünü yazdığı söylenen kişidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Om, Hindu dinî yaşamında kutsal ses ve sembol niteliği taşır. Buda, Dharma ve Sangha ise Budizmin Üç Cevheri olarak değerlendirilir.
Bir kişi peygamberlerin bilerek dinî mesajı çarpıtmamaları ve güvenilir olmaları üzerinde duruyor. Hangi iki sıfat birlikte öne çıkar?
- A) Fetanet ve ekonomik güç
- B) İsraf ve riya
- C) İnfak ve kader
- D) Sıdk ve emanet
- E) Tevekkül ve zekât
Doğru cevap: D
Çözüm: Sıdk peygamberin doğru sözlü, emanet ise güvenilir olmasıdır; mesajın doğru aktarılması açısından birlikte önemlidir.
Emekle kazanılmayan her malın kesinlikle gayrimeşru olduğu iddiasına karşı hangi örnek uygun bir düzeltmedir?
- A) Bir başkasının eşyasını gizlice alma
- B) Sözleşmeyi aldatarak ödeme isteme
- C) Kamu görevi için rüşvet kabul etme
- D) Meşru miras ve hediye yoluyla mal edinme
- E) Kumar borcunu hileyle tahsil etme
Doğru cevap: D
Çözüm: MEB kitabı meşru mülkiyetin emek yanında hibe, hediye ve miras gibi yollardan da kazanılabildiğini açıklar.
Bir ilim halkasında Allah’ın sıfatları ve insanın iradesi aklî ve naklî delillerle tartışılıyorsa hangi alan çalışılmaktadır?
- A) Sadece ticaret ve ortaklık hukuku
- B) Hac yolculuğunun ulaşım planlaması
- C) Kelam ve itikadî meseleler
- D) Mevlevî sema düzeninin ritimleri
- E) Yalnız tarihî şehirlerin mimari üslubu
Doğru cevap: C
Çözüm: Allah’ın sıfatları ve insanın iradesi gibi inanç meseleleri kelam ilminin başlıca konularıdır; fıkhın ibadet uygulamalarından ayrılır.
Konfüçyanizmin klasik metin geleneği hangi iki büyük eser grubuyla tanınır?
- A) Üç Sepet ve Sekiz Dilimli Yol
- B) Şruti ve Budist Sangha
- C) Beş Klasik ve Dört Kitap
- D) Vedalar ve Taoist Puja
- E) Ramayana ve Nirvana Sutrası
Doğru cevap: C
Çözüm: Konfüçyanist metinler geleneksel olarak Beş Klasik ve Dört Kitap gruplarıyla anılır. Metin grubu ile dinî kurtuluş yolu aynı kategori değildir.
Bir metin “Ömür ve ecel Allah’ın bilgisi içindedir; ancak insan sağlığını korumak için tedbir almakla yükümlüdür.” diyor. Buradan hangisi çıkarılamaz?
- A) Yaşamla ilgili sınırların ilahi bilgi içinde değerlendirildiği
- B) İnsanın sağlık konusunda sorumluluk taşıdığı
- C) Tedbir almanın insan için hiçbir değeri bulunmadığı
- D) Kaderin davranış yükümlülüğünü yok etmediği
- E) İnsanın elinden geleni yapması gerektiği
Doğru cevap: C
Çözüm: Ömür ve ecel inancı tedbir almayı gereksiz kılmaz; metin tersine insanın koruyucu davranışlarına sorumluluk yükler.
Aşağıdakilerden hangisi “Mekkî” ve “Medenî” sınıflandırmasının coğrafyaya değil öncelikle hicrete dayandığını doğru açıklar?
- A) Mekke’de doğan herkesin yazdığı metin Mekkî ayet sayılır.
- B) Medenî sayılmak için yalnız Medine kent sınırında inmiş olma şarttır.
- C) Hicretten önce Medine civarında inen her ayet kesinlikle Medenîdir.
- D) Mekkî–Medenî ayrımı surelerin mushaftaki sırasını gösterir.
- E) Hicretten sonra Mekke’de inen bir ayet bile zaman bakımından Medenî kabul edilebilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Mekkî–Medenî ayrımında yaygın ölçüt hicretten önce veya sonra inmiş olmasıdır; ayetin indiği coğrafi yer tek başına belirleyici değildir.
Aşağıdaki olay çiftlerinden hangisi Hz. Muhammed’in peygamberlik görevinden ÖNCE gerçekleşen iki uygulamayı bir arada verir?
- A) Medine Vesikası’nın hazırlanması ve Hudeybiye’nin imzalanması
- B) Mescid-i Nebevî’nin inşası ve Suffe’nin oluşturulması
- C) İlk vahyin alınması ve Habeşistan hicretine izin verilmesi
- D) Veda Hutbesi’nin okunması ve Mekke’nin fethedilmesi
- E) Hilfü’l-Fudûl’e katılması ve Hacerülesved hakemliği yapması
Doğru cevap: E
Çözüm: Hilfü’l-Fudûl’e katılma ve Hacerülesved hakemliği, peygamberlikten önceki Mekke yaşamıyla ilgilidir; öteki çiftler vahiy sonrası olaylardır.
Bir toplumda cenaze namazını hiç kimse kılmamış, ancak bazı bireyler kendi günlük namazlarını yerine getirmiştir. Hangisi doğru sınıflandırmadır?
- A) İlkinde farz-ı kifaye ihmali; ikincisinde farz-ı aynın bireysel yerine getirilmesi söz konusudur.
- B) İki görev de mubah olduğundan ihmal yoktur.
- C) Cenaze namazı farz-ı ayn, günlük namaz farz-ı kifayedir.
- D) Her iki fiil yalnız nafile ibadet sınıfındadır.
- E) Bireysel namaz topluluğun cenaze görevini karşılar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Günlük farz namaz bireysel yükümlülüktür; cenaze namazı toplumca yeterli kişinin yerine getirmesi gereken farz-ı kifayedir.
Bir tıp komisyonu nakil için I. tıbbi gerekçeyi, II. bağışçının rızasını, III. organ karşılığı ticari ödeme yapılmasını değerlendiriyor. Hangi tercih ders kitabındaki yaklaşıma uygundur?
- A) I bırakılıp yalnız III aranmalıdır.
- B) I ve II korunmalı, III ise organı ticarete dönüştürdüğü için kabul edilmemelidir.
- C) II kaldırılıp organların zorla alınması savunulmalıdır.
- D) III temel şart yapılıp yaşama hakkı önemsiz sayılmalıdır.
- E) Tıbbi ve etik şartların tamamı gereksiz görülmelidir.
Doğru cevap: B
Çözüm: MEB’de şartlı organ nakli yaklaşımında gereklilik, izin ve organın satışa konu edilmemesi önem taşır; ticaret ve zorlamaya onay verilmez.
Bir araştırmacı Hicret (622), Bedir (624), Hudeybiye (628), Mekke’nin Fethi (630) ve Veda Haccı (632) olaylarını inceliyor. Aşağıdaki yorumlardan hangisi kronolojiyle uyumludur?
- A) Bedir, Medine hicretinden yıllar önce gerçekleşmiştir.
- B) Hudeybiye, Bedir’den sonra; Mekke’nin Fethi’nden önce gerçekleşmiştir.
- C) Mekke’nin Fethi, Hudeybiye Antlaşması’ndan önce yaşanmıştır.
- D) Veda Haccı, ilk vahyin geldiği 610 yılında yapılmıştır.
- E) Hicret, Veda Hutbesi’nden sonra gerçekleşmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tarihsel sıra hicret 622, Bedir 624, Hudeybiye 628, Mekke’nin Fethi 630 ve Veda Haccı 632 şeklindedir.