İlk inen ayetlerin yer aldığı sure aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fâtiha suresi
- B) Kevser suresi
- C) Fil suresi
- D) Alak suresi
- E) İhlâs suresi
Doğru cevap: D
Çözüm: Hira’da gelen ilk vahiy, Alak suresinin ilk beş ayetidir. İlk emir okuma ve öğrenme vurgusuyla ilişkilidir.
İnsanın elindeki imkânlarla çaba gösterip sonucunu Allah’a bırakması hangi tutumdur?
- A) Tembellik
- B) Sorumluluktan kaçış
- C) Gururla övünme
- D) Tevekkül
- E) Tedbiri terk etme
Doğru cevap: D
Çözüm: Tevekkül çalışmayı ve tedbiri ortadan kaldırmaz; çaba sonrasında Allah’a güvenmeyi ve sonucu kabul etmeyi içerir.
Kişinin sözünde ve davranışlarında gerçeğe uygun ve güvenilir olması hangi ahlaki değerle açıklanır?
- A) Gıybet
- B) İftira
- C) Hile
- D) Savurganlık
- E) Doğruluk
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğruluk, gerçeğe uygun söz söylemeyi ve davranışlarda dürüst olmayı gerektirir; güven ilişkisinin temelidir.
İmam Mâlik bin Enes’in görüşleri etrafında gelişen fıkhî yorum hangisidir?
- A) Mâtürîdîliğin özel adı
- B) Mevleviliğin fıkıh kolu
- C) Mâlikîlik
- D) Hariciliğin kurucu mezhebi
- E) Sema ayininin diğer adı
Doğru cevap: C
Çözüm: Mâlikîlik, İmam Mâlik’in fıkıh görüşleri çerçevesinde gelişmiş amelî bir yorum geleneğidir.
Hz. Muhammed’in gençliğinde haksızlığa uğrayan kişilerin haklarını korumak için katıldığı topluluk hangi olayla ilişkilidir?
- A) Akabe görüşmeleri ve biatları
- B) Hudeybiye’de barış görüşmeleri
- C) Hilfü’l-Fudûl
- D) Medine’de kardeşleştirme uygulaması
- E) Veda haccındaki toplu buluşma
Doğru cevap: C
Çözüm: Hilfü’l-Fudûl, Mekke’de haksızlığa uğrayanları koruma amacı taşıyan erdemliler ittifakıdır. Hz. Muhammed’in adalete duyarlılığına örnektir.
Bir aile alışverişte ihtiyaçlarından fazlasını alıp büyük bölümünü çöpe atıyor. Hangi ahlaki ilke ihlal edilmektedir?
- A) Emanete sadakatle hareket etme
- B) Kaynakları dengeli kullanma
- C) Nimete şükretme
- D) İmkânları yerinde değerlendirme
- E) İsraftan kaçınma ve ölçülülük
Doğru cevap: E
Çözüm: İhtiyaç dışı tüketim ve yiyecekleri boşa harcamak israf örneğidir; ölçülülük ve kaynaklara saygı ile çelişir.
Türkçe mealdeki kelime seçimlerinin farklı çevirilerde değişebilmesi hangi durumun doğal sonucudur?
- A) Kur’an’ın Arapça aslının her çeviride farklılaşması
- B) Sure sayısının her dile göre yeniden belirlenmesi
- C) İbadet esaslarının çeviriyle kendiliğinden kaldırılması
- D) Çevirinin yorum ve dil imkânlarına bağlı olması
- E) Tüm ayetlerin tarihten bağımsız tek sözcüğe indirgenmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Meal, Arapça metnin insan diliyle anlam aktarımıdır; bazı kelimelerin bağlamı ve karşılığı çeviride farklılaşabilir.
“İbadet, insanı kötülükten uzaklaştırmalı ve iyilik yapmaya yöneltmelidir.” sözü neyi öne çıkarır?
- A) İbadetle güzel ahlak arasındaki güçlü bağı
- B) İbadetlerin yalnız gösteriş amacı taşımasını
- C) Ahlaki sorumluluğun bütünüyle gereksizliğini
- D) İbadetin yalnız maddi kazanca dönüşmesini
- E) Toplumsal yardımlaşmanın önem taşımamasını
Doğru cevap: A
Çözüm: İbadetin kişiyi dürüstlük, sorumluluk ve kötülükten uzak durma gibi değerlerle buluşturması beklenir.
Bir sınav sorusunda dört büyük kitap ile peygamberler eşleştirilirken hangisinin doğru olduğu belirtilmelidir?
- A) Tevrat–İsa, Zebur–Musa, İncil–Davud, Kur’an–Muhammed
- B) Tevrat–Muhammed, Zebur–İsa, İncil–Musa, Kur’an–Davud
- C) Tevrat–Davud, Zebur–Muhammed, İncil–İsa, Kur’an–Musa
- D) Tevrat–Harun, Zebur–Yakup, İncil–Süleyman, Kur’an–İbrahim
- E) Tevrat–Musa, Zebur–Davud, İncil–İsa, Kur’an–Muhammed
Doğru cevap: E
Çözüm: Din kültürü bilgisinde dört büyük kitap sırasıyla Hz. Musa, Hz. Davud, Hz. İsa ve Hz. Muhammed ile ilişkilendirilir.
Budizmin Orta Yol öğretisini uygulamak isteyen bir kişi hangi tutumu seçer?
- A) Dünyadaki bütün sorumlulukları koşulsuz terk eder.
- B) Doğru yaşama yerine yalnızca soya dayalı ayrıcalığı benimser.
- C) Bilgi edinmek için tüm insan ilişkilerini kesmeyi zorunlu görür.
- D) Aşırı haz düşkünlüğü ile aşırı kendine eziyetten uzak durur.
- E) Erdemli davranışın yalnızca dış görünüşe bağlı olduğuna inanır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Buda’nın öğretilerinde Orta Yol, hazlara aşırı bağlılık ile bedene aşırı eziyet arasında dengeli bir uygulama olarak ele alınır.
Hacı Bektaş-ı Velî’nin görüşleriyle ve Makâlât adlı eserle ilişkilendirilen kültürel-tasavvufî gelenek hangisidir?
- A) Hanefîliğin fıkıh usulü
- B) Eş’arîliğin kelam anlayışı
- C) Bektaşilik
- D) Mâlikîliğin hadis metodu
- E) Sadece kıyasla içtihat geleneği
Doğru cevap: C
Çözüm: Hacı Bektaş-ı Velî ve Makâlât, Bektaşilik ile ilişkilidir; bu gelenek tasavvuf ve ahlaki eğitim bağlamında ele alınır.
Bir iş yerinde koruyucu ekipman maliyetinden kaçınmak için güvenlik önlemleri kaldırılıyor. Hangi ilke öncelikle çiğnenir?
- A) Ürünün ambalaj rengini uyumlu seçme isteği
- B) Çalışanların takvim yaprağını değiştirme alışkanlığı
- C) Çalışanın canını ve sağlığını koruma sorumluluğu
- D) Yalnız işletmenin logosunu yenileme planı
- E) İnternette daha fazla reklam verme tercihi
Doğru cevap: C
Çözüm: Canın korunması temel gayedir. Ekonomik çıkar için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin ihmal edilmesi dinî-ahlaki ölçülerle bağdaşmaz.
Taoist bir metindeki “Suyu düşün: Akışını zorlamadan engelleri aşar.” benzetmesi en çok hangi tutumun açıklanmasında kullanılır?
- A) Hint kast düzeninde doğumla yer edinme
- B) Wu wei anlayışıyla doğal akışa uygun hareket etme
- C) Sangha topluluğunda Vinaya kurallarını ezberleme
- D) Konfüçyüs’ün Lün Yu metnini sınavda yazma
- E) Vişnu’nun avatarlarına özel puja sunusu sunma
Doğru cevap: B
Çözüm: Taoist wu wei, zorlayıcı ve yapay müdahaleyi azaltıp doğal akışla uyum içinde eylemeyi anlatır; sıradan tembellik veya mutlak hareketsizlik değildir.
Bir genç inanç esaslarını değerlendirdiğinde “Akıl yürütme, sorgulama ve benimseme imanı zayıflatmaz; bilinçli kabulü güçlendirir.” sonucuna varıyor. Bu yaklaşımın adı nedir?
- A) Gerekçesiz taklit anlayışı
- B) İnsanın iradesini yok sayma
- C) Tahkikî imanın temel yaklaşımı
- D) Yalnız geleneksel ritüellerle yetinme
- E) Bilgiye tümüyle kapalı bir tutum
Doğru cevap: C
Çözüm: Tahkikî iman, inanç esaslarının akıl, araştırma ve düşünme yoluyla kavranmasına önem verir; çevreden olduğu gibi devralmayı aşar.
Bir aile gereksiz harcamaya karşı çıkarken hiçbir ihtiyaç sahibine yardım etmeyi de kabul etmiyor. İsrâ 23–29. ayetlerin dengeli harcama yaklaşımı açısından değerlendirme hangisidir?
- A) İsraftan kaçınmak kadar cimriliğe düşmemek de önemlidir.
- B) Yalnız hiçbir şey harcamamak ideal davranıştır.
- C) Gösteriş için tüm malı dağıtmak öğütlenir.
- D) Yakınların ve yoksulların hakları tamamen unutulur.
- E) İhtiyaçları gözeterek harcamak kesin yasaktır.
Doğru cevap: A
Çözüm: İsrâ ayetlerinde savurganlık ve eli sıkılık arasında dengeli tutum, yakınların ve ihtiyaç sahiplerinin gözetilmesiyle birlikte ele alınır.
Bir tabloda Hanefîlik “itikadî”, Eş’arîlik “fıkhî”, Mevlevilik “tasavvufî” olarak yazılmış. Hangi düzeltme gerekir?
- A) Mevlevilik fıkhî yapılıp diğerleri aynı bırakılmalıdır.
- B) Üçü de itikadî sayılarak bütün farklar kaldırılmalıdır.
- C) Hanefîlik tasavvufî, Eş’arîlik de siyasi yapılmalıdır.
- D) Eş’arîlik Mevlevilikle aynı tören türüne çevrilmelidir.
- E) Hanefîlik fıkhî, Eş’arîlik itikadî olarak yer değiştirmelidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Hanefîlik amelî hükümlerle ilgili fıkhî, Eş’arîlik inançla ilgili itikadî, Mevlevilik ise tasavvufî gelenektir.
Kişinin abdestini alıp elbisesini temizlemesi, buna rağmen namazını başkalarının övgüsü için kılması durumunda hangi değerlendirme isabetlidir?
- A) Dış temizlik sağlansa da ihlas yönünden ciddi bir eksiklik vardır.
- B) Necasetten taharet niyetin yerini bütünüyle almıştır.
- C) Riya yalnız abdestin teknik ayrıntısıdır.
- D) Huşu ve ihlasın ibadetle hiçbir bağı bulunmaz.
- E) Temizlik yapılınca bütün ahlaki yükümlülükler kalkar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Maddi ve hükmî temizlik namazın şartlarıyla ilgilidir; ibadetin manevi yönündeki ihlas ve niyet ayrı olarak gözetilmelidir.
Bir öğrenci “Mushaf sırası, bütün surelerin ilk indirildikleri sırayı gösterir” diyor. Hangi karşılaştırma bu düşüncenin yanlışlığını ortaya koyar?
- A) Nâs mushafın sonundadır ve her sure otuz ayettir.
- B) Bakara’nın başında besmele bulunur ve bütün sureler aynı uzunluktadır.
- C) Fâtiha mushafın başındadır; ilk vahiy ise Alak suresinin ilk beş ayetidir.
- D) Cüzler otuz bölümden oluşur ve her cüz tek sureye eşittir.
- E) İhlâs suresi tevhidi anlatır ve bu yüzden ilk sure kabul edilir.
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk vahiy Alak 1–5, mushafın ilk suresi ise Fâtiha’dır. Bu iki bilgi nüzul sırası ile mushaf tertibini ayırır.
“Manevî uygulamayı değerlendirmek için yanlışlıkla Budistlerin Üç Cevheri ile Tripitaka’nın adını eşitliyor.” eleştirisi hangisine yöneltilmelidir?
- A) Tripitaka’nın Hindu kutsal metni, Vedaların Taoist klasik olduğu sanılmıştır.
- B) Tian’ın Hindu tapınağı, mandırın Çin devlet töreni olduğu söylenmiştir.
- C) Laozi’nin Budizmi kurduğu, Gautama’nın Taoizmi yazdığı düşünülmüştür.
- D) Pujanın Konfüçyüs’ün konuşmaları, Lün Yu’nun Hindu ibadeti olduğu iddia edilmiştir.
- E) Üç Cevherin Buda–Dharma–Sangha, Tripitaka’nın metin derlemesi olduğu unutulmuştur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Üç Cevher Budist sığınma unsurlarının adıdır; Tripitaka Budist yazılı kaynakların önemli derlemesidir. Adların aynı gelenekte bulunması eşanlamlılık doğurmaz.
“Mâtürîdîlik, Şâfiîlik, Mevlevilik” adlarının sırasıyla sınıflandırılması için doğru seçenek hangisidir?
- A) Fıkhî — tasavvufî — itikadî
- B) İtikadî — fıkhî — tasavvufî
- C) Tasavvufî — itikadî — fıkhî
- D) İtikadî — tasavvufî — fıkhî
- E) Fıkhî — itikadî — tasavvufî
Doğru cevap: B
Çözüm: Mâtürîdîlik inanç, Şâfiîlik amelî hükümler, Mevlevilik ise tasavvuf ve ahlaki eğitim ekseninde gelişen yorumlardır.