Kur’an-ı Kerim’in ilk vahyedilen ayetleri hangi surede yer alır?
- A) Tebbet suresi
- B) Alak suresi
- C) Duha suresi
- D) Asr suresi
- E) Mâûn suresi
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk vahiy olarak Alak suresinin ilk beş ayeti kabul edilir. İlk inen ayetlerle mushafın ilk suresini karıştırmamak gerekir.
İbadeti başkalarının beğenisini kazanmak için değil, yalnız Allah’ın hoşnutluğu için yapmaya ne denir?
- A) Riya
- B) Şirk
- C) Gösteriş
- D) Kibir
- E) İhlas
Doğru cevap: E
Çözüm: İhlas, ibadette içtenlik ve samimiyettir; başkalarına gösteriş yapma amacı taşıyan riya ile bağdaşmaz.
Budizmin tarihî kurucusu olarak tanınan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Lao Tzu (Laozi)
- B) Siddhartha Gautama (Buda)
- C) Konfüçyüs (Kong Fuzi)
- D) Brahma adlı ilahi figür
- E) Veda ilahilerinin isimsiz derleyicileri
Doğru cevap: B
Çözüm: Budizm, Hindistan çevresinde Siddhartha Gautama’nın öğretileriyle ortaya çıkmıştır. Buda adı onun aydınlanmasıyla ilişkilendirilir.
Hz. Muhammed’in doğruluğunu ifade eden peygamberlik sıfatı hangisidir?
- A) Riyâ
- B) Haset
- C) Gıybet
- D) İsraf
- E) Sıdk
Doğru cevap: E
Çözüm: Sıdk, peygamberlerin doğru sözlü olmasını belirtir. Peygamberlik sıfatlarından emanet güvenilirlik, tebliğ vahyi duyurmakla ilgilidir.
Bir öğretmen “Bir davranışın ahlaki değeri, kişinin yalnız toplumdan aldığı alkışla belirlenmez.” diyor. Bu söz en çok neyi vurgular?
- A) Bütün davranışların gösterişle yapılması gerektiğini
- B) Haklı ile haksızın yalnız popülerlikle ayrılacağını
- C) Niyet ve doğruluk gibi içsel ahlaki ölçütleri
- D) Güzel ahlakın sadece görünüşten oluştuğunu
- E) İnsan onurunun toplumdaki ünle belirlendiğini
Doğru cevap: C
Çözüm: Ahlaki değerlendirmede davranışın doğruluğu, samimi amaçları ve başkalarına etkisi önemlidir; dış övgü tek ölçüt değildir.
Kur’an’ın geçmişteki bir peygamberin zorluk karşısında sabırlı oluşunu anlatması aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Her tarih olayını ibadet sayma
- B) Kıssadan ahlaki ders çıkarma
- C) Kıssaları yalnız tarih ezberiyle sınırlandırma
- D) İnançla davranış arasındaki bağı reddetme
- E) Geçmiş olayları bugünün hayatından koparma
Doğru cevap: B
Çözüm: Kur’an kıssaları peygamberlerin örnek mücadelesini anlatarak sabır, doğruluk ve tevhid gibi değerleri öğretme amacı taşır.
Bir kişi “Başka biri benim yerime beş vakit namaz kıldığı için artık kılmam gerekmiyor.” diyor. Bu ifadede hangi hata vardır?
- A) Namazın malî ibadet olduğu düşünülmektedir.
- B) Farz-ı ayn ile farz-ı kifaye birbirine karıştırılmaktadır.
- C) Haccın yerine getirilme zamanı değişmektedir.
- D) Mendup davranışlar haram sayılmaktadır.
- E) Sünnetin bütün örnekleri reddedilmektedir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Beş vakit namaz, yükümlü kişiye ait farz-ı ayndır; başkasının namazı kişinin kendi görevini ortadan kaldırmaz.
Ahzâb suresi 21. ayette Hz. Muhammed’in “güzel örnek” olarak gösterilmesi hangi kavramla ifade edilir?
- A) Ehl-i Suffe
- B) Üsve-i hasene
- C) Kâbe hakemliği
- D) Hilfü’l-Fudûl
- E) Mescid-i Kıbleteyn
Doğru cevap: B
Çözüm: Üsve-i hasene, güzel örnek demektir. Ahzâb 21, Hz. Peygamber’in davranışlarının müminler için örnek olduğunu ifade eder.
Hoca Ahmed Yesevî’nin dinî ve ahlaki mesajlarının şiirlerle anlatıldığı eser hangisidir?
- A) Mesnevî
- B) Divân-ı Hikmet
- C) Makâlât
- D) Kitâbü’l-Ümm
- E) el-Muvatta
Doğru cevap: B
Çözüm: Divân-ı Hikmet, Hoca Ahmed Yesevî’nin öğretisini yansıtan hikmetlerin toplandığı eserdir; Mesnevî Mevlânâ ile, Makâlât Hacı Bektaş-ı Velî ile ilişkilidir.
“Her insanın yaptıklarının değerlendirilmesi için bir araya getirileceği yer” ifadesi ahiretle ilgili hangi kavramı açıklar?
- A) Mahşer
- B) Berzah
- C) Sırat
- D) Ecel
- E) İnfak
Doğru cevap: A
Çözüm: Mahşer yeniden diriliş sonrasında insanların toplanacağı yer olarak anılır; berzah ölümle diriliş arasındaki dönemi ifade eder.
Bir gezgin Budist keşişlerin yaşadığı dinî mekân için kaynaklarda “vihara” ifadesini görür. Bu sözcük neyi anlatır?
- A) Vedaların okunduğu tek Hindu tapınağını
- B) Konfüçyanist Beş Klasik metninin adını
- C) Taoizmin evreni yaratan tanrısını
- D) Hindu kast basamaklarından birini
- E) Budist manastır veya tapınak niteliğindeki mekânı
Doğru cevap: E
Çözüm: Vihara, Budizmle ilişkili manastır veya ibadet mekânı için kullanılan terimdir. Hindu tapınağına çoğunlukla mandır denir.
Nisâ suresi 135. ayette kişinin kendi yakınları aleyhine de olsa adaletten ayrılmaması istenir. Hangi davranış bu mesajla uyuşur?
- A) Aile çıkarı için gerçeği gizlemek
- B) Yakınını kayırmadan doğru tanıklık etmek
- C) Zengine ayrı, yoksula ayrı ölçü uygulamak
- D) Duygular uğruna adaletten sapmak
- E) Gerçeği bilerek çarpıtmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Nisâ 135. ayette adaletin kişisel ilişki, zenginlik veya yoksulluk nedeniyle değiştirilmemesi vurgulanır.
Bir yorumcu, melek inancından insanların görünmeyen varlıkları kendi gözlemiyle kesin olarak ispatlamak zorunda olduğu sonucunu çıkarıyor. Bu yorumun hatası nedir?
- A) Meleklerin vahiy ve görevlerle ilişkilendirilmesini kabul etmesi
- B) Gayb alanındaki inancı deneysel gözlem zorunluluğuna indirgemesi
- C) Meleklerin dinî anlatılarda yer aldığını söylemesi
- D) İmanın duyular üstü boyutuna dikkat çekmesi
- E) Gayb kavramının görünmeyeni ifade ettiğini belirtmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Melek inancı gayba iman kapsamındadır; kavramı her inananın doğrudan deneysel gözlemiyle kanıtlama şartına indirgemek doğru değildir.
Bir kişi işyerinde bağış kampanyası düzenliyor fakat çalışanların ücretini geciktiriyor. Hangi ilke bu çelişkiyi en iyi açıklar?
- A) Bağış yapanın iş hukuku ve ahlak yükümlülüğü kalmaz.
- B) İnfak ancak hakkı yenmiş çalışanla yapılabilir.
- C) Hayırseverlik, çalışanların emek hakkını ihlal etmeyi telafi etmez.
- D) Ücret geciktirmek toplumsal yardımlaşmayı güçlendirir.
- E) İşçinin hak ettiği ücret isteğe bağlı ödüldür.
Doğru cevap: C
Çözüm: İyilik yapmak başkasının hakkını çiğnemeyi haklı çıkarmaz; emek hakkı ve hayırseverlik birlikte gözetilmelidir.
Bir sınıfta “helal, haram, mekruh, mübah” kavramları karşılaştırılırken hangi eşleştirme doğru verilir?
- A) Mübah: kesin yasak; mekruh: farz; haram: tavsiye
- B) Helal: zorunlu kötü davranış; mübah: suç; mekruh: ibadet
- C) Mübah: serbest; mekruh: hoş görülmeyen; haram: kesin yasak
- D) Haram: yapılması zorunlu; mübah: ağır yasak; mekruh: farz
- E) Mekruh: meşru miras; mübah: rüşvet; haram: gönüllü infak
Doğru cevap: C
Çözüm: Mübah serbestlik, mekruh hoş görülmeme, haram kesin yasaklama anlamına gelir. Bu kavramlar birbirinin yerine kullanılamaz.
Hz. Muhammed’in doğumundan sonraki bakım sürecini anlatan olaylar aşağıdaki hangi sırayla doğru verilmiştir?
- A) Dedesi Abdülmuttalib → annesi Âmine → amcası Hamza
- B) Amcası Ebû Tâlib → dedesi Abdülmuttalib → annesi Âmine
- C) Annesi Âmine → dedesi Abdülmuttalib → amcası Ebû Tâlib
- D) Annesi Âmine → amcası Abbâs → dedesi Abdülmuttalib
- E) Dedesi Abdülmuttalib → amcası Ebû Leheb → annesi Âmine
Doğru cevap: C
Çözüm: Hz. Muhammed’in babası doğumundan önce vefat etmiştir. Annesinin vefatı üzerine dedesi, dedesinin ölümünden sonra amcası Ebû Tâlib onun bakımını üstlenmiştir.
“Namaz insanı kötülükten alıkoyar.” ifadesini, namaz kıldığı hâlde başkalarının hakkını çiğneyen biri için nasıl yorumlamak daha doğrudur?
- A) Namaz kılanın kul hakkı ihlali otomatik olarak meşru olur.
- B) Dinin güzel ahlakla hiçbir ilişkisi kalmaz.
- C) İbadet eden kişi hakkında ahlaki sorumluluk doğmaz.
- D) İbadetin amaçlanan ahlaki etkisinin davranışlara yansımadığı söylenebilir.
- E) Yanlış davranışlar dinî değerlendirmeden tamamen çıkar.
Doğru cevap: D
Çözüm: İbadetin kişiyi ahlaken olgunlaştırması beklenir; namaz kılmak başka insanların haklarını ihlal etmeyi haklı kılmaz.
Bir kişi Türkçe bir mealdeki tek kelimeden, ayetin diğer cümlelerini incelemeden kesin hüküm çıkarıyor. Önce hangi çalışma önerilmelidir?
- A) Sadece çevirideki o kelimeyi tekrar tekrar söylemek
- B) Ayetin başındaki ve sonundaki cümleleri bilerek dışarıda bırakmak
- C) Ayetin bağlamını, dilini ve ilgili tefsir açıklamalarını birlikte incelemek
- D) Bütün çevirileri Arapça asıl metinden bağımsız saymak
- E) Anlam araştırmasında metnin hangi konuyla ilgili olduğunu yok saymak
Doğru cevap: C
Çözüm: Meal anlamı aktarır; fakat dil, bağlam ve yorum farkları bulunabilir. Tefsir, bütünlük ve ilgili açıklamalarla yanlış çıkarımı önlemeye yardımcıdır.
“İbadetlerin sosyal faydası yoksullarla dayanışmayı güçlendirmesi; bireysel faydası ise kişinin irade ve öz denetim geliştirmesidir.” Bu ifadeyi en çok destekleyen ikili hangisidir?
- A) Hac ve mabet
- B) Zekât ve oruç
- C) Mubah ve mekruh
- D) Sünnet ve bidat
- E) Tevhit ve kıdem
Doğru cevap: B
Çözüm: Zekât paylaşma ve dayanışmaya, oruç ise sabır ve nefsi denetleme bilincine örnek verilebilir.
Bir araştırma, dijital çağda yeni bir uygulamanın dini yönünü değerlendirirken hem kaynaklara hem uzman bilgisine hem de olası insan zararlarına bakıyor. Hangi sonuç savunulabilir?
- A) Yeni uygulamalarda dinî kaynaklara başvurulması bütünüyle yasaktır.
- B) İlgili alandaki tıbbi veya ekonomik bilgi hiçbir durumda işe yaramaz.
- C) Bütün hükümler yalnız ilk kullanıcının kişisel zevkine göre verilir.
- D) Güncel dinî meseleler, delil, uzmanlık ve temel amaçların birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
- E) Dinî bir değerlendirmede can ve mal güvenliği sürekli göz ardı edilmelidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Yeni meselelerin değerlendirilmesinde konuya ilişkin gerçek bilgiler ve İslam hukukunun kaynak, usul ve temel amaçları birlikte dikkate alınır.