Fâtiha suresinde Allah’a yöneliş, kulluk ve doğru yola iletilme isteği hangi konu birlikteliğini örnekler?
- A) İnanç, ibadet ve hidayet duası
- B) Yalnız ticari ölçü ve tartı kuralları
- C) Sadece geçmiş kralların savaşları
- D) Tamamen miras hukukunun teknik ayrıntıları
- E) Yalnız sosyal medya iletişimi kuralları
Doğru cevap: A
Çözüm: Fâtiha’da Allah’a övgü, yalnız O’na kulluk ve doğru yola iletilme duası yer alır; birden fazla tema bulunabilir.
Peygamberlerin akıllı, anlayışlı ve kavrayış sahibi olmasını belirten sıfat hangisidir?
- A) İsmet
- B) Tebliğ
- C) Fetanet
- D) Sıdk
- E) Emanet
Doğru cevap: C
Çözüm: Fetanet, peygamberlerin güçlü akıl ve kavrayışını ifade eder. İsmet günahlardan korunma, tebliğ ise vahyi ulaştırma sıfatıdır.
Okul bahçesini temiz tutan ve canlılara zarar vermekten kaçınan öğrenci hangi ahlaki sorumluluğu üstlenmektedir?
- A) Çevreye ve canlılara karşı duyarlı olmayı
- B) Kaynakları ölçüsüz tüketmeyi
- C) Hayvanlara eziyet etmeyi
- D) Ortak alanları bilinçsiz kullanmayı
- E) Sadece kendi çıkarını gözetmeyi
Doğru cevap: A
Çözüm: İslam ahlakında merhamet ve emanet bilinci, yalnız insan ilişkilerini değil çevre ve canlılara karşı sorumluluğu da kapsar.
Ders kitabı ötenaziyi değerlendirmede özellikle hangi temel değeri öne çıkarır?
- A) Mal birikiminin tek başına mutluluk vermesini
- B) Ücret pazarlığında reklamın önemini
- C) Eserlerin telif bilgisini artırmayı
- D) İnsan hayatının dokunulmazlığı ve canın korunmasını
- E) Yalnız besin etiketinin biçimini
Doğru cevap: D
Çözüm: Ötenazi konusu MEB’de hayat hakkı ve canın korunması ilkesiyle birlikte ele alınır; eğitim bağlamında kasıtlı hayat sonlandırma onaylanmaz.
Mevlânâ’nın düşüncelerini aktaran eserlerden Mesnevî ile bağlantılı tasavvufî yorum hangisidir?
- A) Mâtürîdîlik
- B) Caferîlik
- C) Hanbelîlik
- D) Mevlevilik
- E) Mu‘tezile
Doğru cevap: D
Çözüm: Mevlevilik, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin görüşleri çevresinde gelişmiştir; Mesnevî onun öğretisiyle tanınan temel eserlerdendir.
Konfüçyanist düşüncede kişinin anne babasına saygı göstermesi ve atalarını anması hangi değerle ilişkilidir?
- A) Sekiz Dilimli Yolun doğru geçim basamağı
- B) Hindu varna düzeninin doğumla belirlenmesi
- C) Taoist kendiliğindenlik ilkesinin tek tanımı
- D) Buda’nın aydınlanmadan önceki saray yaşamı
- E) Evlada düşen saygı ve aile bağlarının korunması
Doğru cevap: E
Çözüm: Konfüçyanizmde ebeveyne saygı ve atalara hürmet, aile ve toplum sürekliliğini destekleyen temel etik değerler arasında görülür.
Bir öğrenci “Oruç tutarken yalnız aç kalmak değil, dilime ve davranışlarıma da dikkat etmeliyim.” diyor. Bu ifade hangi yaklaşımı yansıtır?
- A) Orucu yalnız bir beslenme programı saymayı
- B) Güzel sözün ibadetlerle ilgisiz olduğunu
- C) İbadet süresince sorumluluğun kalktığını
- D) Oruçla niyetin bağını reddetmeyi
- E) İbadeti ahlaki öz denetimle birlikte değerlendirmeyi
Doğru cevap: E
Çözüm: Oruç, fiziksel sınırlamanın yanı sıra sabır, öz denetim ve kötü davranışlardan kaçınma bilincini güçlendirmeyi amaçlar.
Aşağıdakilerden hangisi ilahi kitaplara iman ilkesinin doğru yorumudur?
- A) Allah’ın peygamberlere gönderdiği vahiy kaynaklarına inanmak
- B) Bütün kutsal kitapların aynı peygambere verildiğini savunmak
- C) Yalnızca insan eserlerine kutsallık yüklemek
- D) Peygamberlik kurumunun bulunmadığını iddia etmek
- E) Her kitabın tarihsel olarak eşzamanlı indiğini söylemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitaplara iman, Allah’ın farklı peygamberlere ilahi mesajlar gönderdiğini kabul etmeyi kapsar; her kitap aynı peygambere verilmemiştir.
Bir öğrenci “Hatasız yaşayabilmemin kaderimde yazılı olup olmadığını bilemem; ancak doğru davranışı seçme ve bunun sorumluluğunu üstlenme görevim var.” diyor. Burada hangi düşünce öne çıkar?
- A) İnsanın her eylemde bütünüyle zorunlu sayılması
- B) İnsan iradesi ve sorumluluğun birlikte değerlendirilmesi
- C) Kader gerekçesiyle ahlak kurallarının kaldırılması
- D) Hiçbir seçimin ahlaki sonuç doğurmaması
- E) Çabanın dinen değersiz kabul edilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: İslam ahlakında insan iradesiyle yaptığı tercihlerden sorumlu tutulur; kader inancı sorumluluğu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
“Ölçü ve tartıda haksızlık yapmayın” anlamındaki bir uyarı özellikle hangi iki alanla bağlantılıdır?
- A) Yalnız astronomi ve biyoloji bilgisi
- B) Sadece namaz vakitlerinin hesabı
- C) Tarih öncesi arkeolojik bulgular
- D) Kıraat makamlarının melodik türleri
- E) Muamelat ve dürüstlük ahlakı
Doğru cevap: E
Çözüm: Ölçü-tartı alışverişle ilgili hakları yani muamelatı düzenler; hileyi yasaklayarak dürüstlük ahlakını da destekler.
Bahis sonucunda bir tarafın ötekinin malını karşılıksız kazanması hangi yasak kazanç biçimiyle bağlantılıdır?
- A) Emeğe dayalı ücretle
- B) Karşılıksız sosyal yardımla
- C) Gönüllü bağışla
- D) Dürüst ticari satışla
- E) Kumara dayalı kazançla
Doğru cevap: E
Çözüm: Kumar, mal edinmeyi karşılıklı emek ve adil mübadele yerine şansa dayalı kayıp-kazanç düzenine bağladığı için eleştirilir.
Taoizmin temel kavramı “Tao” hangi karşılıkla açıklanır?
- A) Yol; evrenin doğal işleyişiyle ilişkili ilke
- B) Yalnızca Çin hanedanlarının veraset kuralı
- C) Hint tapınaklarında sunulan kutsal içecek
- D) Budist rahipliğe kabul töreninin adı
- E) Konfüçyüs’ün öğütlerini toplayan cilt
Doğru cevap: A
Çözüm: Tao genellikle “yol” olarak çevrilir ve varlığın doğal akışı ile düzeniyle ilişkilendirilir. Laozi’nin öğretisinde merkezi bir kavramdır.
Bir öğretmen sınavda kendi akrabasının kâğıdını diğerlerinden farklı değerlendirmeyi reddediyor. Bu tutum en çok hangi erdemi gösterir?
- A) Yalnız yakın çevreye yardım etmeyi
- B) Kişisel tercihi hukukun önünde tutmayı
- C) Yakınlık ve çıkar gözetmeden adaletli olmayı
- D) İnsanları statüsüne göre ayrıcalıklı saymayı
- E) Övgü almak için kural değiştirmeyi
Doğru cevap: C
Çözüm: Adalet, kişisel yakınlıktan bağımsız biçimde herkese hakkını vermeyi ve aynı ölçütleri uygulamayı gerektirir.
Bir öğrenci namazını arkadaşları övsün diye kıldığını söylüyor. Buradaki temel problem hangi kavramla açıklanır?
- A) Riya nedeniyle ibadetin samimiyetinin zedelenmesi
- B) İhlası güçlendiren bilinçli tercih yapılması
- C) Farz-ı kifayenin yerine getirilmesi
- D) Mubah bir davranışın seçilmesi
- E) İbadetin vaktinin değişmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Başkalarının övgüsü için ibadet etmek gösteriş, yani riya olarak değerlendirilir; ihlasın temelinde Allah rızası bulunur.
Hz. Muhammed’in hayvanlara eziyet edilmesini eleştirmesi ve canlılara merhameti teşvik etmesi hangi ilkeyle uyumludur?
- A) Yaratılmışlara karşı sorumluluk ve şefkat
- B) Doğal kaynakları sınırsız tüketme serbestliği
- C) Canlıları yalnız ekonomik değeriyle değerlendirme
- D) Sadece insanlara zarar vermeyi yanlış sayma
- E) Hayvanların ihtiyaçlarını önemsememe
Doğru cevap: A
Çözüm: İslam ahlakında merhamet yalnız insanlarla sınırlanmaz; Hz. Muhammed’in canlılara karşı duyarlılığı bu anlayışın örneklerindendir.
Bir din bilgini, önceki bir hükmün dayandığı ortak sebebi inceleyerek yeni bir olayın hükmünü belirliyor. Hangi yöntemden yararlanmıştır?
- A) Kıyas yönteminden
- B) Sadece şiir ezberinden
- C) Bir ayeti sure adı sanma hatasından
- D) İçtihadı tamamen reddetmeden
- E) Yol kardeşliği kurma geleneğinden
Doğru cevap: A
Çözüm: Kıyas, ortak gerekçe veya illet üzerinden benzer durumlar arasında hüküm ilişkisi kurmayı hedefleyen fıkhî akıl yürütmedir.
Mekke dönemi ayetlerinde Allah’ın birliği, ahiret ve temel ahlak vurgusunun sık görülmesi hangi tarihî durumla bağlantılıdır?
- A) Medine’deki bütün ekonomik anlaşmaların ayrıntılandırılması
- B) Mushafın yazımından sonra ortaya çıkan yeni vahiy süreci
- C) Yalnız belirli savaşların tekniklerinin anlatılması
- D) İbadetin insan hayatından tamamen çıkarılması
- E) İmanın ve dünya görüşünün temellerinin yerleştirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Mekke döneminde tevhid, ahiret ve ahlaki sorumluluk gibi inanç temelleri güçlü biçimde vurgulanmıştır; bu tarihsel bağlam önemlidir.
Sünnet-i müekkede ile sünnet-i gayri müekkede hangi bakımdan farklılaşır?
- A) Birinin bütün toplumu zorunlu kılma bakımından
- B) Peygamberimizin ilgili davranışı sürdürme sıklığı bakımından
- C) Yalnız helal ve haram konularına ait olma bakımından
- D) Birinin yalnız malî ibadet sayılması bakımından
- E) İkincisinin kesin haram olması bakımından
Doğru cevap: B
Çözüm: Müekkede sünnet düzenli yapılan ve çok az terk edilen; gayri müekkede ise zaman zaman yapılmayan sünnet olarak açıklanır.
Taoizmdeki “wu wei” ilkesi için en uygun açıklama hangisidir?
- A) Bütün durumlarda ahlaki sorumluluğu bütünüyle reddetmek
- B) Kişinin doğumuyla belirlenen sınıftan hiç çıkamaması
- C) Budist metinleri ezberlerken yalnızca yüksek ses kullanmak
- D) Atalara hürmeti zorunlu bir imparatorluk vergisine dönüştürmek
- E) Doğal akışı zorlamadan, yapay müdahaleyi azaltarak eylemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Wu wei, her tür faaliyetin mutlak yokluğu değil, doğanın işleyişine karşı zorlamacı davranıştan kaçınma anlayışıyla yorumlanır.
“Allah var olmak için hiçbir varlığa ihtiyaç duymaz.” ifadesi aşağıdaki sıfatlardan hangisini açıklar?
- A) Semi
- B) Kıyam bi-nefsihî
- C) Basar
- D) Kelam
- E) Fetanet
Doğru cevap: B
Çözüm: Kıyam bi-nefsihî Allah’ın varlığının başka bir şeye bağlı olmamasını anlatır; diğer seçenekler farklı sıfatlardır.