Aynı ayetin anlamında kullanılan sözcüklerin birden çok anlama gelmesi hangi yorum farklılığı nedenini örnekler?
- A) Yalnız iklim koşullarındaki farklılığı
- B) Hükmün mutlaka tarih dışı bir olaydan doğmasını
- C) Bütün yorumların herhangi bir metne dayanmamasını
- D) Dinî tartışmaların yalnız sanat alanında yapılmasını
- E) Dilsel ve metin yorumuyla ilgili nedenleri
Doğru cevap: E
Çözüm: Bir metindeki kelimenin anlam ihtimalleri, bağlam ve dil bilgisi farklı yorumlara yol açabilir; kaynak aynı olsa da çıkarım değişebilir.
Bir kişi önce başkasının malına zarar vermiş, sonra sadece içinden pişman olduğunu söylemiştir. Kul hakkı açısından hangi adım özellikle gereklidir?
- A) Zararı hiç açıklamadan unutma
- B) Başkalarının hakkını kendi adına sayma
- C) Haksız kazancı ödül olarak koruma
- D) Zararı giderme ve hak sahibiyle helalleşme
- E) İhlali yeni bir söylentiyle gizleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Kul hakkı ihlalinde içten pişmanlık yanında hak sahibinin zararını gidermek ve gerektiğinde helalleşmek önemlidir.
Tıbbi ihtiyaç kapsamında başka bir insana kan verilmesi, din kültürü dersinde hangi başlık altında ele alınır?
- A) Yeni bir ibadet vakti belirleme
- B) Kan bağışı ve sağlıkla ilgili güncel dinî meseleler
- C) Tarihteki dört halifenin seçilmesi
- D) Fıkhî mezhep kurucularının listesi
- E) Tasavvufî eserlerin nazım biçimleri
Doğru cevap: B
Çözüm: Kan bağışı tıp ve dayanışmayı ilgilendirir; ders kitabında insan hayatını korumaya yönelik sağlık meselelerinden sayılır.
Hz. Muhammed’in Mekke’de ilk dönemlerde eğitim ve davet için kullandığı Dârü’l-Erkam’ın temel işlevi nedir?
- A) Medine yönetiminde resmî mahkeme kurmak
- B) İman edenlere güvenli öğrenme ve buluşma ortamı sağlamak
- C) Veda Hutbesi’nin okunacağı alanı belirlemek
- D) Hendek kazma faaliyetini organize etmek
- E) Mekke’nin fethini ilan eden yönetim merkezi olmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Dârü’l-Erkam, Mekke döneminde Müslümanların eğitim, ibadet ve davet faaliyetleri için bir araya geldikleri güvenli yer olarak bilinir.
Bir kimse, komşusunun gerçekten yaptığı bir hatayı onun bulunmadığı ortamda eğlence amacıyla anlatıyor. Hangi değerlendirme doğrudur?
- A) İddia doğru olduğu için her zaman güzel ahlaktır.
- B) Söylenen doğru olsa bile gıybet niteliği taşıyabilir.
- C) İftira yalnız doğru haber yaymaktır.
- D) Bu tutum örnek bir emanet korumadır.
- E) Başkasını küçümsemek merhameti güçlendirir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Gıybet kişinin hoşlanmayacağı gerçek bir özelliğinin arkasından konuşulmasıdır; doğru olması tek başına davranışı meşru kılmaz.
Hz. Muhammed’in çocuklarla ilgilenip onlara sevgi ve değer göstermesi aşağıdakilerden hangisini destekler?
- A) Çocukların fikirlerinin her durumda yasaklanması
- B) Sevginin yalnız akrabalara gösterilmesi
- C) İnsana saygının yaşa bağlı olmaması
- D) Eğitimin yalnız yetişkinlikte başlaması
- E) Merhametin sadece maddi yardımla sınırlanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hz. Peygamber’in çocuklara sevgi ve ilgi göstermesi, insan onurunun korunmasının ve şefkatli iletişimin önemini ortaya koyar.
Bir eğitimci “din, can, akıl, nesil, mal” sıralamasını yazdırıyor. Bu beşli hangi genel kavramla ilişkilidir?
- A) Sadece evlilikte takı çeşitleriyle
- B) Farz namazların rekat dağılımıyla
- C) Tarihteki dinî yapıların beş mimari tipiyle
- D) Mushafın ilk beş suresiyle
- E) Zarûriyyât yani korunması gereken temel gayelerle
Doğru cevap: E
Çözüm: Zarûriyyât, dinî ve ahlaki düzenin gözettiği beş temel değeri anlatır: din, can, akıl, nesil ve mal.
Konfüçyanizmde gök ve kozmik-ahlaki düzenle ilgili kullanılan “Tian” kavramı nasıl açıklanır?
- A) Bir Budist manastır yapısının özgün adıdır.
- B) Gök veya yüce düzen anlayışıyla bağlantılı bir kavramdır.
- C) Hindu tanrısı Vişnu’nun onuncu avatarıdır.
- D) Taoizmin kurucusunun çocukluk adıdır.
- E) Tripitaka’nın keşiş kurallarını içeren sepetidir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tian, Konfüçyanist düşüncede gök ve ahlaki düzen fikriyle ilişkilidir. Vihara ve Tripitaka ise Budist bağlamda kullanılır.
İmam Şâfiî, İmam Mâlik ve Ahmed bin Hanbel’in görüşleriyle ilişkilendirilen ekoller ortak olarak hangi alanda yer alır?
- A) Fıkhî/amelî yorum alanında
- B) Tamamı tasavvufî zikir ekolünde
- C) Yalnız felsefî mantık geleneğinde
- D) Sadece kıssa anlatıcılığında
- E) Vahyin yeni kitaplar hâlinde indirilmesinde
Doğru cevap: A
Çözüm: Şâfiîlik, Mâlikîlik ve Hanbelîlik, ibadet ve günlük hayata ilişkin hükümlerin yorumlanmasıyla ilgili fıkhî mezheplerdir.
Bir ayette anne babaya iyi davranma ve onları incitmeden konuşma öğütleniyorsa hangi ahlaki alan özellikle öne çıkar?
- A) Sadece devletler arası ticaret hukuku
- B) Aile ilişkilerinde saygı ve merhamet
- C) İlk vahyin tam tarihini belirleme
- D) Kur’an surelerinin uzunluk sırası
- E) Namazın bütün rekatlarının sayımı
Doğru cevap: B
Çözüm: Anne babaya saygı ve iyi davranma öğütleri aile ahlakına girer; toplumsal ilişki boyutu da olsa temel mesaj erdemli tutumdur.
Bir kişi başka bir inanca sahip kişiye baskı yapmadan kendi dinini doğru biçimde açıklıyor. Hangi iki ilkeye uygun davranmaktadır?
- A) Zorla kabul ettirme ve baskı
- B) İnanç konusunda tehdit kullanma
- C) İnsanları zorunlu olarak aynı düşünmeye yöneltme
- D) Tebliğ ve dinî tercihte özgürlük
- E) Dinî açıklamayı bütünüyle yasaklama
Doğru cevap: D
Çözüm: Tebliğ mesajı doğru aktarmayı ifade eder; kalben inanma irade ve özgür kabulle ilgili olduğundan zorlamayla özdeş değildir.
Hanefî sınıflandırmasına göre vitir namazı ve fıtır sadakası hangi ortak dinî hükümle ilişkilendirilir?
- A) Mubah
- B) Mekruh
- C) Nafile ve serbest
- D) Vacip
- E) Farz-ı kifaye
Doğru cevap: D
Çözüm: Hanefî öğretiminde vitir namazı ve fıtır sadakası vacip olarak anılır; bu adlandırma mezhep terminolojisiyle birlikte düşünülmelidir.
Kur’an’daki Hz. Nuh kıssasında uzun süreli tebliğ ve sabrın öne çıkarılması hangi amaçla ilişkilidir?
- A) Davet ve kararlılık konusunda ders vermek
- B) Kıssaları yalnız bina yapım teknolojisine indirgemek
- C) İnsanları yalnız seyahat planları konusunda bilgilendirmek
- D) Allah’ın birliği çağrısını tamamen önemsiz saymak
- E) Geçmiş olaylara hiçbir anlam yüklememeyi öğretmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Hz. Nuh kıssası, tevhid çağrısı, sabır ve kararlılık gibi kavramlarla ilişkilendirilir; amaç yalnız tarihî olay bildirmek değildir.
Budizmde “Üç Cevher” adıyla bilinen sığınma unsurlarının doğru eşleştirmesi hangisidir?
- A) Brahma, Vişnu ve Şiva
- B) Buda, Dharma ve Sangha
- C) Tao, Te ve Wu wei
- D) Karma, Puja ve Mandır
- E) Tian, Lün Yu ve Beş Klasik
Doğru cevap: B
Çözüm: Budizmin Üç Cevheri Buda (uyanmış öğretici), Dharma (öğreti) ve Sangha (topluluk) şeklindedir. Tripitaka ise metin derlemesidir.
Farklı bölgelerde yetişen âlimlerin yerel örf ve toplumsal ihtiyaçları dikkate alması, dinî yorum farkının hangi nedenini öne çıkarır?
- A) Coğrafi ve kültürel şartların etkisini
- B) Vahyin insanlara hiç ulaşmamasını
- C) Bütün âlimlerin aynı çevrede yetişmesini
- D) Metinlerin yalnız Arapça yazılmasını
- E) Tarihte hiçbir toplumsal değişim yaşanmamasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Coğrafya, kültür, örf ve ihtiyaç farklılıkları bazı fıkhî meselelerin yorumunda çeşitlilik doğurabilir; tek başına dinin değiştiğini göstermez.
“Bir yiyeceğin özü kadar elde ediliş biçimi de değerlendirilmelidir” düşüncesi aşağıdakilerden hangisini vurgular?
- A) Yalnız ambalajın renginin belirleyici olmasını
- B) Ürünün pahalı olmasının her şeyi helal kılmasını
- C) Gıdanın hem niteliğinin hem kazanç yolunun meşru olmasını
- D) Temiz gıdanın çalıntı olmasının önemsizliğini
- E) Gıda etiketinin hiçbir bilgi taşımamasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Helal gıda değerlendirmesinde ürünün kendisi kadar kazanılma, hazırlanma ve sunulma koşullarının meşruiyeti de önem taşır.
Hz. Muhammed’in sözlerini, eylemlerini ve onaylarını tek tek haber veren rivayetlere genel olarak ne denir?
- A) Siyer metni dışındaki her tarih kitabı
- B) Kıraat
- C) Mushaf hattı
- D) Hicri takvim
- E) Hadis
Doğru cevap: E
Çözüm: Hadis, Hz. Peygamber’e nispet edilen söz, davranış ve onaylara dair rivayettir. Sünnet ise onun örnek alınan uygulama ve tutumlarını ifade eder.
Bir mahallede cenaze namazını yeterli sayıda kişi kılmıştır. Katılmayan diğer Müslümanların durumu hangi ilkeyle açıklanır?
- A) Farz-ı aynda herkesin sorumluluğu başkasına geçer.
- B) Mubah olan fiiller zorunlu hâle gelir.
- C) Vacip olan tüm ibadetler kaldırılmış olur.
- D) Cenaze namazı artık hiç kimsenin görevi sayılmaz.
- E) Farz-ı kifayede ortak görev yerine getirilince sorumluluk düşer.
Doğru cevap: E
Çözüm: Cenaze namazı farz-ı kifayeye örnektir; yeterli kişi eda ederse topluluğun geri kalanı aynı görevden sorumlu tutulmaz.
“Sınav için çalışır, gereken planı yapar, sonra sonucu tevekkülle karşılarım.” diyen öğrencide hangi sıralama vardır?
- A) Hiç çalışmadan başarı beklemek
- B) Bilgi edinmek yerine yalnız tesadüfe dayanmak
- C) Tedbir ve gayretin ardından Allah’a güvenmek
- D) Çabayı terk edip sorumluluğu başkasına vermek
- E) Başarısızlık ihtimali yüzünden hiç başlamamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Tevekkül önce elden gelen çabayı ortaya koymayı, ardından sonucu Allah’a güvenerek karşılamayı içerir.
Bir genç anne babası yaşlandığında onlarla kaba konuşmak yerine ihtiyaçlarını karşılıyor. Bu davranış hangi ayet grubuyla ilişkilendirilebilir?
- A) Yalnız miras paylarını anlatan bir tarih metni
- B) Sadece uzay düzenine ilişkin açıklamalar
- C) İsrâ suresi 23–29. ayetlerdeki ana babaya iyilik ilkesi
- D) Ticari ölçü birimlerini gösteren bir tablo
- E) Mekanik ibadet vakitlerini sıralayan yönerge
Doğru cevap: C
Çözüm: İsrâ 23–29, anne babaya saygı, yakınlara yardım ve israftan kaçınma gibi ahlaki ilkeleri birlikte vurgular.