Allah tarafından gönderilen ilkeler ile insanların bu ilkeleri anlama biçimi arasında yapılan ayrımda “din anlayışı” neyi ifade eder?
- A) İlahi vahyin insanlara hiç ulaşmamış hâlini
- B) İbadetlerin yalnız tarihsel isimlerini
- C) İnsanların dinî kaynakları yorumlama ve kavrama biçimlerini
- D) Dinî metinlerin coğrafi yerleşim haritasını
- E) Bütün insanların aynı düşünceyi zorunlu benimsemesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Din anlayışı, dinin temel kaynaklarının insanlar tarafından bilgi, kültür ve şartları çerçevesinde anlaşılması ve yorumlanmasıdır.
İslam’da inanç esaslarıyla ilgili konuları ifade etmek için aşağıdaki kavramlardan hangisi kullanılır?
- A) İtikad
- B) Muamelat
- C) Tecvit
- D) Kıraat üslubu
- E) Ticari ortaklık
Doğru cevap: A
Çözüm: İtikad, kişinin inanması gereken temel esasları ifade eder; ibadet ve günlük davranışlarla ilgili ayrıntılardan farklıdır.
İslam’da ibadet ve günlük hayata ilişkin amelî hükümleri inceleyen ilim dalının adı nedir?
- A) Siyer
- B) Hadis tarihi
- C) Astronomi
- D) Sanat tarihi
- E) Fıkıh
Doğru cevap: E
Çözüm: Fıkıh, ibadetler ve insanlar arası ilişkilere dair amelî hükümleri anlama ve yorumlama alanıdır; inanç tartışmaları öncelikle kelamla ilgilidir.
İslam inanç esaslarını akli ve naklî delillerle inceleyen ilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hendese
- B) Kelam
- C) Sarrafiye
- D) Tıp tarihi
- E) Şehir planlama
Doğru cevap: B
Çözüm: Kelam, inanç esaslarını açıklama ve delillendirme amacıyla geliştirilmiş düşünce alanıdır; fıkıhtan konuları bakımından ayrılır.
Dinî meselelerde yöntem ve görüş birliği etrafında oluşan yorum geleneğine genellikle ne denir?
- A) Mushaf
- B) İlahi kitap
- C) Cüz
- D) Mezhep
- E) Ayet
Doğru cevap: D
Çözüm: Mezhep, dinin insan tarafından anlaşılması ve yorumlanması sürecinde gelişen yöntem veya düşünce geleneğidir; ayrı bir din değildir.
Kaynaklardan hareketle yeni bir dinî mesele hakkında gerekçeli hükme ulaşma çabasına ne ad verilir?
- A) Gıybet
- B) Takvim düzenlemesi
- C) İçtihat
- D) Seyahatname
- E) Sadece ezber
Doğru cevap: C
Çözüm: İçtihat, yetkin âlimin dinî delilleri değerlendirerek hakkında çözüm aranan mesele için hükme ulaşma çabasıdır.
Dinî delillerden hüküm çıkarabilecek ilmî yetkinliğe sahip âlime ne denir?
- A) Müçtehit
- B) Müezzin
- C) Mütevelli
- D) Kâtip
- E) Vezir
Doğru cevap: A
Çözüm: Müçtehit, dinî kaynakları ve yöntemleri kullanarak içtihat yapmaya ehil olan âlimdir; her din görevlisi aynı sıfatı taşımaz.
İslam âlimlerinin bir dinî meselede hüküm üzerinde görüş birliğine varmalarına ne ad verilir?
- A) Hicret
- B) Biat
- C) Kıssa
- D) Hatim
- E) İcma
Doğru cevap: E
Çözüm: İcma, belirli bir dinî mesele hakkında ehil âlimlerin görüş birliği etmesidir; kıyas ise benzer durumlar arasında illet üzerinden akıl yürütmedir.
Hakkında açık hüküm bulunan bir mesele ile benzer gerekçeye sahip yeni meseleyi karşılaştırma yönteminin adı nedir?
- A) Tefsir okumaları
- B) Kıyas
- C) Sema
- D) Zikir halkası
- E) Divan şiiri
Doğru cevap: B
Çözüm: Kıyas, fıkıhta ortak gerekçe nedeniyle bir olayın hükmünü benzer başka olaya uygulamayı sağlayan çıkarım yöntemidir.
İmam-ı Âzam Ebû Hanife’nin görüşleri etrafında gelişen fıkhî mezhep hangisidir?
- A) Mâlikîliğin tarihî öncüsü
- B) Eş’arîliğin ayrı adı
- C) Yeseviliğin özel kolu
- D) Hanefilik
- E) Nakşibendiliğin kurucu adı
Doğru cevap: D
Çözüm: Hanefilik, Ebû Hanife’nin fıkıh düşüncesine dayanan yorum geleneğidir. Ebû Hanife, İmam-ı Âzam unvanıyla tanınır.
İmam Mâlik bin Enes’in görüşleri etrafında gelişen fıkhî yorum hangisidir?
- A) Mâtürîdîliğin özel adı
- B) Mevleviliğin fıkıh kolu
- C) Mâlikîlik
- D) Hariciliğin kurucu mezhebi
- E) Sema ayininin diğer adı
Doğru cevap: C
Çözüm: Mâlikîlik, İmam Mâlik’in fıkıh görüşleri çerçevesinde gelişmiş amelî bir yorum geleneğidir.
İmam Muhammed eş-Şâfiî’nin adıyla ilişkilendirilen fıkhî mezhep hangisidir?
- A) Şâfiîlik
- B) Kadiriliğin itikadî dalı
- C) Yeseviliğin bir ritüeli
- D) Eş’arîliğin ibadet adı
- E) Mâtürîdîliğin karşıtı olan din
Doğru cevap: A
Çözüm: Şâfiîlik, İmam Şâfiî’nin fıkıh görüşleri ve yöntemi etrafında şekillenmiştir; fıkhî yorum türüdür.
İmam Ahmed bin Hanbel’in adıyla ilişkilendirilen fıkhî yorum hangisidir?
- A) Caferîliğin ilk adı
- B) Alevilikte yol kardeşliği
- C) Tasavvufî sema ekolü
- D) Kelamın tek mezhebi
- E) Hanbelîlik
Doğru cevap: E
Çözüm: Hanbelîlik, Ahmed bin Hanbel’in fıkıh görüşleriyle ilişkilendirilen amelî yorum geleneğidir; itikadî veya tasavvufî bir adlandırma değildir.
İmam Cafer es-Sâdık’ın adıyla ilişkilendirilen fıkhî mezhep hangisidir?
- A) Mâlikîliğin diğer ismi
- B) Caferîlik
- C) Eş’arîlik
- D) Kadirilik
- E) Yesevilik
Doğru cevap: B
Çözüm: Caferîlik, İmam Cafer es-Sâdık’ın adıyla ilişkilendirilen fıkhî yorum geleneğidir; mezhep adının kaynağı bu kişidir.
Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’nin görüşleri çevresinde şekillenen itikadî yorum hangisidir?
- A) Hanefîliğin yeni adı
- B) Mevlevilik
- C) Hanbelîlik
- D) Mâtürîdîlik
- E) Ahi teşkilatı
Doğru cevap: D
Çözüm: Mâtürîdîlik, Ebû Mansûr el-Mâtürîdî ile ilişkilendirilen Sünnî itikadî yorum geleneğidir; Hanefîlik fıkhî alandadır.
Ebû’l-Hasan el-Eş’arî’nin adıyla ilişkilendirilen itikadî yorum hangisidir?
- A) Şâfiîliğin eş anlamlısı
- B) Alevî-Bektaşî semahı
- C) Eş’arîlik
- D) Kadirî zikir halkası
- E) Mâlikî fıkıh geleneği
Doğru cevap: C
Çözüm: Eş’arîlik, Ebû’l-Hasan el-Eş’arî’nin inanç konularındaki görüşleri etrafında gelişen itikadî gelenektir.
Hoca Ahmed Yesevî’nin düşünceleri çevresinde şekillenen tasavvufî yorum hangisidir?
- A) Yesevilik
- B) Caferîlik
- C) Hanbelîlik
- D) Eş’arîlik
- E) Haricîlik
Doğru cevap: A
Çözüm: Yesevilik, Ahmed Yesevî’nin tasavvufî ve ahlaki öğretisiyle bağlantılıdır; fıkhî veya itikadî mezhep olarak sınıflandırılmaz.
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin düşünceleriyle bağlantılı tasavvufî yol hangisidir?
- A) Mâtürîdîlik
- B) Şâfiîlik
- C) Mu‘tezile
- D) Kıyasa dayalı fıkıh yöntemi
- E) Mevlevilik
Doğru cevap: E
Çözüm: Mevlevilik, Mevlânâ’nın düşünceleri etrafında şekillenmiş tasavvufî gelenektir; sema uygulamasıyla tanınır.
Alevî-Bektaşî kültüründe iki ailenin yol kardeşliği bağı kurmasını anlatan kavram hangisidir?
- A) Cüz okuma
- B) Musahiplik
- C) Fetva verme
- D) İtikadî kelam
- E) Kıyas yapma
Doğru cevap: B
Çözüm: Musahiplik, Alevî-Bektaşî geleneğinde yol kardeşliği bağını ifade eder; cem veya semah terimleriyle aynı anlamda değildir.
Mevlevî geleneğinde sembolik dönüşlerle gerçekleştirilen törenin adı hangisidir?
- A) Semah
- B) Cem
- C) Gülbank
- D) Sema
- E) Mersiye
Doğru cevap: D
Çözüm: Sema, Mevlevî gelenekle ilişkilidir. Semah ise Alevî-Bektaşî kültüründe yer alan bir uygulamadır; isim benzerliğiyle karıştırılmamalıdır.