İnsanın iyi ve kötü davranışları değerlendirmesinde yol gösteren ilke ve alışkanlıkların genel adı hangisidir?
- A) Ticaret
- B) Miras
- C) Ahlak
- D) Coğrafya
- E) Astronomi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ahlak, insanın davranışlarını iyi ve kötü açısından değerlendiren ilke, değer ve karakter özellikleriyle ilgilidir.
Bir hakkı sahibine vermeyi ve insanlara ayrım gözetmeden hakkaniyetli davranmayı ifade eden değer hangisidir?
- A) Adalet
- B) İsraf
- C) Kibir
- D) Haset
- E) Riya
Doğru cevap: A
Çözüm: Adalet her hak sahibinin hakkını gözetmektir; kişisel yakınlık veya çıkar uğruna haksızlığa yönelmek adalete aykırıdır.
Kişinin sözünde ve davranışlarında gerçeğe uygun ve güvenilir olması hangi ahlaki değerle açıklanır?
- A) Gıybet
- B) İftira
- C) Hile
- D) Savurganlık
- E) Doğruluk
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğruluk, gerçeğe uygun söz söylemeyi ve davranışlarda dürüst olmayı gerektirir; güven ilişkisinin temelidir.
Başkasının kendisine güvenerek teslim ettiği bir şeyi özenle koruma sorumluluğunu anlatan kavram hangisidir?
- A) Gösteriş
- B) Emanet
- C) İsraf
- D) İntikam
- E) Dedikodu
Doğru cevap: B
Çözüm: Emanet yalnız eşya değil sır, görev ve hak gibi korunması gereken sorumlulukları da içeren bir değerdir.
Zor durumda olan birinin acısını anlamaya ve ona yardım etmeye yönelten ahlaki duygu hangisidir?
- A) Kıskançlık
- B) Kibirlenme
- C) İnatçılık
- D) Merhamet
- E) Bencillik
Doğru cevap: D
Çözüm: Merhamet başkalarının sıkıntısına duyarlı olmayı ve elden geldiğince yardım etmeyi sağlayan ahlaki duyarlılıktır.
İnsanın kendisini başkalarından üstün görmemesi ve alçak gönüllü davranması hangi erdemdir?
- A) Kibir
- B) Öfke
- C) Tevazu
- D) İsraf
- E) Gösteriş
Doğru cevap: C
Çözüm: Tevazu kişinin kendisini başkalarından üstün görmemesidir; kibir ise insanları küçümseme ve üstünlük taslama tutumudur.
Bir kişinin kendisini başkalarından üstün görerek onları küçümsemesi hangi olumsuz ahlaki tutumdur?
- A) Kibir
- B) Vefa
- C) Şükür
- D) Sabır
- E) Nezaket
Doğru cevap: A
Çözüm: Kibir, kendini üstün görme ve başkalarını hor görme davranışıdır; alçak gönüllülüğün karşıtıdır.
Birinin olmadığı yerde onun hoşlanmayacağı gerçek bir kusurunu konuşmaya ne ad verilir?
- A) İstişare
- B) Tefekkür
- C) Şükür
- D) Tevazu
- E) Gıybet
Doğru cevap: E
Çözüm: Gıybet, kişi orada yokken onun hoşlanmayacağı bir özelliğinin konuşulmasıdır; iddia doğru olsa da gıybet olabilir.
Bir kimseye işlemediği bir kötülüğü yükleyerek onun hakkında asılsız suçlama yapmak hangi davranıştır?
- A) İkram
- B) İftira
- C) Teselli
- D) Vefa
- E) İnfak
Doğru cevap: B
Çözüm: İftira, kişiye işlemediği bir kusur veya suçu yüklemektir; gerçek kusuru arkasından konuşmaktan farklıdır.
Kişinin başkasındaki nimetin ondan gitmesini istemesi hangi kötü tutumla açıklanır?
- A) Teşekkür
- B) Kanaat
- C) Şefkat
- D) Haset
- E) İyilik
Doğru cevap: D
Çözüm: Haset, başkasının sahip olduğu nimetin ondan yok olmasını istemektir; sadece gelişmek için örnek almakla aynı değildir.
Nimetleri ve kaynakları gereksiz yere harcayarak savurmanın dinî-ahlaki adı hangisidir?
- A) İtidal
- B) Tasarruf
- C) İsraf
- D) Şükür
- E) İnfak
Doğru cevap: C
Çözüm: İsraf, imkân ve kaynakları ölçüsüz biçimde tüketmektir; denge ve sorumluluk anlayışıyla bağdaşmaz.
Bir insanın elindeki imkânlarla yetinmeyi bilip açgözlülükten uzak durması hangi erdemle ilişkilidir?
- A) Kanaat
- B) Tamâhkârlık
- C) Gösteriş
- D) Hile
- E) Böbürlenme
Doğru cevap: A
Çözüm: Kanaat, kişinin nimetlerin değerini bilip ölçülü davranmasıdır; emek vermeyi ve gelişmeyi terk etmek anlamına gelmez.
İyilik gördüğü kimseyi unutmama ve verdiği söze bağlı kalma hangi değerle açıklanır?
- A) Gıybet
- B) Haset
- C) İsraf
- D) Kibir
- E) Vefa
Doğru cevap: E
Çözüm: Vefa, iyiliği hatırlama, güvene ve verilen söze sadakat gösterme anlamıyla temel ahlaki değerlerdendir.
Kişinin zorluklar karşısında dayanıklılık gösterip doğru davranışı sürdürmesini ifade eden değer hangisidir?
- A) Ümitsizlik
- B) Sabır
- C) Zorbalık
- D) Hilecilik
- E) Aceleciliğin her türü
Doğru cevap: B
Çözüm: Sabır, güçlüklerde doğru tutumu korumak ve kararlılıkla çaba göstermektir; pasif biçimde her haksızlığa boyun eğmek değildir.
Kişinin nimetlerin değerini bilip bunlar için minnettarlık göstermesini anlatan kavram hangisidir?
- A) İftira
- B) Haset
- C) Nankörlük
- D) Şükür
- E) Kibir
Doğru cevap: D
Çözüm: Şükür, verilen nimetleri fark etmek, onlara minnettarlık duymak ve imkânları yerinde kullanmakla ilgilidir.
İslam ahlakında yardımlaşmayı ve kişinin sahip olduğu imkânlardan başkalarına pay ayırmasını anlatan kavram hangisidir?
- A) Riya
- B) İsraf
- C) İnfak
- D) İftira
- E) Gıybet
Doğru cevap: C
Çözüm: İnfak, Allah rızası için mal veya imkânlardan ihtiyaç sahiplerine harcamayı ve paylaşmayı ifade eder.
Kişinin bir işte başkalarının görüşünü alarak ortak akla yönelmesine ne denir?
- A) İstişare
- B) İtham
- C) Gıybet
- D) Savurganlık
- E) Zorlama
Doğru cevap: A
Çözüm: İstişare, karar sürecinde ilgili kişilerin görüşünü almaktır; sorumlulukla karar vermeye ve hatayı azaltmaya yardımcı olur.
İnsanların mal, can, onur ve emek gibi haklarını çiğnememeyi anlatan temel dinî-ahlaki ilke hangisidir?
- A) Yalnız kişisel başarı
- B) Sınırsız tüketim
- C) Gösterişte bulunma
- D) Başkasının sözünü kesme
- E) Kul hakkına saygı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kul hakkı başkasına ait maddi ve manevi hakları kapsar; insan onuruna ve emeğine saygı bunu gerektirir.
İslam öğretiminde aşırılığa ve ihmale kaçmadan orta yolu seçme tutumu hangi kavramla ifade edilir?
- A) İfrat
- B) İtidal
- C) Tefrit
- D) Kibir
- E) İsraf
Doğru cevap: B
Çözüm: İtidal ölçülü ve dengeli olma hâlidir; ifrat aşırılığı, tefrit ise gerekli özeni göstermemeyi anlatır.
İyiliği yaygınlaştırmaya ve kötülükten sakındırmaya çalışmayı anlatan temel ahlaki sorumluluk hangisidir?
- A) Kötülüğü görmezden gelmeyi farz saymak
- B) İftira yoluyla insanları cezalandırmak
- C) Her hatayı topluma duyurarak utandırmak
- D) İyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak
- E) Yardımlaşmayı yalnız yakınlara sınırlamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Emr-i bi’l-maruf ve nehy-i ani’l-münker, iyiliği destekleme ve kötülükten uygun yöntemle uzaklaştırma sorumluluğudur.