“Mutlak iyi ve güçlü bir Tanrı varsa dünyada acı ve kötülük neden bulunmaktadır?” sorusu hangi din felsefesi problemidir?
- A) Tümevarım sorunu
- B) Güzelliğin nesnelliği
- C) Bilgi kaynakları problemi
- D) Kötülük problemi
- E) Devletin meşruluğu problemi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kötülük problemi, Tanrı’ya atfedilen iyilik ve güç nitelikleriyle dünyadaki acı ve kötülüklerin nasıl bağdaştırılacağını sorgular.
“Ruh bedenin ölümünden sonra varlığını sürdürür mü?” sorusu din felsefesinin hangi temel problemine örnektir?
- A) Ekonomik eşitsizlik sorunu
- B) Bilimin doğrulama ölçütü
- C) Ölümden sonraki yaşam ve ruhun ölümsüzlüğü
- D) Sanatta taklit kuramı
- E) Dilin anlamını belirleme problemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Bu soru bedenin ölümünden sonra kişisel varoluşun sürüp sürmediğini araştırır; din felsefesindeki temel varoluş ve ölüm sonrası yaşam sorusudur.
Dinin kaynağı, Tanrı’nın varlığı, vahiy ve ölüm sonrası yaşam gibi konularda yargıları temellendirmek için aklı kullanma çabası hangi tutumu gösterir?
- A) Felsefi sorgulama
- B) Yalnızca ezbere dayalı kabul
- C) Sırf deney düzenleme
- D) Hukuki yaptırım uygulama
- E) Sanatsal taklit
Doğru cevap: A
Çözüm: Felsefi sorgulama iddiaları gerekçe, tutarlılık ve eleştiriye açık biçimde inceler; yalnız kabul edip tekrar etmeyle sınırlı değildir.
Din felsefesinde “evrenin sonlu mu yoksa sonsuz mu olduğu” sorusu temel olarak hangi konuyla ilgilidir?
- A) Demokrasinin türleri
- B) Ahlaki erdemlerin sınıflandırılması
- C) Sanatsal güzelliğin ölçüsü
- D) Dilsel önermelerin anlamı
- E) Evrenin başlangıcı ve sonluluğu
Doğru cevap: E
Çözüm: Evrenin sonluluğu, yaratılış ve başlangıç tartışmalarıyla bağlantılı bir din felsefesi sorunudur; kesin cevap üzerinde felsefi uzlaşma yoktur.
Dinsel bağlamda bireyin bir düşünceyi ya da varlığı doğru olarak kabul etme hâli en genel anlamıyla hangi kavramdır?
- A) Paradigma
- B) İnanç
- C) İmgelem
- D) Nedensellik
- E) Adalet
Doğru cevap: B
Çözüm: İnanç bir düşünce ya da varlığın doğruluğunu benimsemekle ilgilidir; dinî iman ise bu kabulün daha kapsamlı içselleştirilmesini de içerir.
Kişinin dinî inancını benimsediği, değer verdiği ve yaşamına yansıttığı bağlılık hâli aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnız duyusal algı
- B) Mekanik nedensellik
- C) Kültürel görecilik
- D) İman
- E) Tümdengelim
Doğru cevap: D
Çözüm: İman, basit bir önermeyi doğru saymanın ötesinde kişinin inandığı şeye değer vermesi ve onu içselleştirmesiyle ilişkilidir.
Bir tarihçi üç inançta sırayla tek Tanrı, çok sayıda tanrı ve birbirine indirgenemeyen iki ilke tasarımı saptıyor. Bu sıralama hangisidir?
- A) Politeizm – Monoteizm – Deizm
- B) Monoteizm – Politeizm – Düalizm
- C) Düalizm – Ateizm – Teizm
- D) Agnostisizm – Teizm – Panteizm
- E) Deizm – Panteizm – Panenteizm
Doğru cevap: B
Çözüm: Tanrı sayısı bakımından tek, çok ve ikili temel güç ayrımı monoteizm, politeizm ve düalizm terimleriyle anlatılır.
“Evrenin bir başlangıcı olması, onun nasıl ortaya çıktığı ve bir yaratıcı gerekip gerekmediği sorularıyla ilişkilidir.” cümlesi hangi din felsefesi problemine girer?
- A) Ahlaki yasaların evrenselliği sorununa
- B) Sanatın yaratıcı taklit olup olmadığına
- C) Demokrasinin en iyi yönetim olmasına
- D) Evrenin sonluluğu ve başlangıcı sorununa
- E) Dilin anlam ölçütlerine
Doğru cevap: D
Çözüm: Evrenin sonlu-sonsuz oluşuna dair tartışma, başlangıç, yaratılış ve kozmolojik açıklamalarla bağlantı kurar.
Bir öğrenci “Ruh, beden öldüğünde varlığını sürdürebilir mi?” sorusunu tartışıyor. Bu tartışma din felsefesinin hangi alanıyla doğrudan ilgilidir?
- A) Bilimsel paradigma değişimiyle
- B) Hukukun meşruiyet kaynağıyla
- C) Ölümden sonra yaşam sorunuyla
- D) Sanatsal temsil sorunu ile
- E) Sözcüklerin eş anlamlılığıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: Bedenin ölümünden sonra ruhun varlığını sürdürmesi sorusu din felsefesinin ölüm sonrası yaşam ve ruh-beden ilişkisi problemidir.
“Tanrı’nın varlığına evrendeki düzenin kanıt olduğu öne sürülebilir.” cümlesinin doğru yorumu hangisidir?
- A) Bir felsefi argümanın ileri sürüldüğü, kabulünün ayrıca tartışılabileceği
- B) Tanrı’nın varlığının herkesçe tartışmasız bilindiği
- C) Ateizmin mantıken ortadan kalktığı
- D) Bu görüşün deneysel bir fizik yasasına eşit olduğu
- E) Felsefi sorgulamaya artık ihtiyaç kalmadığı
Doğru cevap: A
Çözüm: Düzen kanıtı felsefi akıl yürütmedir; argümanın dile getirilmesi, bütün düşünürlerin sonucu kesin olarak kabul ettiği anlamına gelmez.
“Bir dine inanmak” ile “bu inancı değer vererek yaşamında içselleştirmek” ayrımı hangi iki kavramla daha iyi ifade edilir?
- A) Teori ve yasa
- B) Doğruluk ve geçerlilik
- C) Varlık ve oluş
- D) Güzellik ve yücelik
- E) İnanç ve iman
Doğru cevap: E
Çözüm: İnanç bir kabul veya tasdiki, iman ise bu kabulün birey için değer taşıyarak duygusal ve davranışsal bağlılığa dönüşmesini de içerir.
Bir kişi, evrende meydana gelen olayların doğal yasalarla açıklanabildiğini kabul etmenin tek başına Tanrı’nın yokluğunu kanıtlamadığını söylüyor. Bu itirazın temeli nedir?
- A) Doğal yasaların hiç bulunmadığı
- B) Doğal açıklama ile metafizik yokluk iddiasının aynı önerme olmaması
- C) Her bilimsel sonucun teizmi zorunlu kanıtladığı
- D) Ateizmin yalnız politeizmi savunduğu
- E) Teolojinin fizik araştırmalarından oluştuğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğal yasalar olayların nasıl gerçekleştiğini açıklayabilir; bu açıklamanın Tanrı’nın varlığı veya yokluğu hakkında hangi sonuca götürdüğü ayrı felsefi tartışmadır.
Bir filozof dinin inançlarını eleştirirken “Bu savı hangi gerekçeyle kabul ediyoruz?” sorusunu ısrarla soruyor. Bu tavrın belirleyici özelliği nedir?
- A) Dogmanın sorgusuz kabulü
- B) Yalnız ritüelleri tekrarlama
- C) İnançların tümünü peşinen reddetme
- D) Rasyonel ve eleştirel sorgulama
- E) Toplumsal normları cezayla uygulatma
Doğru cevap: D
Çözüm: Din felsefesi bir öğretiyi zorunlu olarak onaylama ya da reddetme değil, onun gerekçelerini tutarlı biçimde tartışma etkinliğidir.
Bir kişi “Tek tanrıya inanıyorum.” diyor; bunun yanında vahiy ve mucizeleri kabul edip etmediğini belirtmiyor. Yalnız bu bilgiden ne söylenebilir?
- A) Kesinlikle deist olup vahyi reddettiği
- B) Monoteist olduğu, fakat teizm–deizm ayrımının henüz yapılamayacağı
- C) Kesinlikle ateist olduğu
- D) Tanrı ile evreni özdeş gördüğü
- E) Birden çok tanrıya inandığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Monoteizm Tanrı’nın sayısını belirtir. Tanrı’nın müdahalesi ve vahiy hakkındaki bilgi verilmeden kişinin teist mi deist mi olduğu kesinleşmez.
“Bir düşünür, ruhu bedenden ayrı ve kalıcı kabul ediyor; diğeri ölüm sonrası kişisel devamlılığı reddediyor.” Bu karşıtlık hangisine ilişkindir?
- A) Tümdengelimin geçerliliğine
- B) Sanatsal taklit ölçütüne
- C) Bilimsel yasaların öngörü gücüne
- D) Ruhun ölümsüzlüğü ve ölüm sonrası yaşamın imkânına
- E) Devletin meşru güç kullanmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: İki düşünür insanın bedensel ölümünden sonra varlığının sürüp sürmeyeceğini farklı yorumlamaktadır; temel problem ölüm sonrası yaşamdır.
Bir bilim insanı “Evrenin fiziksel geçmişine ilişkin model geliştiriyorum.”; bir filozof “Bunun yaratılış düşüncesiyle ilişkisi nedir?” diyor. En yerinde ayrım hangisidir?
- A) İlki yalnız dinsel vahiy, ikincisi deneysel ölçüm yapar.
- B) İki soru da kesinlikle aynı yöntemle yanıtlanmalıdır.
- C) İlki gözlemsel fiziksel model, ikincisi bu modelin metafizik anlamı üzerinde çalışır.
- D) Felsefi soru bilimsel verileri görmeyi zorunlu olarak yasaklar.
- E) Fiziksel modelin geçerliliği yalnız ahlaki değerlere dayanır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Bilim ve din felsefesi kesişebilen konuları farklı sorularla ele alır; bilimsel açıklama ve metafizik yorumun yöntemleri aynı değildir.
“Bir dine ilişkin öğretiyi açıklamak için önce onun doğruluğunu kabul ediyorum.” cümlesini kuran araştırmacı, din felsefesinin hangi özelliğini dışarıda bırakmıştır?
- A) İnancın öncüllerini de eleştirel biçimde sorgulamayı
- B) Dinî kavramları sistemli olarak incelemeyi
- C) Tarihsel metinlerden yararlanabilmeyi
- D) İnsanların inanç deneyimlerini araştırmayı
- E) Dinî iddialara ilişkin kavramları tanımlamayı
Doğru cevap: A
Çözüm: Teolojik çalışma belli kabulden hareket edebilir; din felsefesi ise bu temel kabullerin kendisini sorgulama imkânını korur.
Bir filozof dinler arasında kurtuluşa erişmenin tek bir inanca özgü olmadığı görüşünü savunuyor. Buradaki tartışma Tanrı’nın varlığından çok neye yöneliktir?
- A) Tanrı’nın sayısının mutlaka iki olmasına
- B) Evrenin Tanrı’yla tam özdeş olduğu görüşüne
- C) Ontolojik kanıtın kavramsal öncüllerine
- D) Doğal yasaların zorunlu olarak ortadan kalkmasına
- E) Dinî çoğulculuk ve farklı inançların kurtuluş iddialarına
Doğru cevap: E
Çözüm: Dinî çoğulculuk, farklı dinî yolların doğruluk veya kurtuluş bakımından nasıl değerlendirileceği sorusunu ele alır; tanrı sayısı sorusuyla aynı değildir.
“İnanç bir önermeyi doğru kabul etmek; iman ise benimsenen inanca yaşamsal değer verip onu içselleştirmektir.” ayrımı hangi sonucu destekler?
- A) İnanç ile imanın her durumda tamamen ilişkisiz olduğunu
- B) İman, yalın zihinsel kabulün ötesinde bağlılık boyutu taşıyabilir.
- C) İman sahibi kişinin hiçbir düşünsel kabulünün bulunmadığını
- D) Her inancın mutlaka dinî iman sayılacağını
- E) İmanın yalnız fiziksel gözleme dayandığını
Doğru cevap: B
Çözüm: İman, inancı içermekle birlikte onu kişi açısından değerli ve yaşanan bir bağlılığa dönüştürebilir; salt tasdikten ayrılır.
Bir soru kökünde “Tanrı var mı?” değil “Tanrı’nın varlığı bilinebilir mi?” ifadesi geçiyor. Bu değişiklik hangi vurguyu belirginleştirir?
- A) Monoteizmden politeizme zorunlu geçişi
- B) Teizmden panteizme doğrudan dönüşümü
- C) Tanrı kavramının dilde hiç kullanılamamasını
- D) Varlık iddiasından bilgiye erişimin imkânı sorununa geçilmesini
- E) Evrenin fiziksel yaşının zorunlu olarak bulunmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Varlık ve yokluk hakkındaki ontolojik iddialar ile bunların bilinip bilinemeyeceğine ilişkin epistemik soru birbirinden ayrılmalıdır.