Dinî inançları, Tanrı’nın varlığına ilişkin iddiaları ve dinin temel problemlerini akılla sorgulayan felsefe dalı hangisidir?
- A) Din sosyolojisi
- B) Ahlak psikolojisi
- C) Din felsefesi
- D) Estetik
- E) Siyaset felsefesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Din felsefesi, dinin temel kavram ve savlarını felsefi yöntemle değerlendirir; yalnızca bir dinin öğretilerini açıklama amacı taşımaz.
Belirli bir dinin inanç ve öğretilerini o dinin kabul ettiği temel doğrular çerçevesinde açıklayan çalışma alanı hangisidir?
- A) Teoloji (ilahiyat)
- B) Din felsefesi
- C) Bilim felsefesi
- D) Antropoloji
- E) Mantık
Doğru cevap: A
Çözüm: Teoloji belirli bir dinin içinden konuşur ve öğretilerini açıklar; din felsefesi dinleri daha genel ve eleştirel bir bakışla inceler.
Evreni yaratan Tanrı’nın varlığını ve evrenle doğrudan ya da dolaylı ilişki kurduğunu kabul eden görüş hangisidir?
- A) Yaratma sonrası müdahaleyi reddeden deizm
- B) Tanrı inancını reddeden ateizm
- C) Tanrı’nın varlığında bilinememe görüşü
- D) Sadece maddi varlığı temel alan materyalizm
- E) Teizm
Doğru cevap: E
Çözüm: Teizm, yaratıcı Tanrı’nın varlığını ve dinî bildirim ya da müdahale imkânını kabul eder; deizmden bu noktada ayrılır.
Tanrı’nın evreni yarattığını, ancak yaratılıştan sonra evrene müdahale etmediğini savunan felsefi yaklaşım hangisidir?
- A) Müdahaleyi kabul eden teizm
- B) Deizm
- C) Evren ve Tanrı’yı özdeş sayan panteizm
- D) Çoktanrıcılık görüşü olan politeizm
- E) Bilginin sınırını öne çıkaran agnostisizm
Doğru cevap: B
Çözüm: Deizm yaratıcı Tanrı’yı kabul eder fakat evrenin kendi yasalarına göre işlediğini ve Tanrı’nın sonradan müdahale etmediğini savunur.
Tanrı’nın var olmadığını savunan veya Tanrı inancını reddeden felsefi görüş hangisidir?
- A) Tek Tanrı inancı olan monoteizm
- B) Vahyi ve müdahaleyi kabul edebilen teizm
- C) Tanrı’yı evrenden aşkın gören panenteizm
- D) Ateizm
- E) İki temel gücü esas alan düalizm
Doğru cevap: D
Çözüm: Ateizm Tanrı’nın varlığını kabul etmez; agnostisizm ise varlık ya da yokluğun bilinemeyeceğini savunur.
Tanrı’nın varlığının veya yokluğunun kesin biçimde bilinemeyeceğini öne süren yaklaşım hangisidir?
- A) Tanrı’nın varlığını reddeden ateizm
- B) Yaratıcıyı kabul eden müdahalesiz deizm
- C) Agnostisizm
- D) Evrenle müdahale ilişkisini kabul eden teizm
- E) Birden fazla Tanrı’nın varlığını kabul eden politeizm
Doğru cevap: C
Çözüm: Agnostisizm, Tanrı’nın varlığı ve yokluğu hakkında kesin bilgiye ulaşmanın mümkün olmadığını savunur; doğrudan yokluk iddiası değildir.
Tanrı ile evreni özdeş kabul eden, evrenden bağımsız ayrı bir Tanrı tasarımını benimsemeyen görüş hangisidir?
- A) Panteizm
- B) Panenteizm
- C) Deizm
- D) Monoteizm
- E) Ateizm
Doğru cevap: A
Çözüm: Panteizm Tanrı ile evreni bir ve aynı görür; panenteizmde ise evren Tanrı’da bulunmakla birlikte Tanrı evreni aşar.
Evrenin Tanrı’da bulunduğunu ancak Tanrı’nın evrenden daha aşkın olduğunu savunan görüş hangisidir?
- A) Panteizm
- B) Ateizm
- C) Politeizm
- D) Deizm
- E) Panenteizm
Doğru cevap: E
Çözüm: Panenteizm evrenin Tanrı’da içkin olduğunu ama Tanrı’nın bütünüyle evrene indirgenemeyeceğini belirtir; panteizmden ayrımı budur.
Yalnızca tek bir Tanrı’nın bulunduğunu savunan dinî ve felsefi anlayış hangi adla anılır?
- A) Politeizm
- B) Monoteizm
- C) Düalizm
- D) Ateizm
- E) Agnostisizm
Doğru cevap: B
Çözüm: Monoteizm tek Tanrı inancını ifade eder; politeizm çok Tanrı, düalizm ise ikili ilke veya Tanrı anlayışıyla ilişkilidir.
Birden çok tanrının bulunduğunu kabul eden inanç anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Monoteizm
- B) Deizm
- C) Agnostisizm
- D) Politeizm
- E) Panteizm
Doğru cevap: D
Çözüm: Politeizm birden fazla tanrının varlığını savunur. Tanrı’nın sayısını bildiren bu terim, teizm-deizm ayrımıyla aynı soruya cevap vermez.
Tanrı’nın evrenle ilişkisini değil, iki ayrı ve temel ilkenin ya da iki tanrısal gücün varlığını esas alan yaklaşım hangisidir?
- A) Monoteizm
- B) Deizm
- C) Düalizm
- D) Panteizm
- E) Agnostisizm
Doğru cevap: C
Çözüm: Din felsefesi bağlamında düalizm, birbirine indirgenemeyen iki temel güç veya ikili tanrı anlayışını ifade eder.
Evrenin düzenli ve amaca uygun işleyişinden hareket ederek yaratıcı bir düzenleyicinin varlığını savunan argüman hangisidir?
- A) Teleolojik (düzen ve amaç) kanıt
- B) Kötülük problemi
- C) Epistemik şüphecilik
- D) Tarihsel görecilik
- E) İrade özgürlüğü argümanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Teleolojik kanıt, doğadaki düzen ve amaca uygunluktan bir düzenleyici bulunduğu sonucuna ulaşmaya çalışan akıl yürütmedir.
Evrenin ve varlıkların bir nedeninin bulunması gerektiğinden yola çıkarak ilk neden ya da zorunlu varlık fikrine ulaşan argüman hangisidir?
- A) Düzen ve amaç kanıtı
- B) Kötülük problemi
- C) Sosyolojik işlev açıklaması
- D) Estetik yargı
- E) Kozmolojik (nedensellik) kanıt
Doğru cevap: E
Çözüm: Kozmolojik argüman, varlıkların ortaya çıkışı ve nedenler zinciri üzerinde durur; düzen ve amaca odaklanan teleolojik argümandan ayrılır.
Tanrı kavramının kendisinden ve en yetkin varlık düşüncesinden hareketle varlığı temellendirmeye çalışan argüman hangisidir?
- A) Kozmolojik kanıt
- B) Ontolojik kanıt
- C) Teleolojik kanıt
- D) Kötülük problemi
- E) Deneysel tümevarım
Doğru cevap: B
Çözüm: Ontolojik argüman, evrendeki fiziksel gözlemlerden çok Tanrı kavramı ve kavramsal-akılsal çıkarımlar üzerinden ilerler.
“Mutlak iyi ve güçlü bir Tanrı varsa dünyada acı ve kötülük neden bulunmaktadır?” sorusu hangi din felsefesi problemidir?
- A) Tümevarım sorunu
- B) Güzelliğin nesnelliği
- C) Bilgi kaynakları problemi
- D) Kötülük problemi
- E) Devletin meşruluğu problemi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kötülük problemi, Tanrı’ya atfedilen iyilik ve güç nitelikleriyle dünyadaki acı ve kötülüklerin nasıl bağdaştırılacağını sorgular.
“Ruh bedenin ölümünden sonra varlığını sürdürür mü?” sorusu din felsefesinin hangi temel problemine örnektir?
- A) Ekonomik eşitsizlik sorunu
- B) Bilimin doğrulama ölçütü
- C) Ölümden sonraki yaşam ve ruhun ölümsüzlüğü
- D) Sanatta taklit kuramı
- E) Dilin anlamını belirleme problemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Bu soru bedenin ölümünden sonra kişisel varoluşun sürüp sürmediğini araştırır; din felsefesindeki temel varoluş ve ölüm sonrası yaşam sorusudur.
Dinin kaynağı, Tanrı’nın varlığı, vahiy ve ölüm sonrası yaşam gibi konularda yargıları temellendirmek için aklı kullanma çabası hangi tutumu gösterir?
- A) Felsefi sorgulama
- B) Yalnızca ezbere dayalı kabul
- C) Sırf deney düzenleme
- D) Hukuki yaptırım uygulama
- E) Sanatsal taklit
Doğru cevap: A
Çözüm: Felsefi sorgulama iddiaları gerekçe, tutarlılık ve eleştiriye açık biçimde inceler; yalnız kabul edip tekrar etmeyle sınırlı değildir.
Din felsefesinde “evrenin sonlu mu yoksa sonsuz mu olduğu” sorusu temel olarak hangi konuyla ilgilidir?
- A) Demokrasinin türleri
- B) Ahlaki erdemlerin sınıflandırılması
- C) Sanatsal güzelliğin ölçüsü
- D) Dilsel önermelerin anlamı
- E) Evrenin başlangıcı ve sonluluğu
Doğru cevap: E
Çözüm: Evrenin sonluluğu, yaratılış ve başlangıç tartışmalarıyla bağlantılı bir din felsefesi sorunudur; kesin cevap üzerinde felsefi uzlaşma yoktur.
Dinsel bağlamda bireyin bir düşünceyi ya da varlığı doğru olarak kabul etme hâli en genel anlamıyla hangi kavramdır?
- A) Paradigma
- B) İnanç
- C) İmgelem
- D) Nedensellik
- E) Adalet
Doğru cevap: B
Çözüm: İnanç bir düşünce ya da varlığın doğruluğunu benimsemekle ilgilidir; dinî iman ise bu kabulün daha kapsamlı içselleştirilmesini de içerir.
Kişinin dinî inancını benimsediği, değer verdiği ve yaşamına yansıttığı bağlılık hâli aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnız duyusal algı
- B) Mekanik nedensellik
- C) Kültürel görecilik
- D) İman
- E) Tümdengelim
Doğru cevap: D
Çözüm: İman, basit bir önermeyi doğru saymanın ötesinde kişinin inandığı şeye değer vermesi ve onu içselleştirmesiyle ilişkilidir.