Felsefe sözcüğünün kökenindeki philosophia ifadesi ne anlama gelir?
- A) Bilginin kesin olarak tamamlanması
- B) Doğa yasalarının deneyle kanıtlanması
- C) Bilgelik sevgisi
- D) Sanatsal güzelliğin ölçülmesi
- E) Toplumsal kuralların zorla benimsetilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Philosophia, philo (sevgi) ve sophia (bilgelik) sözcüklerinden oluşur; felsefe kendisini tamamlanmış bilgelik olarak görmez.
Bir düşüncenin hiçbir gerekçe olmadan doğru kabul edilmemesi felsefenin hangi yönüdür?
- A) Sorgulayıcı olma
- B) Geleneklere koşulsuz bağlanma
- C) Her yargıyı kesinleştirme
- D) Yalnız deneysel veri toplama
- E) Soruları cevaplanamaz sayarak bırakma
Doğru cevap: A
Çözüm: Felsefi sorgulama, bir iddianın neden doğru sayıldığını araştırır ve gerekçesini değerlendirir.
Felsefi düşüncenin akıl yürütme ve gerekçelere dayanması hangi özelliğidir?
- A) Efsanevi açıklamalara dayanma
- B) Kişisel sezgileri kanıt sayma
- C) Gözlem sonuçlarını ezberleme
- D) Otorite sözlerini tartışmasız benimseme
- E) Rasyonel olma
Doğru cevap: E
Çözüm: Rasyonellik, yargıları akılla temellendirmek ve çıkarımları gerekçeler üzerinden değerlendirmektir.
Bir filozofun önceki düşünceleri eleştirerek onlarla tartışması hangi özelliğe örnektir?
- A) Her dönemde aynı sonuca ulaşma
- B) Birikimli ilerleme ve eleştirellik
- C) Önceki bütün görüşleri unutma
- D) Yalnız kendi çağını konu edinme
- E) Tek doğru cevabı deneyle belirleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Felsefede görüşler birbirinden beslenir, eleştirilir ve yeniden yorumlanır; bu durum birikimli yapısını gösterir.
Felsefede aynı soruya farklı temellendirilmiş yanıtların bulunabilmesi en çok hangi özelliği gösterir?
- A) Tam bir görüş birliği sağlama
- B) Soruları deneyle kapatma
- C) Tek bir filozofu zorunlu kabul etme
- D) Çoğulcu olma
- E) Farklı düşünceleri yasaklama
Doğru cevap: D
Çözüm: Felsefede bir sorun üzerinde birden fazla tutarlı yaklaşım bulunabilir; bu durum düşünsel çeşitliliği gösterir.
Felsefede yalnız belirli bir nesneyi değil varlığı bütün olarak ele almak hangi yaklaşımdır?
- A) Yalnız parçaları ölçme
- B) Sadece bir malzemenin kütlesini hesaplama
- C) Bütüncül bakış
- D) Tek bir olayı ezbere sınıflandırma
- E) Olguları neden belirtmeden sıralama
Doğru cevap: C
Çözüm: Bütüncül bakış, bir problemi diğer boyutları ve genel ilişkileriyle birlikte kavramaya çalışır.
Aşağıdaki sorulardan hangisi felsefi bir sorudur?
- A) Adaletin temeli nedir?
- B) Bugün hava sıcaklığı kaç derecedir?
- C) Bu kitabın sayfa sayısı kaçtır?
- D) Dün kaç milimetre yağış ölçüldü?
- E) Bir cismin uzunluğu kaç santimetredir?
Doğru cevap: A
Çözüm: Adaletin temeli kavramsal ve gerekçeli tartışma gerektirir; diğer sorular belirli ölçüm veya sayımla yanıtlanabilir.
Felsefi düşüncede bir görüşün dayandığı nedenlerin açıklanmasına ne denir?
- A) Yargıyı gizleme
- B) Söylentiyi yayma
- C) İddianın kaynağını unutma
- D) Sonucu gerekçesiz tekrarlama
- E) Temellendirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Temellendirme, bir görüşün hangi nedenlerle savunulduğunu ortaya koyarak onu akla uygun biçimde desteklemektir.
“İnsan nasıl yaşamalıdır?” sorusu öncelikle hangi felsefi alanla ilgilidir?
- A) Fiziksel hareket ölçümü
- B) Ahlak felsefesi
- C) Kimyasal bağların incelenmesi
- D) Nüfus sayım yöntemi
- E) Ses dalgalarının analizi
Doğru cevap: B
Çözüm: Nasıl yaşanması gerektiği iyi, kötü, erdem ve sorumluluk kavramlarını içerdiğinden ahlak felsefesinin konusudur.
“Bilgi mümkün müdür?” sorusu hangi felsefe disiplininin temel sorularındandır?
- A) Estetik yargıların ölçümü
- B) Devletin yönetim biçimleri
- C) Sanat eserinin teknik üretimi
- D) Bilgi felsefesi
- E) Canlı türlerinin sınıflandırılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Epistemoloji olarak da adlandırılan bilgi felsefesi bilginin imkânını, kaynağını, sınırlarını ve doğruluğunu inceler.
“Gerçekte var olan nedir?” sorusu hangi felsefe alanında ele alınır?
- A) Ahlak kurallarının sınıflandırılması
- B) Edebî türlerin özellikleri
- C) Varlık felsefesi
- D) Ekonomik fiyat hesaplaması
- E) Yalnız siyasal seçimlerin incelenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ontoloji, varlığın ne olduğu ve nasıl var olduğu gibi temel sorulara yönelen varlık felsefesidir.
“Güzel nedir?” sorusu felsefenin hangi alanına girer?
- A) Estetik ve sanat felsefesi
- B) Doğa bilimlerinin deney raporu
- C) Siyasal iktidarın yetkileri
- D) Mantıkta yalnız sayısal işlem
- E) Ekosistemlerin enerji alışverişi
Doğru cevap: A
Çözüm: Estetik, güzel ve estetik yargı gibi kavramları; sanat felsefesi sanatın anlamı ve değerini araştırır.
“Devletin meşruiyetinin kaynağı nedir?” sorusu hangi disiplinle ilgilidir?
- A) Bilgi edinme organları
- B) Organik bileşiklerin yapısı
- C) Yer şekillerinin oluşumu
- D) Sanatçının renk seçimleri
- E) Siyaset felsefesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Siyaset felsefesi devlet, iktidar, meşruiyet, adalet, özgürlük ve haklar gibi konuları sorgular.
“Bilimsel yöntem niçin güvenilirdir?” sorusu felsefenin hangi alanında tartışılır?
- A) Sadece biyolojik taksonomi
- B) Bilim felsefesi
- C) Müzik ölçülerinin öğretimi
- D) Siyasal partilerin oy oranı
- E) Tarihi eserlerin tarihlendirilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilim felsefesi bilimsel bilginin niteliğini, yöntemlerini, ölçütlerini ve sınırlarını sorgular.
“Tanrı’nın varlığı akılla temellendirilebilir mi?” sorusu hangi alana aittir?
- A) Nüfus coğrafyası
- B) Dilin ses bilgisi
- C) Üretim ekonomisi
- D) Din felsefesi
- E) Deneysel ısı ölçümü
Doğru cevap: D
Çözüm: Din felsefesi Tanrı, inanç, vahiy, kötülük ve dinî bilginin temellendirilmesi gibi konuları akıl yürütmeyle tartışır.
Birbiriyle bağlantılı yargılar kullanarak sonuç çıkarma etkinliğine ne ad verilir?
- A) Rastgele sözcük seçimi
- B) İşlemsiz gözlem kaydı
- C) Akıl yürütme
- D) Sözleri neden belirtmeden tekrar
- E) Tek bir veriyi saklama
Doğru cevap: C
Çözüm: Akıl yürütme, öncül ya da gerekçeler arasındaki ilişkiden bir sonuç elde etmeye yönelik düşünme sürecidir.
Bir düşünceyi desteklemek için sunulan gerekçeler ve sonuçtan oluşan yapı hangisidir?
- A) Argüman
- B) Deney aracı
- C) Salt bir ünlem
- D) Kronolojik tarih listesi
- E) Görsel süsleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Argümanda öncüller bir sonuç lehine neden sağlar; iyi bir argüman bu ilişkiyi açıkça gösterebilir.
Argümanda sonucu desteklemek amacıyla kullanılan önermelere ne denir?
- A) Varsayılan son kararın adı
- B) Felsefe tarihinin dönemi
- C) Görüşü dile getiren kişinin unvanı
- D) Ölçme aracının derecesi
- E) Öncül
Doğru cevap: E
Çözüm: Öncül, bir argümanda sonucu destekleyen ifade ya da ifadelerdir; sonuç öncüllerden çıkarılmaya çalışılır.
Bir düşüncenin kendi içinde birbiriyle çelişen yargılar taşımaması hangi niteliktir?
- A) Kesin doğruluk garantisi
- B) Tutarlılık
- C) Yalnız geleneksel kabul
- D) Fiziksel ölçülebilirlik
- E) Herkes tarafından benimsenme
Doğru cevap: B
Çözüm: Tutarlı düşüncede aynı koşullarda birbirini dışlayan yargılar birlikte savunulmaz; tutarlılık tek başına doğruluğu garanti etmez.
“Neden böyle düşünüyorum?” sorusunu kişinin kendi inançlarına yöneltmesi hangi tutuma örnektir?
- A) Düşüncelerini denetimden uzak tutma
- B) Soru sormaktan bütünüyle vazgeçme
- C) İddialarını yalnız popülerliğe dayandırma
- D) Öz eleştirel düşünme
- E) Başka kişilerin görüşlerini peşinen dışlama
Doğru cevap: D
Çözüm: Öz eleştirellik, bireyin kendi varsayımlarını da sorgulaması ve görüşünü gerekirse yeniden değerlendirmesidir.