Yalnızca tek bir Tanrı’nın bulunduğunu savunan dinî ve felsefi anlayış hangi adla anılır?
- A) Politeizm
- B) Monoteizm
- C) Düalizm
- D) Ateizm
- E) Agnostisizm
Doğru cevap: B
Çözüm: Monoteizm tek Tanrı inancını ifade eder; politeizm çok Tanrı, düalizm ise ikili ilke veya Tanrı anlayışıyla ilişkilidir.
Siyasal gücün kendi yetki alanında en üstün otorite olarak kullanılabilmesini ifade eden kavram hangisidir?
- A) Tümevarım
- B) Haz
- C) İroni
- D) Egemenlik
- E) Determinizm
Doğru cevap: D
Çözüm: Egemenlik, devletin kendi alanında üstün siyasal yetki kullanabilmesini anlatır; iktidarın sadece fiilen güçlü olmasıyla aynı değildir.
“Bilimsel yöntem niçin güvenilirdir?” sorusu felsefenin hangi alanında tartışılır?
- A) Sadece biyolojik taksonomi
- B) Bilim felsefesi
- C) Müzik ölçülerinin öğretimi
- D) Siyasal partilerin oy oranı
- E) Tarihi eserlerin tarihlendirilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilim felsefesi bilimsel bilginin niteliğini, yöntemlerini, ölçütlerini ve sınırlarını sorgular.
Bir insanın bilinçli olarak gerçekleştirdiği davranışın sonuçlarını üstlenmesi hangi ahlaki kavramı açıklar?
- A) Görecilik
- B) Sorumluluk
- C) Nedensellik
- D) Bilgisizlik
- E) Hedonizm
Doğru cevap: B
Çözüm: Sorumluluk, iradeyle yapılan eylemlerin sonuçlarını üstlenebilme durumudur; bu yüzden özgürlükle birlikte ele alınır.
Bir düşünceyi desteklemek için sunulan gerekçeler ve sonuçtan oluşan yapı hangisidir?
- A) Argüman
- B) Deney aracı
- C) Salt bir ünlem
- D) Kronolojik tarih listesi
- E) Görsel süsleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Argümanda öncüller bir sonuç lehine neden sağlar; iyi bir argüman bu ilişkiyi açıkça gösterebilir.
Bir resmi izlerken onu güzel bulup beğenen kişi, estetik ilişki içinde hangi kavramla adlandırılır?
- A) Estetik nesne
- B) Sanatçıya ait araç
- C) Sanat tekniği
- D) Doğal nesne
- E) Estetik özne
Doğru cevap: E
Çözüm: Estetik özne, bir nesneyi algılayıp onun hakkında estetik değerlendirme yapan kişidir; beğenilen resim ise estetik nesnedir.
Birden çok tanrının bulunduğunu kabul eden inanç anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Monoteizm
- B) Deizm
- C) Agnostisizm
- D) Politeizm
- E) Panteizm
Doğru cevap: D
Çözüm: Politeizm birden fazla tanrının varlığını savunur. Tanrı’nın sayısını bildiren bu terim, teizm-deizm ayrımıyla aynı soruya cevap vermez.
Siyasi kurumları ve yönetim süreçlerini gözlem ve verilerle olduğu gibi incelemeyi ön plana çıkaran alan hangisidir?
- A) Siyaset bilimi
- B) Normatif etik
- C) Varlık felsefesi
- D) Estetik
- E) Metafizik
Doğru cevap: A
Çözüm: Siyaset bilimi siyasal olguları betimleyip açıklamaya, siyaset felsefesi ise bunların olması gereken yönünü sorgulamaya ağırlık verir.
Genel bir öncül ve belirli bir durumdan zorunlu sonuç çıkarma hangi akıl yürütme biçimidir?
- A) Tümdengelim
- B) Tümevarım
- C) Rastlantısal çağrışım
- D) Estetik sezgi
- E) Yalnız betimleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Tümdengelim, öncüller doğru ve çıkarım geçerliyse sonucun zorunlu olarak çıktığı akıl yürütme biçimidir.
Doğa olaylarını fiziksel nedenler ve işleyen süreçlerle açıklamayı öne çıkaran yaklaşım hangisidir?
- A) Mekanizm
- B) Amaçsal açıklamanın tek biçimi
- C) Mutlak düşünsel idealizm
- D) Güzellik kuramı
- E) Dinsel ritüel çözümlemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Mekanist açıklama doğadaki süreçleri neden-sonuç ilişkileri ve işleyiş mekanizmalarıyla anlamaya yönelir.
Bir bilgiyi edinen, düşünen ve araştıran kişi bilgi ilişkisinde nasıl adlandırılır?
- A) Bilen özne
- B) Bilinen nesne
- C) Fiziksel töz
- D) Ahlaki yaptırım
- E) Estetik ürün
Doğru cevap: A
Çözüm: Bilgi ilişkisinde özne bilen ve anlamlandıran taraftır; bilginin yöneldiği şey ise nesne olarak adlandırılır.
Ahlaki yaşamın temelinin bilgi olduğunu, kimsenin bilerek kötülük yapmayacağını öne süren düşünür kimdir?
- A) Thomas Hobbes
- B) Friedrich Nietzsche
- C) Jean-Paul Sartre
- D) David Hume
- E) Sokrates
Doğru cevap: E
Çözüm: Sokrates, erdem ile bilgiyi ilişkilendirir; yanlış davranışı iyinin ne olduğunun bilinmemesiyle açıklayan etik anlayışıyla tanınır.
“Öyle davran ki davranışının dayandığı kural herkes için geçerli bir ilke olabilsin.” ifadesi hangi ahlak görüşüne örnektir?
- A) Aristippos’un hazcılığı
- B) Protagoras’ın göreceliliği
- C) Nietzsche’nin değer eleştirisi
- D) Sartre’ın varoluşçuluğu
- E) Kant’ın ödev ahlakı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kant’ın evrenselleştirilebilirlik ilkesi, kişisel isteğe göre değişen çıkarların ötesinde tüm akıl sahipleri için geçerli kuralı arar.
Felsefi düşüncenin akıl yürütme ve gerekçelere dayanması hangi özelliğidir?
- A) Efsanevi açıklamalara dayanma
- B) Kişisel sezgileri kanıt sayma
- C) Gözlem sonuçlarını ezberleme
- D) Otorite sözlerini tartışmasız benimseme
- E) Rasyonel olma
Doğru cevap: E
Çözüm: Rasyonellik, yargıları akılla temellendirmek ve çıkarımları gerekçeler üzerinden değerlendirmektir.
Bilimin belirli alanlarda olguları incelemesine karşılık bilimin kendisini sorgulayan alan hangisidir?
- A) Doğrudan laboratuvar fiziği
- B) Ölçüm cihazı üretimi
- C) Saha jeolojisi
- D) Biyolojik sınıflandırma
- E) Bilim felsefesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Bilim insanı belirli bir olguyu araştırırken bilim filozofu bilimin yöntemini, ölçütlerini ve sınırlarını sorgular.
Tanrı’nın evrenle ilişkisini değil, iki ayrı ve temel ilkenin ya da iki tanrısal gücün varlığını esas alan yaklaşım hangisidir?
- A) Monoteizm
- B) Deizm
- C) Düalizm
- D) Panteizm
- E) Agnostisizm
Doğru cevap: C
Çözüm: Din felsefesi bağlamında düalizm, birbirine indirgenemeyen iki temel güç veya ikili tanrı anlayışını ifade eder.
İnsanların hukuk önünde aynı temel statüye sahip olması ve keyfî ayrımcılığa uğramaması hangi kavramın gereğidir?
- A) Tesadüf
- B) Eşitlik
- C) Geleneksel otorite
- D) Yabancılaşma
- E) Ontolojik zorunluluk
Doğru cevap: B
Çözüm: Eşitlik, bireylerin temel haklar ve hukuk önünde ayrım yapılmaksızın değerlendirilmesini içerir; adaletle ilişkili olmakla birlikte tüm bağlamlarda aynı anlam değildir.
Varlığı birbirinden farklı iki temel ilkeyle açıklayan yaklaşım nedir?
- A) Monizm
- B) Nihilizm
- C) Düalizm
- D) Pozitivizm
- E) Sofizm
Doğru cevap: C
Çözüm: Düalizm ontolojide ikiciliktir; düşünsel ve maddi gibi iki temel gerçeklik alanının varlığını savunabilir.
Bir öğrencinin bir ağacın yapraklarını incelemesinde hakkında bilgi edinilen ağaç hangi öğedir?
- A) Bilginin öznesi
- B) Bilginin doğruluk ölçütü
- C) Ahlaki ilke
- D) Güzellik yargısı
- E) Bilginin nesnesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Ağaç hakkında bilgi edinilen nesnedir; onu inceleyen öğrenci ise bilen öznedir. Bu ayrım bilgi ilişkisinin temelidir.
Sanat etkinliğini özgür, yaratıcı ve gündelik zorunluluklardan uzak bir oyunla ilişkilendiren kuram hangisidir?
- A) Ölçme olarak bilim
- B) Taklit olarak sanat
- C) Nedensellik olarak doğa
- D) İktidar olarak siyaset
- E) Oyun olarak sanat
Doğru cevap: E
Çözüm: Oyun kuramı sanatsal etkinliğin özgürlük, kendiliğindenlik ve yaratıcılık boyutunu öne çıkarır; Schiller bu anlayışla ilişkilidir.