Felsefede aynı soruya farklı temellendirilmiş yanıtların bulunabilmesi en çok hangi özelliği gösterir?
- A) Tam bir görüş birliği sağlama
- B) Soruları deneyle kapatma
- C) Tek bir filozofu zorunlu kabul etme
- D) Çoğulcu olma
- E) Farklı düşünceleri yasaklama
Doğru cevap: D
Çözüm: Felsefede bir sorun üzerinde birden fazla tutarlı yaklaşım bulunabilir; bu durum düşünsel çeşitliliği gösterir.
Bilimin belirli bir paradigma içinde problem çözme faaliyetini Kuhn hangi kavramla anlatır?
- A) Mutlak kuşku
- B) Ahlak deneyi
- C) Ontolojik nihilizm
- D) Sanat eleştirisi
- E) Normal bilim
Doğru cevap: E
Çözüm: Kuhn’a göre normal bilim, bilim insanlarının genel olarak kabul ettikleri paradigma içinde bulmaca ve araştırma problemleri çözmesidir.
Bilginin elde edilmesinde duyusal yaşantıyı ve deneyimi esas alan görüş hangisidir?
- A) Rasyonalizm
- B) Empirizm
- C) İdealizm
- D) Varoluşçuluk
- E) Septisizm
Doğru cevap: B
Çözüm: Empirizm deneyimciliktir; bilginin kaynağı olarak duyusal deneyim ve gözlemi öne çıkarır.
İdealar öğretisi içinde sanatı duyulur dünyanın taklidi olarak değerlendiren Antik Yunan filozofu kimdir?
- A) Francis Bacon
- B) Platon
- C) John Locke
- D) Karl Popper
- E) David Hume
Doğru cevap: B
Çözüm: Platon ideaların asıl gerçeklik olduğunu, duyulur nesnelerin onların kopyası, sanatsal görüntülerin ise bu kopyaların taklidi olduğunu belirtir.
Gerçekliğin temelini madde yerine düşünsel veya ideal yapıda gören yaklaşım hangisidir?
- A) Materyalizm
- B) İdealizm
- C) Mekanizm
- D) Empirizm
- E) Faydacılık
Doğru cevap: B
Çözüm: İdealizm, varlığı açıklamada düşünsel veya ideal olanı öncelikli sayan ontolojik yaklaşımların genel adıdır.
Kişinin dinî inancını benimsediği, değer verdiği ve yaşamına yansıttığı bağlılık hâli aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnız duyusal algı
- B) Mekanik nedensellik
- C) Kültürel görecilik
- D) İman
- E) Tümdengelim
Doğru cevap: D
Çözüm: İman, basit bir önermeyi doğru saymanın ötesinde kişinin inandığı şeye değer vermesi ve onu içselleştirmesiyle ilişkilidir.
Yurttaşların gönüllü olarak bir araya gelip hakları ve toplumsal talepleri için oluşturduğu, devletten ayrı örgütlenmelerin genel adı nedir?
- A) Sivil toplum
- B) Mutlak monarşi
- C) Devlet bürokrasisi
- D) Yargı organı
- E) Zorunlu askerlik
Doğru cevap: A
Çözüm: Sivil toplum, devlet kurumlarından ayrı ve gönüllü oluşumlarla toplumsal katılımı, dayanışmayı ve hak savunusunu mümkün kılar.
“Varoluş özden önce gelir; insan seçimleriyle kim olacağını oluşturur.” görüşü hangi filozofla ilişkilidir?
- A) Platon
- B) Aristoteles
- C) Immanuel Kant
- D) Francis Bacon
- E) Jean-Paul Sartre
Doğru cevap: E
Çözüm: Sartre, insanın önceden belirlenmiş bir özle doğmadığını, seçimlerinin kişiliğini ve sorumluluğunu biçimlendirdiğini savunur.
Bilimsel iddianın doğruluğunu yalnız bir uzmanın ününe dayandırmak hangi bakımdan yetersizdir?
- A) Bütün uzmanlar yanıldığı için
- B) Kanıta ve denetlenebilir gerekçeye dayanmadığı için
- C) Hiçbir veri toplanamadığı için
- D) Bilimin yalnız sanat olduğu için
- E) Her önerme mutlaka yanlış olduğu için
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilimsel iddiaların değerlendirilmesinde otoriteye başvurmak tek başına yeterli değildir; kanıt ve yöntem önemlidir.
Ahlak felsefesinde kişinin iyi davranmaya yatkın, sürekli hâle gelmiş olumlu karakter özelliğine ne ad verilir?
- A) Önyargı
- B) Sofizm
- C) Erdem
- D) Fayda hesabı
- E) Rastlantı
Doğru cevap: C
Çözüm: Erdem, yalnızca tek seferlik iyi bir hareket değil, dürüstlük veya ölçülülük gibi karaktere yerleşmiş iyi davranış eğilimidir.
“Neden böyle düşünüyorum?” sorusunu kişinin kendi inançlarına yöneltmesi hangi tutuma örnektir?
- A) Düşüncelerini denetimden uzak tutma
- B) Soru sormaktan bütünüyle vazgeçme
- C) İddialarını yalnız popülerliğe dayandırma
- D) Öz eleştirel düşünme
- E) Başka kişilerin görüşlerini peşinen dışlama
Doğru cevap: D
Çözüm: Öz eleştirellik, bireyin kendi varsayımlarını da sorgulaması ve görüşünü gerekirse yeniden değerlendirmesidir.
“Dışarıda yağmur yağıyor.” yargısı gerçekten yağmur yağarken söylenmişse bu yargının niteliği nedir?
- A) Yanlıştır; çünkü her önerme yorumdur.
- B) Güzel bir sanat yapıtıdır.
- C) Kesinlikle yalnız ahlaki bir buyruktur.
- D) Gerçeğin yerini alan fiziksel bir nesnedir.
- E) Doğrudur; yargı olguyla örtüşür.
Doğru cevap: E
Çözüm: Uygunluk anlayışına göre bir önermenin doğru olması, bildirdiği olgu veya durumla örtüşmesine bağlıdır.
Evrenin ve varlıkların bir nedeninin bulunması gerektiğinden yola çıkarak ilk neden ya da zorunlu varlık fikrine ulaşan argüman hangisidir?
- A) Düzen ve amaç kanıtı
- B) Kötülük problemi
- C) Sosyolojik işlev açıklaması
- D) Estetik yargı
- E) Kozmolojik (nedensellik) kanıt
Doğru cevap: E
Çözüm: Kozmolojik argüman, varlıkların ortaya çıkışı ve nedenler zinciri üzerinde durur; düzen ve amaca odaklanan teleolojik argümandan ayrılır.
Devletin kaynağını insanın toplumsal doğası, korunma ve güvenlik ihtiyacıyla açıklayan yaklaşım hangisidir?
- A) Tamamen kutsal buyruk yaklaşımı
- B) Doğalcı devlet anlayışı
- C) Yalnız rastlantısal sanat anlayışı
- D) Ateist metafizik kanıtı
- E) Salt bilimsel yanlışlama
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğalcı yaklaşım, insanın birlikte yaşama ve güvenlik gereksinimlerinin siyasal örgütlenmeyi doğurduğunu vurgular.
Aristoteles’e göre form ile madde arasındaki ilişki nasıl açıklanır?
- A) Formlar yalnız ayrı bir idealar âleminde bulunur.
- B) Somut varlıklarda madde ve form birlikte bulunur.
- C) Madde bütünüyle gerçek dışı sayılır.
- D) Her nesne zorunlu olarak iki ayrı kişidir.
- E) Tek tek varlıkların hiçbir biçimi yoktur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Aristoteles formu somut varlıklardan tümüyle ayrı bağımsız idealar olarak değil, onların yapısıyla ilişkili düşünür.
Sanatın bir yaratma faaliyeti olduğunu, sanatçının sezgi ve ifadeyle özgün eser ortaya koyduğunu savunan düşünür kimdir?
- A) Thomas Hobbes
- B) Auguste Comte
- C) René Descartes
- D) Benedetto Croce
- E) Herakleitos
Doğru cevap: D
Çözüm: Croce, sanatın dış dünyanın kopyası değil sanatçının sezgisel ve özgün ifadesi olduğunu savunan yaratma anlayışının temsilcisidir.
Birbiriyle bağlantılı yargılar kullanarak sonuç çıkarma etkinliğine ne ad verilir?
- A) Rastgele sözcük seçimi
- B) İşlemsiz gözlem kaydı
- C) Akıl yürütme
- D) Sözleri neden belirtmeden tekrar
- E) Tek bir veriyi saklama
Doğru cevap: C
Çözüm: Akıl yürütme, öncül ya da gerekçeler arasındaki ilişkiden bir sonuç elde etmeye yönelik düşünme sürecidir.
İnsan eliyle üretilmiş bir tablonun güzelliğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sanatsal güzellik
- B) Doğal güzellik
- C) Mekanik zorunluluk
- D) Mantıksal geçerlilik
- E) Nesnel ölçüm
Doğru cevap: A
Çözüm: Tablo sanatçının bilinçli üretimi sonucunda ortaya çıkar; bu yüzden onun güzelliği doğal değil sanatsal güzelliktir.
Dinî inançları, Tanrı’nın varlığına ilişkin iddiaları ve dinin temel problemlerini akılla sorgulayan felsefe dalı hangisidir?
- A) Din sosyolojisi
- B) Ahlak psikolojisi
- C) Din felsefesi
- D) Estetik
- E) Siyaset felsefesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Din felsefesi, dinin temel kavram ve savlarını felsefi yöntemle değerlendirir; yalnızca bir dinin öğretilerini açıklama amacı taşımaz.
İnsan aklının doğru ve güvenilir bilgiye ulaşabileceğini kabul eden genel yaklaşım hangisidir?
- A) Septisizm
- B) Ontolojik nihilizm
- C) Dogmatizm
- D) Estetik öznelcilik
- E) Siyasal anarşizm
Doğru cevap: C
Çözüm: Bilgi felsefesinde dogmatizm doğru bilginin mümkün olduğunu savunan yaklaşımların genel adıdır; günlük dildeki kör inanç anlamıyla karıştırılmamalıdır.