Sanatın ne olduğunu, güzelliğin anlamını ve sanat eserinin değerini felsefi olarak sorgulayan alan hangisidir?
- A) Siyaset felsefesi
- B) Bilim felsefesi
- C) Sanat felsefesi
- D) Din felsefesi
- E) Hukuk felsefesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Sanat felsefesi sanatın doğasını, sanat eseri ve güzellik ilişkisini, sanatçıyı ve estetik yargının dayanağını sorgular.
Güzelliği hem doğadaki hem de sanattaki örnekleriyle ele alan felsefi disiplin aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Estetik
- B) Ontoloji
- C) Epistemoloji
- D) Siyaset bilimi
- E) Mantık
Doğru cevap: A
Çözüm: Estetik güzel ve estetik deneyimi kapsamlı biçimde inceler; sanat felsefesi ise özellikle sanatsal üretim ve sanat eseri üzerinde durur.
Bir resmi izlerken onu güzel bulup beğenen kişi, estetik ilişki içinde hangi kavramla adlandırılır?
- A) Estetik nesne
- B) Sanatçıya ait araç
- C) Sanat tekniği
- D) Doğal nesne
- E) Estetik özne
Doğru cevap: E
Çözüm: Estetik özne, bir nesneyi algılayıp onun hakkında estetik değerlendirme yapan kişidir; beğenilen resim ise estetik nesnedir.
Bir izleyicinin güzellik yargısına konu olan tablo, estetik ilişkide hangi kavramla ifade edilir?
- A) Estetik özne
- B) Estetik nesne
- C) Bilimsel kuram
- D) Ahlaki kural
- E) Toplumsal kurum
Doğru cevap: B
Çözüm: Estetik nesne, estetik öznenin yöneldiği ve hakkında beğeni yargısında bulunduğu nesne ya da sanat yapıtıdır.
Bir eserin sırf güzel bulunmasından kaynaklanan, doğrudan çıkar sağlamaya bağlı olmayan beğeni yaşantısı nedir?
- A) Ekonomik kazanç
- B) Fiziksel zorunluluk
- C) Yasal yükümlülük
- D) Estetik haz
- E) Deneysel doğrulama
Doğru cevap: D
Çözüm: Estetik haz, güzelliği seyretme veya deneyimleme sonucu ortaya çıkan beğenidir; maddi yarar elde etme koşuluna bağlı değildir.
Sanatçının doğadaki nesneleri veya olayları eserinde yansıtmasını temel alan sanat kuramı hangisidir?
- A) Yaratma olarak sanat
- B) Oyun olarak sanat
- C) Taklit olarak sanat
- D) Toplum sözleşmesi kuramı
- E) Deneyci bilgi kuramı
Doğru cevap: C
Çözüm: Taklit ya da mimesis kuramında sanatın temel yönü dış dünyanın ve doğadaki varlıkların sanatsal yolla yansıtılmasıdır.
Sanatı sanatçının duygu, hayal gücü ve özgün tasarımının ürünü kabul eden anlayış hangisidir?
- A) Yaratma olarak sanat
- B) Doğayı eksiksiz kopyalama
- C) Sanatı yalnız eğlence görme
- D) Salt bilimsel açıklama
- E) Ahlak yasasına uyma
Doğru cevap: A
Çözüm: Yaratma kuramı, sanat eserinin sanatçının iç dünyasını ve özgün yorumunu yansıtan yeni bir üretim olduğunu vurgular.
Bir kişi şelaleyi güzel bulduğunu, aynı görüntüyü tuvale aktaran ressamın tablosunu da beğendiğini söylüyor. Bu örnek hangi ayrımı gösterir?
- A) Bilimsel yasa ile ahlak kuralı ayrımını
- B) İktidar ile meşruiyet ayrımını
- C) Doğal güzellik ile sanatsal güzellik ayrımını
- D) İnanç ile bilgi ayrımını
- E) Zorunluluk ile rastlantı ayrımını
Doğru cevap: C
Çözüm: Şelale doğanın eseridir; resim ise sanatçının müdahalesiyle üretilmiştir. İkisi de güzel bulunabilir ama oluşumları farklıdır.
Aynı şarkıyı dinleyen iki kişinin biri melodiyi çok beğenirken diğeri sıkıcı buluyor. Bu durum en doğrudan neyi destekler?
- A) Estetik yargıların öznel olabileceğini
- B) Bütün sanat eserlerinin değersiz olduğunu
- C) Müziğin bilimsel olarak yanlış olduğunu
- D) Sanatın yalnız kopyalama olduğunu
- E) Beğeninin yasalarla belirlendiğini
Doğru cevap: A
Çözüm: Farklı kişilerin aynı eser hakkında farklı yargılara varması, beğenide öznel yaşantının belirleyici olabileceğini gösterir.
Bir eleştirmen “Bu yapıttaki oran ve kompozisyon, izleyen kim olursa olsun aynı sanatsal değeri oluşturur.” diyor. Eleştirmenin yaklaşımı hangisidir?
- A) Öznelci estetik görüş
- B) Duygusal faydacılık
- C) Bilimsel tümevarım
- D) Siyasal sözleşmecilik
- E) Nesnelci estetik görüş
Doğru cevap: E
Çözüm: Eleştirmen estetik değerin kişiden kişiye değişmediğini, eserin kendi niteliklerinden kaynaklandığını savunmaktadır.
Bir ressam, gerçekte hiçbir yerde bulunmayan renkli bir kent tasarlayıp iç dünyasındaki korkuları simgelerle anlatıyor. Sanata hangi yaklaşım öne çıkar?
- A) Dış dünyanın birebir taklidi
- B) Yaratma olarak sanat anlayışı
- C) Bilgiyi deneyle doğrulama
- D) Salt işlevsel zanaatçılık
- E) Çıkar amaçlı pazarlama
Doğru cevap: B
Çözüm: Dış dünyada karşılığı olmayan görüntüler sanatçının hayal gücü ve iç yaşantısıyla kurulduğu için yaratma anlayışına uygundur.
Bir heykeltıraş insan bedeninin hareketini doğada gördüğü duruşlara olabildiğince benzetecek biçimde işliyor. Bu süreç hangi sanat kuramıyla açıklanır?
- A) Oyun olarak sanat anlayışı
- B) Yalnız sezgiyle yaratma
- C) Öznel idealist siyaset
- D) Taklit olarak sanat anlayışı
- E) Bilimsel açıklamacılık
Doğru cevap: D
Çözüm: Hareketin gözlemlenip eserde yeniden yansıtılması, mimesis yani taklit olarak sanat görüşünün temel örneğidir.
Bir sanatçı “Resim yaparken gündelik sorumlulukları unutuyor, kurallara bağlı hissetmeden yeni dünyalar kuruyorum.” diyor. Bu vurgu hangi kurama yakındır?
- A) Sanatın yalnız doğayı kopyalamasına
- B) Kesin bilimsel yöntem anlayışına
- C) Oyun olarak sanat anlayışına
- D) Sanatın yalnız propaganda olmasına
- E) Ekonomik yarar ölçütüne
Doğru cevap: C
Çözüm: Özgürleşme ve zorunluluklardan sıyrılarak yaratıcı eylemde bulunma, Schillerin oyun kuramını çağrıştırır.
Platon’a göre ressamın çizdiği masa, duyulur masayı; duyulur masa da asıl gerçeklik olan masa ideasını yansıtır. Buradan hangi sonuca ulaşılır?
- A) Sanat eseri ideaya göre kopyanın kopyasıdır.
- B) Sanatın konusu yalnız mutlak ideadır.
- C) Duyulur masa en yüksek gerçekliktir.
- D) Resim bilimsel ispat sağlar.
- E) Sanat duyulardan tamamen bağımsızdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Platon ideaları asıl varlık sayar; duyulur nesne ideanın görüntüsüdür, resim ise bu görüntünün taklidini oluşturur.
“Bir eser, yapıldığı çağda anlaşılmasa bile biçimsel bütünlüğünü koruyarak yüzyıllar boyunca değerini sürdürebilir.” diyen düşünür hangi tezi savunmuş olur?
- A) Bütün izleyicilerin aynı duyguyu yaşadığı tezini
- B) Sanatın yarar dışında ölçüt taşımadığı tezini
- C) Estetik değerin yalnız anlık beğeniden ibaret olmadığı tezini
- D) Sanat eserinin tarih dışı üretildiği tezini
- E) Beğeninin yalnız maddi çıkarla belirlendiği tezini
Doğru cevap: C
Çözüm: Yargı yapıtın değerinin geçici popülerlikten farklı olabileceğini ve farklı zamanlarda da estetik karşılık bulabileceğini belirtir.
Bir sanatçı, gerçek bir ağacı resmetmek yerine ağacın onda oluşturduğu yalnızlık hissini soyut biçimlerle anlatıyor. Eseri değerlendirirken hangisi esas alınmalıdır?
- A) Sanatçının gerçekliği özgün bir ifade içinde dönüştürmesi
- B) Dış dünyadaki renk ve oranların aynen kopyalanması
- C) Yapıtın yalnız üretim maliyetinin karşılaştırılması
- D) Resmin doğa bilimi deneyine uygun olması
- E) Eserin tüm seyircilerde tek bir anı uyandırması
Doğru cevap: A
Çözüm: Soyut biçimler sanatçının iç dünyasındaki duygu ve anlamları ifade etmek için seçildiğinden taklitten çok yaratma vurgulanır.
“Bir sanat yapıtının güzelliği hakkında herkesin aynı kanaate varmasını bekleriz; fakat bu yargıyı ölçülebilir bir bilimsel kavrama dayandıramayız.” ifadesi Kant’ın hangi özelliğini yansıtır?
- A) Estetik değerin yalnız fiyatla ölçülmesini
- B) Güzelliğin deneysel yasaya indirgenmesini
- C) Beğeninin zorunlu olarak siyasal bir karar olmasını
- D) Güzelliğin yalnız kişisel çıkarla kurulmasını
- E) Beğeni yargısının kavramsız evrensellik talebini
Doğru cevap: E
Çözüm: Kant beğeni yargısının öznel hoşlanmadan doğup başkalarının da katılımını bekleyebildiğini, fakat kavramsal bilimsel kanıt olmadığını savunur.
“İdeal masa gerçekten vardır; marangozun masası onun görünümü, ressamın tablosu da bu görünümün görüntüsüdür.” görüşünde sanatın asıl varlığa uzaklığı neye bağlanır?
- A) Sanatın duyusal olandan bütünüyle bağımsız olmasına
- B) Sanatsal nesnenin duyulur nesneyi taklit etmesine
- C) Sanatsal biçimin doğa yasasını ispatlamasına
- D) Sanatın ahlak yasasının yerine geçmesine
- E) Ressamın masanın maddesini üretmesine
Doğru cevap: B
Çözüm: Platonun idealar öğretisinde sanat eseri görünen nesnenin görüntüsünü verir; böylece ideanın değil onun kopyasının taklididir.
Bir yönetmen “Sahnede olayların aynısını değil, gerçekleşmesi olası davranışları göstererek seyircinin korku ve acıma duygularını arındırıyorum.” derse hangi görüşe yaklaşır?
- A) Platonun yalnız ideayı resmetme anlayışına
- B) Schillerin siyasal sözleşme görüşüne
- C) Crocenin yalnız ölçülebilir oran anlayışına
- D) Aristotelesin mimesis ve katharsis anlayışına
- E) Kantın deneysel bilimsel yöntemine
Doğru cevap: D
Çözüm: Aristoteles sanatın olabilir olanı da canlandırabilmesini ve tragedyanın seyircide duygusal arınma oluşturmasını vurgular.
Bir yapıtın estetik değeri konusunda “Sanatçının niyeti değil, eserin kendi biçimsel ilişkileri belirleyicidir.” denirse hangi odak seçilmiş olur?
- A) Sanatçı merkezli yaklaşım
- B) Alımlayıcı merkezli yaklaşım
- C) Eser merkezli yaklaşım
- D) Toplum merkezli yaklaşım
- E) Ekonomik maliyet merkezli yaklaşım
Doğru cevap: C
Çözüm: Eser merkezli yorum yapıta içkin biçim, kompozisyon ve düzen ilişkilerine odaklanır; yaratıcının niyetini ya da izleyici tepkisini merkeze almaz.