Sanatın ne olduğunu, güzelliğin anlamını ve sanat eserinin değerini felsefi olarak sorgulayan alan hangisidir?
- A) Siyaset felsefesi
- B) Bilim felsefesi
- C) Sanat felsefesi
- D) Din felsefesi
- E) Hukuk felsefesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Sanat felsefesi sanatın doğasını, sanat eseri ve güzellik ilişkisini, sanatçıyı ve estetik yargının dayanağını sorgular.
Güzelliği hem doğadaki hem de sanattaki örnekleriyle ele alan felsefi disiplin aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Estetik
- B) Ontoloji
- C) Epistemoloji
- D) Siyaset bilimi
- E) Mantık
Doğru cevap: A
Çözüm: Estetik güzel ve estetik deneyimi kapsamlı biçimde inceler; sanat felsefesi ise özellikle sanatsal üretim ve sanat eseri üzerinde durur.
Bir resmi izlerken onu güzel bulup beğenen kişi, estetik ilişki içinde hangi kavramla adlandırılır?
- A) Estetik nesne
- B) Sanatçıya ait araç
- C) Sanat tekniği
- D) Doğal nesne
- E) Estetik özne
Doğru cevap: E
Çözüm: Estetik özne, bir nesneyi algılayıp onun hakkında estetik değerlendirme yapan kişidir; beğenilen resim ise estetik nesnedir.
Bir izleyicinin güzellik yargısına konu olan tablo, estetik ilişkide hangi kavramla ifade edilir?
- A) Estetik özne
- B) Estetik nesne
- C) Bilimsel kuram
- D) Ahlaki kural
- E) Toplumsal kurum
Doğru cevap: B
Çözüm: Estetik nesne, estetik öznenin yöneldiği ve hakkında beğeni yargısında bulunduğu nesne ya da sanat yapıtıdır.
Bir eserin sırf güzel bulunmasından kaynaklanan, doğrudan çıkar sağlamaya bağlı olmayan beğeni yaşantısı nedir?
- A) Ekonomik kazanç
- B) Fiziksel zorunluluk
- C) Yasal yükümlülük
- D) Estetik haz
- E) Deneysel doğrulama
Doğru cevap: D
Çözüm: Estetik haz, güzelliği seyretme veya deneyimleme sonucu ortaya çıkan beğenidir; maddi yarar elde etme koşuluna bağlı değildir.
Sanatçının doğadaki nesneleri veya olayları eserinde yansıtmasını temel alan sanat kuramı hangisidir?
- A) Yaratma olarak sanat
- B) Oyun olarak sanat
- C) Taklit olarak sanat
- D) Toplum sözleşmesi kuramı
- E) Deneyci bilgi kuramı
Doğru cevap: C
Çözüm: Taklit ya da mimesis kuramında sanatın temel yönü dış dünyanın ve doğadaki varlıkların sanatsal yolla yansıtılmasıdır.
Sanatı sanatçının duygu, hayal gücü ve özgün tasarımının ürünü kabul eden anlayış hangisidir?
- A) Yaratma olarak sanat
- B) Doğayı eksiksiz kopyalama
- C) Sanatı yalnız eğlence görme
- D) Salt bilimsel açıklama
- E) Ahlak yasasına uyma
Doğru cevap: A
Çözüm: Yaratma kuramı, sanat eserinin sanatçının iç dünyasını ve özgün yorumunu yansıtan yeni bir üretim olduğunu vurgular.
Sanat etkinliğini özgür, yaratıcı ve gündelik zorunluluklardan uzak bir oyunla ilişkilendiren kuram hangisidir?
- A) Ölçme olarak bilim
- B) Taklit olarak sanat
- C) Nedensellik olarak doğa
- D) İktidar olarak siyaset
- E) Oyun olarak sanat
Doğru cevap: E
Çözüm: Oyun kuramı sanatsal etkinliğin özgürlük, kendiliğindenlik ve yaratıcılık boyutunu öne çıkarır; Schiller bu anlayışla ilişkilidir.
İdealar öğretisi içinde sanatı duyulur dünyanın taklidi olarak değerlendiren Antik Yunan filozofu kimdir?
- A) Francis Bacon
- B) Platon
- C) John Locke
- D) Karl Popper
- E) David Hume
Doğru cevap: B
Çözüm: Platon ideaların asıl gerçeklik olduğunu, duyulur nesnelerin onların kopyası, sanatsal görüntülerin ise bu kopyaların taklidi olduğunu belirtir.
Sanatın bir yaratma faaliyeti olduğunu, sanatçının sezgi ve ifadeyle özgün eser ortaya koyduğunu savunan düşünür kimdir?
- A) Thomas Hobbes
- B) Auguste Comte
- C) René Descartes
- D) Benedetto Croce
- E) Herakleitos
Doğru cevap: D
Çözüm: Croce, sanatın dış dünyanın kopyası değil sanatçının sezgisel ve özgün ifadesi olduğunu savunan yaratma anlayışının temsilcisidir.
Sanat ile oyunu özgürce etkinlik olarak ilişkilendiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Max Weber
- B) Aristotelesin mantığı
- C) Friedrich Schiller
- D) Niccolò Machiavelli
- E) John Stuart Mill
Doğru cevap: C
Çözüm: Schiller, estetik etkinlikte insanın oyun yoluyla özgürleşmesi düşüncesiyle öne çıkar ve oyun olarak sanat anlayışıyla eşleştirilir.
İnsan eliyle üretilmiş bir tablonun güzelliğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sanatsal güzellik
- B) Doğal güzellik
- C) Mekanik zorunluluk
- D) Mantıksal geçerlilik
- E) Nesnel ölçüm
Doğru cevap: A
Çözüm: Tablo sanatçının bilinçli üretimi sonucunda ortaya çıkar; bu yüzden onun güzelliği doğal değil sanatsal güzelliktir.
Gün batımını hiçbir sanatçı müdahalesi olmadan güzel bulmak hangi güzellik türüne örnektir?
- A) Sanatsal yaratım
- B) Zanaat ürünü
- C) Sanat eleştirisi
- D) Tiyatro performansı
- E) Doğal güzellik
Doğru cevap: E
Çözüm: Gün batımı doğada insanın sanat amacıyla üretmediği bir görünüm olduğundan doğal güzellik örneğidir.
Güzellik yargısının kişinin beğenisine, kültürüne ve yaşantısına göre değiştiğini savunan görüş hangisidir?
- A) Nesnelci estetik anlayış
- B) Öznelci estetik anlayış
- C) Tümelci bilgi anlayışı
- D) Mekanik determinizm
- E) Ahlaki emir anlayışı
Doğru cevap: B
Çözüm: Öznelci anlayışta estetik değer yargısının belirlenmesinde eserden çok onu algılayan kişinin beğenisi belirleyicidir.
Güzelliğin temel ölçütünün kişisel beğeniden bağımsız olarak eserin niteliklerinde bulunduğunu savunan görüş hangisidir?
- A) Öznelci beğeni anlayışı
- B) Radikal şüphecilik
- C) Anlamsal görelilik
- D) Nesnelci estetik anlayış
- E) Siyasal liberalizm
Doğru cevap: D
Çözüm: Nesnelci görüş, güzelin eserin düzeni, uyumu ve benzeri nitelikleriyle ilişkilendirilmesine dayanır.
Kendinden önceki bir yapıtın aynısını çoğaltmak yerine yeni bir biçim ve anlatım ortaya koyan sanatçının hangi niteliği öne çıkar?
- A) Ölçülebilirlik
- B) Zorunlu işlevsellik
- C) Özgünlük
- D) Faydalılık
- E) Tekrarlanabilirlik
Doğru cevap: C
Çözüm: Özgünlük, sanat eserinin sanatçının kişisel bakışı ve yaratıcı katkısıyla kendine özgü özellikler taşımasını ifade eder.
Bir heykelin yalnızca maddi faydası değil, biçimi ve ifadesi nedeniyle beğenilmesi hangi değerlendirmedir?
- A) Estetik değerlendirme
- B) Ticari hesaplama
- C) Hukuki yargılama
- D) Matematiksel ispat
- E) Kimyasal analiz
Doğru cevap: A
Çözüm: Estetik değerlendirme heykelin işe yararlığından ziyade görünen biçimi, çağrışımı ve uyandırdığı beğeni üzerinde durur.
Güzeli uygun oran, denge ve simetriyle ilişkilendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Jean-Jacques Rousseau
- B) Thomas Aquinasın siyaset kuramı
- C) Immanuel Kantın bilgi kuramı
- D) Berkeleyin öznel idealizmi
- E) Aristoteles
Doğru cevap: E
Çözüm: Aristoteles, sanat ve güzellik değerlendirmesinde oran, düzen, uyum ve simetriyi önemli ölçütler arasında görür.
“Güzel olan, kişisel çıkar beklemeden hoşa gider.” düşüncesi en çok hangi filozofla ilişkilidir?
- A) Thomas Hobbes
- B) Immanuel Kant
- C) Friedrich Nietzsche
- D) John Locke
- E) Karl Marx
Doğru cevap: B
Çözüm: Kant estetik beğeni yargısında çıkar gözetmeyen hoşlanmayı önemli sayar; yarar sağlayan hoşlukla estetik beğeniyi ayırır.
Bir eser yüzyıllar sonra farklı kuşaklarca da ilgi görüyorsa öne çıkan sanat eseri özelliği hangisidir?
- A) Anlık tüketim
- B) Yalnız ticari başarı
- C) Taklit zorunluluğu
- D) Kalıcılık
- E) İşlevsel verimlilik
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalıcılık, sanat eserinin üretildiği dönem sona erdikten sonra da anlam ve estetik ilgi oluşturabilmesidir.