Varlığı var olması bakımından inceleyen felsefe dalının adı nedir?
- A) Epistemoloji
- B) Etik
- C) Ontoloji
- D) Estetik
- E) Siyaset felsefesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ontoloji, varlık felsefesinin adıdır; var olanın ne olduğunu, mahiyetini ve varoluş biçimlerini araştırır.
Fiziksel deneyimin ötesindeki ilk neden, töz ve varlığın temeli gibi sorular hangi alanla ilişkilidir?
- A) Metafizik
- B) Biyometrik ölçme
- C) Deneysel genetik
- D) Yalnız betimsel istatistik
- E) Fonetik inceleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Metafizik, varlığın temel ilkeleri ve fizik ötesi olarak nitelenen sorunları tartışır; ontolojiyle yakından ilişkilidir.
Bir dağ, ağaç veya masa ile “sonsuzluk” fikri arasındaki fark nasıl adlandırılır?
- A) İlki yalnız düşünsel, ikincisi maddi varlıktır.
- B) Her ikisi de yalnız canlı birer varlıktır.
- C) Soyut olan mutlaka duyularla ölçülür.
- D) Somut olan yalnız matematikte bulunur.
- E) İlki somut, ikincisi soyut varlık örneğidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Dağ ve masa fiziksel olarak gözlemlenebilirken sonsuzluk kavramı doğrudan fiziksel nesne değildir; somut-soyut ayrımı yapılır.
Aşağıdaki sorulardan hangisi doğrudan varlık felsefesine aittir?
- A) Bir bilginin doğruluğunu nasıl sınarız?
- B) Varlığın temelinde ne bulunur?
- C) Adil bir eylem nasıl seçilir?
- D) Güzellik yargısı öznel midir?
- E) Devletin yetkisi nasıl meşrulaşır?
Doğru cevap: B
Çözüm: Varlığın temeli ve mahiyeti ontolojik sorudur; bilgi, etik, estetik ve siyaset soruları başka alanlardadır.
İlk filozofların evrenin kendisinden türediği ana maddeyi ararken kullandığı kavram nedir?
- A) Kategori hatası
- B) Ahlak yasası
- C) Sanat eseri
- D) Arkhe
- E) Siyasal sözleşme
Doğru cevap: D
Çözüm: Arkhe, ilk doğa filozoflarının varlığı açıklamak için aradıkları ilk ilke veya temel unsur anlamında kullanılır.
Thales’in doğanın ana maddesine ilişkin görüşünde hangi öğe öne çıkar?
- A) Hava
- B) Ateş
- C) Su
- D) Dört unsurun tamamı
- E) Sayıların oranı
Doğru cevap: C
Çözüm: Felsefe tarihi anlatımında Thales, varlığın ana ilkesi olarak suyu ileri süren doğa filozofudur.
“Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz.” sözüyle değişime vurgu yapan filozof kimdir?
- A) Herakleitos
- B) Parmenides
- C) Descartes
- D) Platon
- E) Sokrates
Doğru cevap: A
Çözüm: Herakleitos oluşu ve değişimi varlığın temel niteliği sayar; nehir örneği sürekli değişime işaret eder.
Varlığın bir, değişmez ve sürekli olduğunu savunan İlkçağ düşünürü kimdir?
- A) Herakleitos
- B) Demokritos
- C) Thales
- D) Husserl
- E) Parmenides
Doğru cevap: E
Çözüm: Parmenides aklın gösterdiği varlığın değişmezliğini savunur; duyuların ortaya koyduğu değişimi güvenilmez bulur.
Gerçekliğin temelini madde yerine düşünsel veya ideal yapıda gören yaklaşım hangisidir?
- A) Materyalizm
- B) İdealizm
- C) Mekanizm
- D) Empirizm
- E) Faydacılık
Doğru cevap: B
Çözüm: İdealizm, varlığı açıklamada düşünsel veya ideal olanı öncelikli sayan ontolojik yaklaşımların genel adıdır.
Varlığın temel yapısını maddi gerçeklikle açıklayan görüş nedir?
- A) İdealizm
- B) Teizm
- C) Fenomenoloji
- D) Materyalizm
- E) Estetik öznelcilik
Doğru cevap: D
Çözüm: Materyalizm, varlığın temelinin maddi olduğunu savunur ve açıklamada maddeye öncelik verir.
Varlığı birbirinden farklı iki temel ilkeyle açıklayan yaklaşım nedir?
- A) Monizm
- B) Nihilizm
- C) Düalizm
- D) Pozitivizm
- E) Sofizm
Doğru cevap: C
Çözüm: Düalizm ontolojide ikiciliktir; düşünsel ve maddi gibi iki temel gerçeklik alanının varlığını savunabilir.
Nesnelerin zihinden bağımsız bir gerçekliğinin bulunduğunu savunmak hangi yaklaşımla uyumludur?
- A) Realizm
- B) Solipsizm
- C) Mutlak kuşkuculuk
- D) Öznel idealizmin tüm biçimleri
- E) Duyusal yanılsamayı tek gerçek sayma
Doğru cevap: A
Çözüm: Ontolojik realizm, gerçekliğin onu algılayan insan bilincinden bağımsız olarak var olduğunu savunur.
Varlığın mevcut olmadığını savunan ontolojik inkâr görüşü okul düzeyi sınıflandırmada hangisidir?
- A) Realizm
- B) Düalizm
- C) Materyalizm
- D) Teleoloji
- E) Nihilizm
Doğru cevap: E
Çözüm: Varlık felsefesinde nihilizm, “varlık yoktur” doğrultusundaki reddedici tutum için kullanılan sınıflandırmadır.
Varlığı bilinçte görünüş biçimi ve yaşantıda belirişi yönünden inceleyen yaklaşım hangisidir?
- A) Mekanik nedensellik
- B) Fenomenoloji
- C) Doğrudan materyalizm
- D) Siyasal liberalizm
- E) Sayısal atomculuk
Doğru cevap: B
Çözüm: Fenomenoloji, fenomenleri yani deneyimde belirenleri ve bilinçte nasıl verildiklerini betimlemeye odaklanır.
“İnsanda varoluş özden önce gelir.” görüşü hangi felsefi yaklaşımla ilişkilidir?
- A) Klasik özcülük
- B) Katı mekanik determinizm
- C) Saf matematiksel realizm
- D) Varoluşçuluk
- E) Yalnız doğa atomculuğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Özellikle Sartre’ın insan anlayışında kişi hazır bir özün belirlediği varlık olarak değil, seçimleriyle kendisini kuran varlık olarak ele alınır.
Evrenin düzenini belirli amaçlara yönelme bakımından açıklayan yaklaşım nedir?
- A) Mekanizm
- B) Rastgele sınıflandırma
- C) Teleoloji
- D) Yalnız sözlükbilim
- E) Duyum ölçercilik
Doğru cevap: C
Çözüm: Teleolojik açıklama olay veya yapıların amaca yönelmişliği açısından değerlendirilmesidir.
Doğa olaylarını fiziksel nedenler ve işleyen süreçlerle açıklamayı öne çıkaran yaklaşım hangisidir?
- A) Mekanizm
- B) Amaçsal açıklamanın tek biçimi
- C) Mutlak düşünsel idealizm
- D) Güzellik kuramı
- E) Dinsel ritüel çözümlemesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Mekanist açıklama doğadaki süreçleri neden-sonuç ilişkileri ve işleyiş mekanizmalarıyla anlamaya yönelir.
Platon’un değişmez ve asıl gerçeklik kabul ettiği varlık alanı hangisidir?
- A) Duyularla algılanan nesnelerin geçici görünüşü
- B) Sadece değişen fiziksel kopyalar
- C) Gündelik deneydeki tek tek gölgeler
- D) Bir toplumun oy dağılımı
- E) İdealar dünyası
Doğru cevap: E
Çözüm: Platon’un idealar kuramında değişmez idealar, duyusal nesnelerden ayrı ve daha temel gerçeklik alanını oluşturur.
Aristoteles’e göre form ile madde arasındaki ilişki nasıl açıklanır?
- A) Formlar yalnız ayrı bir idealar âleminde bulunur.
- B) Somut varlıklarda madde ve form birlikte bulunur.
- C) Madde bütünüyle gerçek dışı sayılır.
- D) Her nesne zorunlu olarak iki ayrı kişidir.
- E) Tek tek varlıkların hiçbir biçimi yoktur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Aristoteles formu somut varlıklardan tümüyle ayrı bağımsız idealar olarak değil, onların yapısıyla ilişkili düşünür.
Descartes’ın zihin ve bedeni birbirinden farklı tözler olarak ele alması hangi görüştür?
- A) Salt maddi tekçilik
- B) Ontolojik nihilizm
- C) Yalnız oluş felsefesi
- D) Töz düalizmi
- E) Saf atomcu mekanizm
Doğru cevap: D
Çözüm: Descartes düşünme niteliğiyle zihin tözünü ve yer kaplama niteliğiyle maddi tözü ayırarak düalist açıklama geliştirir.