Basıncın SI birimi hangisidir?
- A) Joule (J)
- B) Pascal (Pa)
- C) Watt (W)
- D) Newton (N)
- E) Kilogram (kg)
Doğru cevap: B
Çözüm: Basınç, birim yüzeye dik etki eden kuvvetle ilgilidir ve SI birimi pascaldır. 1 Pa = 1 N/m² eşitliği geçerlidir.
Düzlem bir yüzeye dik ve düzgün dağılan kuvvetin oluşturduğu ortalama basınç hangi bağıntıyla bulunur?
- A) P = F·A
- B) P = m·g·h
- C) P = F·t
- D) P = F/A
- E) P = A/F
Doğru cevap: D
Çözüm: Basınç, yüzeye dik kuvvet büyüklüğünün temas alanına oranıdır. Alan büyüdüğünde aynı kuvvetin uyguladığı ortalama basınç azalır.
Bir çivinin sivri ucu, aynı kuvvetle bastırıldığında neden daha kolay yüzeye girer?
- A) Temas alanı küçük olduğu için basıncı büyüktür.
- B) Temas alanı büyük olduğu için basıncı küçüktür.
- C) Çivinin kütlesi mutlaka artar.
- D) Kuvvet sıfıra iner.
- E) Hava basıncı mutlaka kaybolur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Aynı dik kuvvet daha küçük alana uygulandığında F/A oranı büyür. Sivri uç, yüzeye daha yüksek ortalama basınç uygular.
Basınç ve kuvvet kavramları için hangisi doğrudur?
- A) İkisi de yalnız skalerdir.
- B) İkisi de yalnız vektöreldir.
- C) Basınç skaler, kuvvet vektörel büyüklüktür.
- D) Basınç vektörel, kuvvet skalerdir.
- E) İkisi de birimsizdir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Basınç bir noktada yönsüz skaler büyüklük olarak tanımlanır; kuvvetin ise büyüklüğü yanında yönü de vardır ve vektöreldir.
Durgun sıvıda açık yüzeye göre h derinliğindeki sıvı basıncı hangi bağıntıyla hesaplanır?
- A) p = ρ·h/g
- B) p = m·v²/2
- C) p = F·t
- D) p = ρ·g/h
- E) p = ρ·g·h
Doğru cevap: E
Çözüm: Durgun ve sabit yoğunluklu bir sıvıda, serbest yüzeye göre gösterge basıncı p = ρgh ile bulunur. Bu ifade yüzeydeki atmosfer basıncını içermez.
Aynı durgun ve homojen sıvıda aynı derinlikteki iki noktanın sıvı basınçları nasıl karşılaştırılır?
- A) Kabın geniş tarafında daha büyüktür.
- B) Birbirine eşittir.
- C) Sağ tarafta daima büyüktür.
- D) Solda daima küçüktür.
- E) Noktaların yatay uzaklığıyla artar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Durgun, yoğunluğu sabit sıvıda basınç yalnız ρ, g ve derinliğe bağlıdır. Aynı yatay düzeydeki noktalar eşit sıvı basıncındadır.
Aynı sıvı ile aynı yüksekliğe doldurulmuş farklı biçimdeki kapların tabanlarında sıvı basıncı için hangisi doğrudur?
- A) Dar kapta daima daha büyüktür.
- B) Geniş kapta daima daha büyüktür.
- C) Yalnız kaptaki toplam sıvı kütlesine bağlıdır.
- D) Aynı derinlikte taban sıvı basınçları eşittir.
- E) Kabın biçimi bilinmeden hesaplanamaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: Sıvı basıncı p = ρgh olduğundan kap şekline doğrudan bağlı değildir. Taban alanı farklıysa tabana etkiyen basınç kuvveti değişebilir.
100 N dik kuvvet 0,5 m² alana düzgün etki ediyor. Ortalama basınç kaç pascaldır?
- A) 50 Pa
- B) 200 Pa
- C) 100 Pa
- D) 500 Pa
- E) 1000 Pa
Doğru cevap: B
Çözüm: P = F/A bağıntısıyla 100/0,5 = 200 Pa bulunur. Basınç kuvvetin alana bölünmesiyle hesaplanır.
500 N dik kuvvet 0,025 m² alana uygulanıyor. Ortalama basınç kaç pascaldır?
- A) 1250 Pa
- B) 5000 Pa
- C) 10 000 Pa
- D) 20 000 Pa
- E) 50 000 Pa
Doğru cevap: D
Çözüm: P = F/A = 500/0,025 = 20000 Pa olur. Temas alanı küçük olduğundan basınç büyüktür.
Aynı 100 N kuvvet önce 0,01 m², sonra 0,02 m² alana uygulanıyor. İlk basıncın ikinci basınca oranı kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuvvet sabitken basınç alanla ters orantılıdır. P1/P2 = A2/A1 = 0,02/0,01 = 2 bulunur.
Özkütlesi 1000 kg/m³ suyun 2 m derinliğindeki gösterge basıncı kaç kPa olur? (g = 10 m/s²)
- A) 2 kPa
- B) 10 kPa
- C) 20 kPa
- D) 40 kPa
- E) 200 kPa
Doğru cevap: C
Çözüm: p = ρgh = 1000·10·2 = 20000 Pa = 20 kPa bulunur. Atmosfer basıncı bu gösterge basıncına dahil değildir.
Özkütlesi 800 kg/m³ olan yağın 3 m derinliğindeki sıvı basıncı kaç kPa olur? (g = 10 m/s²)
- A) 8 kPa
- B) 16 kPa
- C) 30 kPa
- D) 240 kPa
- E) 24 kPa
Doğru cevap: E
Çözüm: p = ρgh = 800·10·3 = 24000 Pa = 24 kPa bulunur. Kap şekli sonucu değiştirmez.
Durgun suda 5 m derinliğin gösterge sıvı basıncı kaç kPa’dır? (ρ = 1000 kg/m³, g = 10 m/s²)
- A) 5 kPa
- B) 50 kPa
- C) 10 kPa
- D) 25 kPa
- E) 500 kPa
Doğru cevap: B
Çözüm: Sıvı basıncı p = 1000·10·5 = 50000 Pa olur. Sonucu kilopascala çevirince 50 kPa elde edilir.
Yoğunlukları sırasıyla 2ρ ve 3ρ olan sıvılarda aynı h derinliğindeki sıvı basınçlarının p1/p2 oranı kaçtır?
- A) 1/3
- B) 1
- C) 3/2
- D) 2/3
- E) 2
Doğru cevap: D
Çözüm: p = ρgh olduğundan aynı h ve g için basınç yoğunlukla doğru orantılıdır. Oran (2ρ)/(3ρ) = 2/3 olur.
120 N ağırlıklı dikdörtgenler prizması farklı yüzlerine konuluyor. Taban alanları 0,02; 0,03 ve 0,06 m² olduğuna göre en büyük basıncın en küçüğüne oranı kaçtır?
Doğru cevap: B
Çözüm: En büyük basınç en küçük alanda: 120/0,02 = 6000 Pa. En küçük basınç en büyük alanda: 120/0,06 = 2000 Pa. Oran 3’tür.
Bir cisim zemine 2000 Pa basınç yapıyor ve taban alanı 0,01 m²’dir. Aynı cisim alanı 0,025 m² olan yüzüne çevrilirse basınç kaç Pa olur?
- A) 200 Pa
- B) 500 Pa
- C) 1250 Pa
- D) 800 Pa
- E) 5000 Pa
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk durumda ağırlık F = pA = 2000·0,01 = 20 N’dur. Yeni basınç 20/0,025 = 800 Pa olur.
Açık iki kaptan birinde 0,8 m su (ρ = 1000 kg/m³), diğerinde 1 m yağ (ρ = 800 kg/m³) bulunuyor. Taban gösterge basınçları için hangisi doğrudur? (g aynı)
- A) Eşittir.
- B) Su basıncı 2 katıdır.
- C) Yağ basıncı 2 katıdır.
- D) Su basıncı 1,25 katıdır.
- E) Yağ basıncı 1,5 katıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Su için ρgh = 1000·g·0,8 = 800g; yağ için 800·g·1 = 800g olur. Taban gösterge basınçları eşittir.
Üstte 0,5 m yağ (ρ = 800 kg/m³), altta 1 m su (ρ = 1000 kg/m³) bulunan açık kabın tabanında sıvıların oluşturduğu gösterge basıncı kaç kPa’dır? (g = 10 m/s²)
- A) 4 kPa
- B) 10 kPa
- C) 14 kPa
- D) 18 kPa
- E) 20 kPa
Doğru cevap: C
Çözüm: İki katmanın basınçları toplanır: 800·10·0,5 + 1000·10·1 = 4000 + 10000 = 14000 Pa = 14 kPa.
Atmosfer basıncı 100 kPa iken açık su kabında 3 m derinlikteki mutlak basınç kaç kPa’dır? (ρ = 1000 kg/m³, g = 10 m/s²)
- A) 30 kPa
- B) 70 kPa
- C) 100 kPa
- D) 300 kPa
- E) 130 kPa
Doğru cevap: E
Çözüm: Sıvı gösterge basıncı ρgh = 30 kPa’dır. Mutlak basınca atmosferin 100 kPa’ı eklenir ve 130 kPa bulunur.
İdeal hidrolik presin piston alanları 4 ve 40 cm²’dir. Küçük pistona 50 N kuvvet uygulanıp 20 cm ilerletilirse büyük pistonun kuvveti ve ilerlemesi sırasıyla kaçtır?
- A) 500 N ve 20 cm
- B) 500 N ve 2 cm
- C) 50 N ve 2 cm
- D) 200 N ve 4 cm
- E) 1000 N ve 1 cm
Doğru cevap: B
Çözüm: Basınç eşitliğinden F2 = 50·40/4 = 500 N. Hacim eşitliğinden x2 = 4·20/40 = 2 cm olur.