Aynı notayı çalan keman ile flütün ayırt edilmesini sağlayan özellik nedir?
- A) Yalnız ortam yoğunluğu
- B) Deprem şiddeti
- C) Yalnız hız
- D) Tını
- E) Yalnız dalga boyu
Doğru cevap: D
Çözüm: Tını, farklı ses kaynaklarının harmonik içerik ve dalga biçimlerinden kaynaklanan ayırt edici özelliktir.
Sesin engele çarpıp geri dönerek yeniden duyulmasına ne denir?
- A) Soğurma
- B) Kutuplaşma
- C) Yankı
- D) Elektriklenme
- E) Kırılma
Doğru cevap: C
Çözüm: Yankı ses dalgasının engele çarpıp yansımasıyla oluşur; geri dönüş süresi ölçülebilir.
Benzer koşullarda su yüzey dalgası derinden sığa geçince hızı genellikle nasıl değişir?
- A) Azalır.
- B) Artar.
- C) Sıfırlanır.
- D) Mutlaka aynı kalır.
- E) Işık hızına çıkar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Lise modelinde derin bölgedeki su dalgasının hızı sığ bölgedekinden daha büyüktür.
Dalga bir ortamdan diğerine geçerken kaynak aynıysa hangi büyüklük sabit kalır?
- A) İlerleme doğrultusu
- B) Dalga hızı
- C) Dalga boyu
- D) Kırılma açısı
- E) Frekans
Doğru cevap: E
Çözüm: Frekansı dalga kaynağı belirler; ortam değişimi hız ve dalga boyunu etkileyebilir.
Depremdeki P dalgası için doğru tanım hangisidir?
- A) Sıvılarda asla ilerlemez.
- B) Boyuna sıkışma-genişleme dalgasıdır.
- C) Her zaman S dalgasından yavaştır.
- D) Yalnız yüzeyde ilerler.
- E) Elektromanyetiktir.
Doğru cevap: B
Çözüm: P dalgaları boyuna mekanik dalgalardır ve uygun katı veya sıvı ortamlarda ilerleyebilir.
Depremdeki S dalgaları neden sıvı katmanlarda ilerleyemez?
- A) S dalgaları elektromanyetiktir.
- B) Sıvıda frekans sonsuz olur.
- C) Depremin enerjisi sıfırlanır.
- D) Sıvı kayma gerilimini taşıyamaz.
- E) Sıvı bütün dalgaları yok eder.
Doğru cevap: D
Çözüm: S dalgaları kayma hareketine dayalı enine dalgalardır; sıvılar bu tür gerilmeyi iletemez.
Havasız ortamda iki astronot neden birbirlerinin sesini doğrudan duyamaz?
- A) Boşlukta ses frekansı iki kat olur.
- B) Ses için maddesel ortam gerekir.
- C) Ses yalnız suda yayılır.
- D) Boşlukta ses hızı sonsuz olur.
- E) Ses elektromanyetik dalgadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: İnsan sesi mekanik dalgadır ve boşlukta enerji aktaracak ortam bulunmadığından yayılamaz.
Bir istasyona P dalgası S dalgasından önce ulaşıyorsa bu hangi bilgiyle tutarlıdır?
- A) S dalgası enerji taşımaz.
- B) İki dalga tüm ortamlarda eş hızlıdır.
- C) S dalgası her zaman hızlıdır.
- D) P dalgası çoğu kayada daha hızlıdır.
- E) P dalgası ışık hızındadır.
Doğru cevap: D
Çözüm: P dalgası sıkışma, S dalgası kayma dalgasıdır; çoğu katı ortamda P daha hızlı ilerler.
Aynı yönde +2 cm ve +3 cm yer değiştiren atmalar tam çakışırsa bileşke kaç cm’dir?
- A) −1 cm
- B) −5 cm
- C) +5 cm
- D) 0 cm
- E) +1 cm
Doğru cevap: C
Çözüm: Üst üste binme ilkesinde anlık yer değiştirmeler cebirsel toplanır: +2+3=+5 cm.
+4 cm ve −4 cm atmalar tam çakışırsa anlık bileşke kaç cm’dir?
- A) 0 cm
- B) +2 cm
- C) +4 cm
- D) −4 cm
- E) −8 cm
Doğru cevap: A
Çözüm: Zıt işaretli eşit yer değiştirmeler toplamda sıfır oluşturur; atmalar sonra yollarına devam eder.
Bir ipin doğrusal yoğunluğu sabitken gerilme kuvveti artarsa dalga hızı nasıl değişir?
- A) Sadece genliğe bağlıdır.
- B) Azalır.
- C) Sıfır olur.
- D) Mutlaka aynı kalır.
- E) Artar.
Doğru cevap: E
Çözüm: İp dalgası hızı v=√(F/μ) olduğundan μ sabitken F artışı hızın artmasına yol açar.
Aynı ortamda 250 Hz ve 500 Hz seslerinden hangisi daha tizdir?
- A) Daha uzun süre duyulan
- B) 500 Hz
- C) Daha küçük genlikli olan
- D) 250 Hz
- E) Zorunlu olarak eşit
Doğru cevap: B
Çözüm: Tiz-pes ayrımı temel frekansla ilgilidir; 500 Hz daha yüksek olduğundan daha tizdir.
Su dalgası sığdan derine geçtiğinde kaynak aynı kalırsa ne beklenir?
- A) Hız ve boy azalır.
- B) Frekans sıfırlanır.
- C) Mekanik olmaktan çıkar.
- D) Hız ve dalga boyu artar.
- E) Frekans mutlaka artar.
Doğru cevap: D
Çözüm: Daha derin suda dalga hızı artar; f sabit olduğu için λ=v/f ile dalga boyu da artar.
Periyotları T₁=0,4 s, T₂=0,25 s olan dalgalar için f₂/f₁ oranı kaçtır?
- A) 2,5
- B) 1,6
- C) 0,625
- D) 1,25
- E) 2
Doğru cevap: B
Çözüm: f₁=1/0,4=2,5 Hz ve f₂=1/0,25=4 Hz; oran 4/2,5=1,6 olur.
Kaynak 4 saniyede 5 tam titreşim yapıyor; dalga hızı 2 m/s. Dalga boyu kaç m’dir?
- A) 2 m
- B) 2,5 m
- C) 0,4 m
- D) 1,6 m
- E) 0,8 m
Doğru cevap: D
Çözüm: f=5/4=1,25 Hz, λ=v/f=2/1,25=1,6 m olarak bulunur.
Su dalgası hızı 3 m/s olan derinden 2 m/s olan sığa 30° açıyla geçerse kırılma açısı nasıldır?
- A) Tam 30°’dir.
- B) Tam 90°’dir.
- C) 30°’den küçüktür.
- D) Tam 0°’dir.
- E) 30°’den büyüktür.
Doğru cevap: C
Çözüm: Hızı azalan dalga normale yaklaşır. sin r/sin 30°=2/3 olduğundan r<30° olur.
λ=4 m ve f=2 Hz olan dalga başka ortama geçince hızı 12 m/s oluyor. Yeni λ kaç m olur?
- A) 6 m
- B) 2 m
- C) 3 m
- D) 4 m
- E) 8 m
Doğru cevap: A
Çözüm: Kaynak frekansı 2 Hz değişmez; yeni dalga boyu λ=12/2=6 m bulunur.
Serbest uca 3 m uzaklıkta olan atma 2 m/s ile gidip aynı noktaya dönerse süre kaç s olur?
- A) 6 s
- B) 1 s
- C) 1,5 s
- D) 2 s
- E) 3 s
Doğru cevap: E
Çözüm: Atma toplam 3+3=6 metre yol alır; 2 m/s hızla 3 saniye sürer ve ters dönmez.
Sabit uca 5 m uzaklıktaki atma 4 m/s ile gidip geri döner. Süre ve yansıma biçimi nedir?
- A) 5 s; ters döner
- B) 2,5 s; ters döner
- C) 10 s; ters dönmez
- D) 1,25 s; ters dönmez
- E) 2,5 s; ters dönmez
Doğru cevap: B
Çözüm: Toplam yol 2×5=10 m, süre 10/4=2,5 s; sabit uç yansımada atmayı ters çevirir.
İpte +3 cm ve −5 cm atmalar tam çakışınca bileşke yer değiştirme nedir?
- A) 8 cm yukarı
- B) 8 cm aşağı
- C) 0 cm
- D) 2 cm aşağı
- E) 2 cm yukarı
Doğru cevap: D
Çözüm: Cebirsel toplam +3−5=−2 cm’dir. Eksi işareti aşağı yönlü yer değiştirmeyi gösterir.