Bir dalganın ortam boyunca taşıdığı temel büyüklük hangisidir?
- A) Tüm ortam maddesi
- B) Sürekli tanecik akışı
- C) Enerji
- D) Yalnız elektrik yükü
- E) Maddenin toplam kütlesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Dalga enerjiyi taşır; mekanik dalgada tanecikler çoğunlukla denge konumları çevresinde titreşir.
Saniyede 5 tam titreşim yapan kaynağın periyodu kaç saniyedir?
- A) 0,2 s
- B) 0,05 s
- C) 5 s
- D) 2 s
- E) 0,5 s
Doğru cevap: A
Çözüm: f=5 Hz ise periyot T=1/f=1/5=0,2 saniyedir. Periyot bir tam titreşim süresidir.
Düzenli enine dalgada iki ardışık tepe arasındaki uzaklık hangisidir?
- A) Frekans
- B) Titreşim süresi
- C) Genlik
- D) Periyot
- E) Dalga boyu
Doğru cevap: E
Çözüm: Aynı evreli iki ardışık tepe arasındaki uzaklık bir dalga boyudur ve λ ile gösterilir.
Bir dalganın genliği hangi büyüklüğü ifade eder?
- A) Dalganın bir saniyede aldığı yol
- B) Denge konumundan en büyük uzaklık
- C) İki tepe arasındaki süre
- D) Dalganın bütün yay uzunluğu
- E) Saniyedeki titreşim sayısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Genlik, titreşen bir noktanın denge konumuna göre en büyük yer değiştirmesidir.
Frekansı 1 Hz olan kaynak için hangisi doğrudur?
- A) Her saniye bir metre yol alır.
- B) Periyodu bir dakika sürer.
- C) Genliği bir metredir.
- D) Her saniye bir tam titreşim yapar.
- E) Dalga boyu bir metredir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Hertz saniyedeki tam titreşim sayısını belirtir. 1 Hz saniyede bir tam titreşimdir.
Aşağıdaki dalgalardan hangisi maddesel ortam gerektirir?
- A) Görünür ışık
- B) Radyo dalgası
- C) Ses dalgası
- D) Mikrodalga
- E) X ışını
Doğru cevap: C
Çözüm: Ses mekanik dalgadır ve yayılmak için katı, sıvı veya gaz gibi maddesel ortama ihtiyaç duyar.
Hangisi boşlukta ilerleyebilen elektromanyetik dalgadır?
- A) Radyo dalgası
- B) Yay atması
- C) Su dalgası
- D) Ses dalgası
- E) Deprem dalgası
Doğru cevap: A
Çözüm: Radyo dalgaları elektromanyetiktir ve boşlukta ilerleyebilir; diğerleri mekanik dalgalardır.
Havada yayılan sesin titreşim doğrultusu ilerleme yönüne göre nasıldır?
- A) Daima 45° açı yapar.
- B) Titreşim hiç oluşmaz.
- C) Daima ters yöndedir.
- D) Diktir.
- E) Paraleldir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Havadaki ses boyuna dalgadır; hava tanecikleri yayılma yönüne paralel titreşir.
Enine dalgada titreşim yönü ilerleme yönüne göre nasıldır?
- A) Paralel
- B) Dik
- C) Her zaman aynı yönde
- D) Her zaman ters yönde
- E) Yalnız dairesel
Doğru cevap: B
Çözüm: Enine dalgaların tanımı titreşim doğrultusunun yayılma doğrultusuna dik olmasıdır.
Su yüzeyindeki noktasal kaynak uygun koşullarda hangi dalga cephesini oluşturur?
- A) Altıgen
- B) Üçgensel
- C) Yalnız doğrusal
- D) Dairesel
- E) Kare
Doğru cevap: D
Çözüm: Noktasal kaynağın eş yönlü su yüzeyinde oluşturduğu dalga tepeleri dairesel yayılır.
Yukarı yönlü yay atması sabit uçtan yansırsa yönü nasıl olur?
- A) Dönmeden yok olur
- B) İlerlemeyi bırakır
- C) Aşağı yönlü
- D) Yine yukarı yönlü
- E) Yatay yönde
Doğru cevap: C
Çözüm: Sabit uç yer değiştiremediğinden yansıyan enine atma baş aşağı döner.
Yukarı yönlü yay atması serbest uçtan yansırsa hangi durum gerçekleşir?
- A) Yukarı yönlü olarak geri döner.
- B) Hiç yansımaz.
- C) Ses dalgasına dönüşür.
- D) Genliği her zaman sıfır olur.
- E) Aşağı yönlü olarak geri döner.
Doğru cevap: A
Çözüm: İdeal serbest uçta atma ters dönmeden yansır; yukarı yönlü gelen atma yukarı yönlü döner.
Sesin ince (tiz) ya da kalın (pes) algılanması temelde neye bağlıdır?
- A) Sesin katettiği yol
- B) Ortamın toplam kütlesi
- C) Odanın alanı
- D) Dalganın rengi
- E) Frekans
Doğru cevap: E
Çözüm: Sesin tizliği frekansla ilişkilidir; yüksek frekanslı ses daha ince duyulur.
Bir sesin daha gür duyulması öncelikle hangi kavramla ilgilidir?
- A) Dalga boyunun sıfırlanması
- B) Ses şiddeti
- C) Frekansın mutlaka artması
- D) Ses hızının ikiye katlanması
- E) Periyodun daima uzaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Gürlük ses şiddetiyle bağlantılıdır; genlik artışı genellikle daha fazla enerji taşınması demektir.
Aynı notayı çalan keman ile flütün ayırt edilmesini sağlayan özellik nedir?
- A) Yalnız ortam yoğunluğu
- B) Deprem şiddeti
- C) Yalnız hız
- D) Tını
- E) Yalnız dalga boyu
Doğru cevap: D
Çözüm: Tını, farklı ses kaynaklarının harmonik içerik ve dalga biçimlerinden kaynaklanan ayırt edici özelliktir.
Sesin engele çarpıp geri dönerek yeniden duyulmasına ne denir?
- A) Soğurma
- B) Kutuplaşma
- C) Yankı
- D) Elektriklenme
- E) Kırılma
Doğru cevap: C
Çözüm: Yankı ses dalgasının engele çarpıp yansımasıyla oluşur; geri dönüş süresi ölçülebilir.
Benzer koşullarda su yüzey dalgası derinden sığa geçince hızı genellikle nasıl değişir?
- A) Azalır.
- B) Artar.
- C) Sıfırlanır.
- D) Mutlaka aynı kalır.
- E) Işık hızına çıkar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Lise modelinde derin bölgedeki su dalgasının hızı sığ bölgedekinden daha büyüktür.
Dalga bir ortamdan diğerine geçerken kaynak aynıysa hangi büyüklük sabit kalır?
- A) İlerleme doğrultusu
- B) Dalga hızı
- C) Dalga boyu
- D) Kırılma açısı
- E) Frekans
Doğru cevap: E
Çözüm: Frekansı dalga kaynağı belirler; ortam değişimi hız ve dalga boyunu etkileyebilir.
Depremdeki P dalgası için doğru tanım hangisidir?
- A) Sıvılarda asla ilerlemez.
- B) Boyuna sıkışma-genişleme dalgasıdır.
- C) Her zaman S dalgasından yavaştır.
- D) Yalnız yüzeyde ilerler.
- E) Elektromanyetiktir.
Doğru cevap: B
Çözüm: P dalgaları boyuna mekanik dalgalardır ve uygun katı veya sıvı ortamlarda ilerleyebilir.
Depremdeki S dalgaları neden sıvı katmanlarda ilerleyemez?
- A) S dalgaları elektromanyetiktir.
- B) Sıvıda frekans sonsuz olur.
- C) Depremin enerjisi sıfırlanır.
- D) Sıvı kayma gerilimini taşıyamaz.
- E) Sıvı bütün dalgaları yok eder.
Doğru cevap: D
Çözüm: S dalgaları kayma hareketine dayalı enine dalgalardır; sıvılar bu tür gerilmeyi iletemez.