Elektrik akımının SI birimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Coulomb (C)
- B) Amper (A)
- C) Volt (V)
- D) Ohm (Ω)
- E) Joule (J)
Doğru cevap: B
Çözüm: Elektrik akımı, bir kesitten birim zamanda geçen net yük miktarıdır. Birimi amperdir; 1 A = 1 C/s eşitliği kullanılır.
Elektrik akım şiddeti hangi niceliklerin oranıyla tanımlanır?
- A) Gerilimin geçen zamana oranı
- B) Direncin yük miktarına oranı
- C) Gücün dirence oranı
- D) Geçen yükün geçen zamana oranı
- E) Uzunluğun kesit alanına oranı
Doğru cevap: D
Çözüm: Akım şiddeti I = ΔQ/Δt bağıntısıyla hesaplanır. Yük coulomb, zaman saniye alınırsa sonuç amper olur.
Elektriksel potansiyel farkın SI birimi nedir?
- A) Volt (V)
- B) Amper (A)
- C) Coulomb (C)
- D) Ohm (Ω)
- E) Watt (W)
Doğru cevap: A
Çözüm: Potansiyel fark ya da gerilim volt birimiyle gösterilir. Kaynağın uçları arasındaki gerilim, yük başına aktarılan enerjiyle ilişkilidir.
Elektriksel direncin SI birimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Volt (V)
- B) Amper (A)
- C) Ohm (Ω)
- D) Coulomb (C)
- E) Watt (W)
Doğru cevap: C
Çözüm: İletkenin akıma gösterdiği elektriksel direnç ohm ile ölçülür. Ohm yasasına göre R = V/I bağıntısından birim V/A olur.
Basit bir doğru akım devresinin dış kısmında geleneksel akım yönü hangisidir?
- A) Kaynağın eksi kutbundan artı kutbuna doğru
- B) Her durumda saat yönünün tersine
- C) Elektron akışıyla her durumda aynı yönde
- D) Yalnız dirençten pile doğru
- E) Kaynağın artı kutbundan eksi kutbuna doğru
Doğru cevap: E
Çözüm: Geleneksel akım yönü, pozitif yüklerin hareket yönü kabul edilerek tanımlanır. Dış devrede artı kutuptan eksi kutba doğrudur.
Metalik telde hareket eden elektronların yönü, dış devrede geleneksel akıma göre nasıldır?
- A) Akımla aynı yöndedir.
- B) Akım yönüne terstir.
- C) Elektronlar her zaman hareketsizdir.
- D) Yalnız tel kalınsa aynı yöndedir.
- E) Yalnız yüksek sıcaklıkta akıma diktir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Metallerin hareketli yük taşıyıcıları elektronlardır. Negatif yüklü oldukları için sürüklenme yönleri geleneksel akım yönüne terstir.
Metallerde elektrik akımını taşıyan başlıca hareketli parçacıklar hangileridir?
- A) Protonlar
- B) Nötronlar
- C) Atom çekirdekleri
- D) Serbest elektronlar
- E) Yalnız fotonlar
Doğru cevap: D
Çözüm: Metallerde atom çekirdekleri kristal örgüde büyük ölçüde sabitken hareketli elektronlar yük taşır. Bu nedenle akım elektronların sürüklenmesiyle oluşur.
Bir telin kesitinden 10 saniyede 20 C yük geçiyor. Akım şiddeti kaç amperdir?
- A) 0,5 A
- B) 2 A
- C) 1 A
- D) 5 A
- E) 20 A
Doğru cevap: B
Çözüm: Akım I = Q/t ile bulunur. 20 C yük 10 saniyede geçtiğinden I = 20/10 = 2 A olur.
Bir iletkenin kesitinden 30 saniyede 60 C net yük geçerse akım kaç amper olur?
- A) 0,2 A
- B) 1 A
- C) 3 A
- D) 2 A
- E) 60 A
Doğru cevap: D
Çözüm: Akım yükün zamana oranıdır. Q = 60 C ve t = 30 s için I = 60/30 = 2 A bulunur.
Bir telin kesitinden 2,5×10¹⁸ elektron geçiyor. Elektron başına yük büyüklüğü 1,6×10⁻¹⁹ C ise geçen yükün büyüklüğü kaç C’dir?
- A) 0,4 C
- B) 0,04 C
- C) 0,16 C
- D) 1,6 C
- E) 4 C
Doğru cevap: A
Çözüm: Geçen yükün büyüklüğü Q = n·e = 2,5×10¹⁸·1,6×10⁻¹⁹ = 0,4 C olur. İşaret değil büyüklük sorulmuştur.
Uçlarına 12 V gerilim uygulanan 4 Ω dirençten kaç amper akım geçer?
- A) 0,3 A
- B) 2 A
- C) 3 A
- D) 4 A
- E) 48 A
Doğru cevap: C
Çözüm: Ohm yasasına göre I = V/R olur. Gerilim 12 V, direnç 4 Ω olduğundan akım 3 A çıkar.
5 Ω değerindeki ohmik dirençten 2 A akım geçiyorsa uçlarındaki gerilim kaç volttur?
- A) 2,5 V
- B) 5 V
- C) 7 V
- D) 20 V
- E) 10 V
Doğru cevap: E
Çözüm: Ohm yasasında V = IR kullanılır. 2 A akım ve 5 Ω direnç için V = 2·5 = 10 V elde edilir.
Bir dirençten 2 A akım geçerken uçları arasındaki gerilim 10 V ise direnç kaç ohmdur?
- A) 2 Ω
- B) 5 Ω
- C) 4 Ω
- D) 8 Ω
- E) 20 Ω
Doğru cevap: B
Çözüm: Direnç R = V/I bağıntısıyla bulunur. 10 V / 2 A = 5 Ω olur; sıcaklığın sabit kaldığı varsayılmıştır.
2 Ω, 3 Ω ve 5 Ω dirençler seri bağlanırsa eşdeğer direnç kaç Ω olur?
- A) 1 Ω
- B) 2 Ω
- C) 5 Ω
- D) 10 Ω
- E) 30 Ω
Doğru cevap: D
Çözüm: Seri bağlı dirençlerde akım yolu tektir ve eşdeğer direnç dirençlerin toplamıdır: 2 + 3 + 5 = 10 Ω.
2 Ω ile 4 Ω dirençler paralel bağlanıyor; bunların eşdeğeri 8/3 Ω dirençle seri olarak 12 V kaynağa bağlanıyor. Kaynaktan geçen akım kaç A’dır?
- A) 1 A
- B) 3 A
- C) 2 A
- D) 4 A
- E) 6 A
Doğru cevap: B
Çözüm: Paralel kolun eşdeğeri 2·4/(2+4) = 4/3 Ω’dur. Seri toplam 4/3 + 8/3 = 4 Ω; akım 12/4 = 3 A olur.
6 Ω ve 3 Ω paralel kolu, 2 Ω dirençle seri bağlanıp 12 V ile besleniyor. Kaynağın sağladığı toplam akım kaç A’dır?
- A) 1 A
- B) 2 A
- C) 4 A
- D) 3 A
- E) 6 A
Doğru cevap: D
Çözüm: Paralel kolun eşdeğeri 6·3/(6+3) = 2 Ω’dur. Seri 2 Ω eklenince 4 Ω bulunur; 12/4 = 3 A.
6 Ω ve 3 Ω dirençler 12 V’a paralel bağlanmıştır. 3 Ω kolundan geçen akımın 6 Ω kolundan geçen akıma oranı kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Paralel kollarda gerilim eşit olduğundan akımlar dirençlerle ters orantılıdır. 12/3 = 4 A, 12/6 = 2 A; oran 2’dir.
2 Ω ve 4 Ω dirençler 12 V kaynağa seri bağlıdır. Yalnız 4 Ω dirençte harcanan güç kaç wattır?
- A) 4 W
- B) 8 W
- C) 16 W
- D) 12 W
- E) 24 W
Doğru cevap: C
Çözüm: Seri akım 12/(2+4) = 2 A’dır. 4 Ω dirençte güç P = I²R = 2²·4 = 16 W olur. Her iki dirençten aynı akım geçer.
3 Ω ve 6 Ω dirençler aynı ideal gerilim kaynağına paralel bağlanıyor. 3 Ω direncin gücünün 6 Ω direncin gücüne oranı kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: Paralel kolların gerilimi aynıdır. P = V²/R olduğundan güç dirence ters orantılıdır ve P3/P6 = 6/3 = 2 olur.
İki özdeş lamba aynı ideal üretece önce seri, sonra paralel bağlanıyor. Tek bir lambanın paraleldeki gücü seridekinin kaç katı olur?
- A) 1/4 katı
- B) 4 katı
- C) 1/2 katı
- D) 2 katı
- E) 8 katı
Doğru cevap: B
Çözüm: Seride her özdeş lamba V/2, paralelde V gerilim alır. P = V²/R olduğundan lamba başına güç dört katına çıkar.