Bir direncin üzerinden geçen akımı ölçmek için ampermetre devreye nasıl bağlanır?
- A) Dirence seri
- B) Dirence paralel
- C) Kaynakla aynı noktaya topraksız
- D) Devreden tamamen bağımsız
- E) Yalnız pilin iki kutbunu kısa devre ederek
Doğru cevap: A
Çözüm: Ampermetre akım ölçülen koldaki yük akışını taşımalıdır; bu yüzden seri bağlanır. İdeal ampermetrenin direnci sıfıra yakındır.
Bir direncin uçları arasındaki gerilimi ölçmek için voltmetre nasıl bağlanır?
- A) Dirence seri
- B) Yalnız anahtara seri
- C) Dirence paralel
- D) Yalnız ampere paralel
- E) Devreye hiç bağlanmadan
Doğru cevap: C
Çözüm: Voltmetre iki noktanın potansiyel farkını ölçer; bu nedenle ölçülecek elemanın uçlarına paralel bağlanır.
İdeal ampermetrenin elektriksel direnci nasıl kabul edilir?
- A) Sonsuz
- B) Her zaman 1 Ω
- C) Ölçülen dirençle eşit
- D) Pil gerilimine eşit
- E) Sıfır
Doğru cevap: E
Çözüm: İdeal ampermetre seri bağlandığı koldaki akımı değiştirmemek için sıfır dirençli kabul edilir. Gerçek cihazların direnci çok küçüktür.
İdeal voltmetrenin iç direnci nasıl kabul edilir?
- A) Sıfır
- B) Sonsuz büyük
- C) Her zaman 1 Ω
- D) Pil iç direncine eşit
- E) Ölçtüğü gerilimin iki katı
Doğru cevap: B
Çözüm: İdeal voltmetre paralel bağlandığı elemandan akım çekmemelidir. Bu nedenle iç direnci sonsuz kabul edilir.
Gerilim ve sıcaklık sabit bir ohmik iletkende akım ile gerilim nasıl ilişkilidir?
- A) Ters orantılıdır.
- B) Birbirinden bağımsızdır.
- C) Çarpımları daima sıfırdır.
- D) Doğru orantılıdır.
- E) Yalnız akım sıfırken eşittirler.
Doğru cevap: D
Çözüm: Ohm yasasına uyan iletkende R sabit olduğundan I = V/R olur. Gerilim iki katına çıkarsa akım da iki katına çıkar.
Bir metal telin uzunluğu artırılır, diğer özellikleri sabit tutulursa direnci nasıl değişir?
- A) Artar.
- B) Azalır.
- C) Sıfır olur.
- D) Değişmez.
- E) Mutlaka negatif olur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Özdirenç ve kesit alanı sabit bir iletkende R = ρL/A bağıntısı geçerlidir. Telin uzunluğu arttıkça direnç artar.
Bir metal telin kesit alanı artırılır, uzunluk ve cins sabit tutulursa direnci nasıl değişir?
- A) Artar.
- B) Değişmez.
- C) Azalır.
- D) Sonsuz olur.
- E) Mutlaka sıfır olur.
Doğru cevap: C
Çözüm: R = ρL/A bağıntısında kesit alanı paydada yer alır. Daha kalın telin aynı uzunluk için direnci daha küçüktür.
6 Ω ve 3 Ω dirençler paralel bağlanırsa eşdeğer direnç kaç Ω olur?
- A) 2 Ω
- B) 1 Ω
- C) 3 Ω
- D) 6 Ω
- E) 9 Ω
Doğru cevap: A
Çözüm: İki paralel dirençte eşdeğer R eş = R1R2/(R1+R2) = 6·3/(6+3) = 2 Ω olur; bu değer iki dirençten de küçüktür.
4 Ω ve 8 Ω dirençler seri olarak 12 V kaynağa bağlanırsa devre akımı kaç amperdir?
- A) 0,5 A
- B) 2 A
- C) 1 A
- D) 3 A
- E) 4 A
Doğru cevap: C
Çözüm: Seri eşdeğer direnç 4+8 = 12 Ω olur. Kaynak gerilimi 12 V olduğundan toplam akım 12/12 = 1 A çıkar.
6 Ω ve 3 Ω dirençler paralel olarak 12 V kaynağa bağlanıyor. Kaynaktan çekilen toplam akım kaç amperdir?
- A) 2 A
- B) 3 A
- C) 4 A
- D) 8 A
- E) 6 A
Doğru cevap: E
Çözüm: Paralel kolların her birinde 12 V bulunur. Akımlar 12/6 = 2 A ve 12/3 = 4 A, toplam 6 A’dır.
2 Ω ile 3 Ω dirençler seri olarak 10 V kaynağa bağlanırsa devreden geçen akım kaç A olur?
- A) 1 A
- B) 2 A
- C) 3 A
- D) 4 A
- E) 5 A
Doğru cevap: B
Çözüm: Toplam direnç 2+3 = 5 Ω olduğundan Ohm yasası I = 10/5 = 2 A verir. Seri devrenin tüm noktalarında akım aynıdır.
2 Ω ve 3 Ω dirençler seri olarak 10 V üretece bağlanmıştır. 3 Ω direncin uçlarındaki gerilim kaç volttur?
- A) 2 V
- B) 3 V
- C) 4 V
- D) 6 V
- E) 10 V
Doğru cevap: D
Çözüm: Toplam akım 10/(2+3) = 2 A olur. 3 Ω üzerindeki potansiyel fark V = I·R = 2·3 = 6 V’tur.
4 Ω ve 12 Ω dirençlerin paralel eşdeğeri kaç Ω olur?
- A) 3 Ω
- B) 2 Ω
- C) 4 Ω
- D) 8 Ω
- E) 16 Ω
Doğru cevap: A
Çözüm: Paralel bağlı iki direnç için R eş = 4·12/(4+12) = 48/16 = 3 Ω bulunur. Paralel eşdeğer en küçük dirençten de küçüktür.
2 Ω ile 4 Ω paralel bağlıdır; bu kol 8/3 Ω dirençle seri olarak 8 V kaynağa bağlıdır. 2 Ω kolundan kaç amper geçer?
- A) 1/3 A
- B) 2/3 A
- C) 1 A
- D) 4/3 A
- E) 2 A
Doğru cevap: D
Çözüm: Paralelin eşdeğeri 4/3 Ω, toplam direnç 4 Ω, kaynak akımı 2 A’dır. Paraleldeki gerilim 2·4/3 = 8/3 V; 2 Ω kol akımı 4/3 A’dır.
Özdirenci sabit silindirik bir telin uzunluğu iki katına, yarıçapı da iki katına çıkarılıyor. Direnç ilk değerinin kaç katı olur?
Doğru cevap: A
Çözüm: Kesit alanı yarıçapın karesiyle değiştiğinden A yeni = 4A olur. R = ρL/A için oran 2/4 = 1/2’dir.
Direnci R olan düzgün bir tel eşit iki parçaya bölünüyor. Parçalar birbirine paralel bağlanırsa eşdeğer direnç kaç olur?
- A) R/2
- B) R
- C) R/4
- D) 2R
- E) 4R
Doğru cevap: C
Çözüm: Eşit kesilen her parçanın uzunluğu yarıya indiği için direnci R/2 olur. İki eşit R/2 paralel bağlanınca R/4 bulunur.
5 Ω dirençten 2 A akım 1 dakika boyunca geçerse açığa çıkan ısı enerjisi kaç J olur?
- A) 120 J
- B) 300 J
- C) 600 J
- D) 2400 J
- E) 1200 J
Doğru cevap: E
Çözüm: Joule ısısı E = I²Rt bağıntısıyla bulunur. Süre 60 saniyedir; 2²·5·60 = 4·5·60 = 1200 J olur.
6 Ω ve 3 Ω dirençler 12 V kaynağa paralel bağlıdır. Devre 5 dakika çalışırsa toplam elektrik enerjisi kaç J olur?
- A) 3600 J
- B) 21 600 J
- C) 7200 J
- D) 10 800 J
- E) 43 200 J
Doğru cevap: B
Çözüm: Toplam akım 12/6 + 12/3 = 6 A ve güç 12·6 = 72 W’tır. 5 dakika 300 s olduğundan E = 72·300 = 21 600 J.
Bir devre düğümüne 5 A akım giriyor. Düğümden iki ayrı koldan sırasıyla 2 A ve 1 A çıkıyorsa üçüncü koldan kaç A çıkar?
- A) 1 A
- B) 3 A
- C) 4 A
- D) 2 A
- E) 5 A
Doğru cevap: D
Çözüm: Kirchhoff akım yasası gereği düğüme giren toplam akım çıkan toplama eşittir. 5 − 2 − 1 = 2 A bulunur.
3 Ω ve 6 Ω dirençler seri olarak 18 V kaynağa bağlıdır. 6 Ω direncin uçlarındaki gerilim kaç volttur?
- A) 12 V
- B) 3 V
- C) 6 V
- D) 9 V
- E) 18 V
Doğru cevap: A
Çözüm: Seri eşdeğer direnç 3+6 = 9 Ω, devre akımı 18/9 = 2 A’dır. 6 Ω üzerinde V = 2·6 = 12 V düşer.