Başlangıçta nötr olan bir cisim elektron kaybederse net yükü nasıl olur?
- A) Negatif
- B) Daima sıfır
- C) Yalnız manyetik
- D) Sonsuz negatif
- E) Pozitif
Doğru cevap: E
Çözüm: Elektron negatif yük taşır. Elektron kaybeden cisimde proton sayısı elektron sayısından fazla kalır ve cisim pozitif net yüklenir.
Nötr bir cisim dışarıdan elektron alırsa elektrik yükü hangi işarete dönüşür?
- A) Pozitif
- B) Negatif
- C) Sıfır
- D) Belirsiz fakat daima artı
- E) Sıcaklığa bağlı olarak iki işaretli
Doğru cevap: B
Çözüm: Cisim elektron kazandığında negatif yük miktarı artar. Proton sayısı değişmese bile net elektrik yükü negatif olur.
Coulomb yasasına göre iki noktasal yük arasındaki kuvvetin büyüklüğü hangi çarpımla doğru orantılıdır?
- A) Yüklerin toplamıyla
- B) Yalnız kütlelerin çarpımıyla
- C) Uzaklığın karesiyle
- D) Yük büyüklüklerinin çarpımıyla
- E) Yalnız sıcaklık farkıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Noktasal yükler için elektrostatik kuvvet büyüklüğü F = k|q1q2|/r² bağıntısına uyar. Yük büyüklüklerinin çarpımı arttığında kuvvet artar.
Noktasal iki elektrik yükü arasındaki uzaklık iki katına çıkarsa yükler sabitken Coulomb kuvvetinin büyüklüğü nasıl değişir?
- A) Dörtte birine iner.
- B) Yarıya iner.
- C) İki katına çıkar.
- D) Dört katına çıkar.
- E) Değişmez.
Doğru cevap: A
Çözüm: Coulomb kuvveti uzaklığın karesiyle ters orantılıdır: F ∝ 1/r². Uzaklık 2r olunca kuvvet F/4 olur.
Elektrik alan büyüklüğünün SI birimlerinden biri hangisidir?
- A) Joule (J)
- B) Kilogram (kg)
- C) Newton/Coulomb (N/C)
- D) Amper·saniye² (A·s²)
- E) Ohm·metre² (Ω·m²)
Doğru cevap: C
Çözüm: Elektrik alan, birim pozitif deneme yüküne etkiyen kuvvetle tanımlanır: E = F/q. Bu nedenle birimi N/C olarak ifade edilir.
Yalıtılmış pozitif noktasal yükün elektrik alan çizgileri hangi yöndedir?
- A) Yüke doğru içeri
- B) Yük etrafında kapalı daireler
- C) Her noktada sıfır
- D) Yalnız yatay sola
- E) Yükten dışarı doğru
Doğru cevap: E
Çözüm: Elektrik alan yönü pozitif deneme yüküne etkiyen kuvvetin yönüdür. Pozitif kaynak yükün çevresinde alan çizgileri radyal olarak dışarıya yönelir.
−1 μC noktasal yükten 0,30 m uzaktaki elektrik alanın büyüklüğü ve yönü nedir? (k = 9×10⁹)
- A) 1×10⁵ N/C, yükten dışarı
- B) 1×10⁴ N/C, yüke doğru
- C) 1×10⁵ N/C, yüke doğru
- D) 3×10⁵ N/C, yükten dışarı
- E) 0 N/C
Doğru cevap: C
Çözüm: E = k|Q|/r² = 9×10⁹·10⁻⁶/0,09 = 10⁵ N/C. Negatif kaynak yükün alanı kendi yönüne doğrudur.
3×10⁴ N/C büyüklükte düzgün elektrik alan içindeki +2 μC deneme yüküne etki eden kuvvet kaç N’dur?
- A) 0,006 N
- B) 0,03 N
- C) 0,12 N
- D) 6 N
- E) 0,06 N
Doğru cevap: E
Çözüm: F = qE = 2×10⁻⁶·3×10⁴ = 6×10⁻² N yani 0,06 N bulunur. Pozitif yük alan yönünde kuvvet görür.
Büyüklüğü 10⁴ N/C olan düzgün elektrik alana yerleştirilmiş −2 μC yükün kuvvet büyüklüğü ve yönü hangisidir?
- A) 0,02 N, alan yönünde
- B) 0,02 N, alan yönüne zıt
- C) 0,2 N, alan yönüne zıt
- D) 2 N, alan yönünde
- E) 0 N
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuvvetin büyüklüğü |q|E = 2×10⁻⁶·10⁴ = 0,02 N’dur. Negatif yük, elektrik alan yönüne ters yönde kuvvet görür.
Düzgün yük dağılımlı iletken bir kürenin yüzey alanı 2 m² ve net yükü +6 μC ise ortalama yüzey yük yoğunluğu kaç μC/m² olur?
- A) 1 μC/m²
- B) 2 μC/m²
- C) 6 μC/m²
- D) 3 μC/m²
- E) 12 μC/m²
Doğru cevap: D
Çözüm: Ortalama yüzey yük yoğunluğu σ = q/A bağıntısıyla bulunur. +6 μC / 2 m² = +3 μC/m² olur.
Net yükleri +10 μC ve −4 μC olan eş yarıçaplı iletken iki küre dokundurulup ayrılıyor. Her birinin son yükü kaç μC olur?
- A) +3 μC
- B) −3 μC
- C) +2 μC
- D) +6 μC
- E) +7 μC
Doğru cevap: A
Çözüm: Sistem toplam yükü +6 μC’dir. Özdeş iletken küreler eşit yük paylaşır: +6/2 = +3 μC.
Nötr cisme 5 elektron fazladan verilirse net yük kaç coulomb olur? (e = 1,6×10⁻¹⁹ C)
- A) +8×10⁻¹⁹ C
- B) −5×10⁻¹⁹ C
- C) −8×10⁻¹⁹ C
- D) +5×10⁻¹⁹ C
- E) −1,6×10⁻¹⁹ C
Doğru cevap: C
Çözüm: Beş elektron eklemek beş negatif temel yük kazandırır. q = −5·1,6×10⁻¹⁹ = −8×10⁻¹⁹ C olur.
Bir noktasal yükten uzaklık üç katına çıkarılırsa elektrik alan büyüklüğü ilk değerinin kaç katı olur?
Doğru cevap: E
Çözüm: E = k|Q|/r² olduğundan uzaklık 3r olduğunda alan 1/9 oranına iner. Kuvvette olduğu gibi elektrik alan da ters kare yasasına uyar.
Elektrostatik dengedeki, iç boşluğu da yüksüz olan iletkenin metal kısmının içindeki elektrik alan ne olur?
- A) Her yerde sonsuz olur.
- B) Yalnız yarıçapa bağlı artar.
- C) Sıfır olur.
- D) Dış alanın iki katı olur.
- E) Yükün işaretine göre daima dışa yönelir.
Doğru cevap: C
Çözüm: İletken metalin içinde elektrik alan olsaydı serbest yükler hareket etmeye devam ederdi. Elektrostatik dengede metal içindeki alan sıfırdır.
İki noktasal yük birbirine Coulomb kuvveti uyguluyor. Birinin diğerine uyguladığı kuvvetin büyüklüğü F ise diğerinin ilkine uyguladığı kuvvet nasıldır?
- A) 2F büyüklüğünde aynı yönlüdür.
- B) F/2 büyüklüğünde aynı yönlüdür.
- C) Her zaman sıfırdır.
- D) Yalnız küçük yüke doğru yönelir.
- E) F büyüklüğünde ve zıt yönlüdür.
Doğru cevap: E
Çözüm: Newton’un üçüncü yasasına göre etki-tepki kuvvetleri eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür. Yüklerin büyüklükleri farklı olsa da ikili kuvvetlerin büyüklükleri eşittir.
Negatif noktasal kaynağın elektrik alanı içeri doğru yönelmişken bu alana bırakılan negatif deneme yükünün elektriksel kuvvet yönü nasıldır?
- A) Alanla aynı, kaynağa doğrudur.
- B) Alan yönüne ters, kaynak yükten dışarı doğrudur.
- C) Her zaman sıfırdır.
- D) Yalnız yukarı yönlüdür.
- E) Kaynağa dik yörünge boyunca zorunlu teğettir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Elektrik alan pozitif deneme yüküne etki edecek yön olarak tanımlanır. Negatif deneme yükünde F = qE ters yönlüdür; iki negatif yük birbirini iter.
−8 μC yüklü iletken küre, eş yarıçaplı ve başlangıçta nötr bir küreye dokunduruluyor. Ayrıldıklarında her kürenin net yükü nedir?
- A) −8 μC
- B) −2 μC
- C) +4 μC
- D) −4 μC
- E) 0 μC
Doğru cevap: D
Çözüm: Yalıtılmış sistemde toplam net yük −8 μC korunur. Özdeş iletken küreler eşit yük paylaşır ve her birinde −4 μC kalır.
Negatif bir yük, elektrik potansiyelinin 50 V yükseldiği iki nokta arasında taşınıyor. Yük q = −2 μC ise elektriksel potansiyel enerjisindeki değişim kaç J’dur?
- A) −1×10⁻⁴ J
- B) +1×10⁻⁴ J
- C) −1×10⁻⁶ J
- D) +100 J
- E) 0 J
Doğru cevap: A
Çözüm: ΔU = qΔV = −2×10⁻⁶·50 = −1×10⁻⁴ J olur. Yük negatif olduğu için potansiyel artışı potansiyel enerjiyi azaltır.
Aynı doğru üzerinde x = 0’da +4 μC, x = 3 m’de +1 μC kaynak yükü vardır. x = 1 m noktasındaki bileşke elektrik alan büyüklüğü ve yönü nedir? (k = 9×10⁹)
- A) 36 000 N/C, sola
- B) 2250 N/C, sağa
- C) 33 750 N/C, sağa
- D) 38 250 N/C, sağa
- E) 33 750 N/C, sola
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk yükün alanı 9×10⁹·4×10⁻⁶/1² = 36000 N/C sağa, ikincininki 9×10⁹·10⁻⁶/2² = 2250 N/C sola. Net 33750 N/C sağa olur.
Eşit büyüklükteki +Q ve −Q noktasal yüklerinden eşit uzaklıkta bir noktada elektrik potansiyeli için hangi ifade doğrudur? (Referans sonsuz.)
- A) Elektrik alan da zorunlu sıfırdır.
- B) Potansiyel daima pozitiftir.
- C) Potansiyel daima negatiftir.
- D) Potansiyel yalnız sıcaklığa bağlıdır.
- E) Elektrik potansiyeli sıfırdır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Elektrik potansiyeli skaler toplandığından +kQ/r ile −kQ/r birbirini götürür ve V = 0 olur. Ancak elektrik alan vektörel toplamı sıfır olmak zorunda değildir.