Elektrik yükünün SI birimi hangisidir?
- A) Ampere (A)
- B) Coulomb (C)
- C) Volt (V)
- D) Ohm (Ω)
- E) Watt (W)
Doğru cevap: B
Çözüm: Elektrik yükü coulomb (C) ile ölçülür. Amper akımın, volt elektrik potansiyel farkının, ohm ise direncin birimidir.
Aynı işaretli iki noktasal elektrik yükü birbirine hangi tür kuvvet uygular?
- A) Çekme kuvveti
- B) Her zaman sıfır kuvvet
- C) Yalnız yer çekimi kuvveti
- D) İtme kuvveti
- E) Yalnız manyetik kuvvet
Doğru cevap: D
Çözüm: Elektrostatikte aynı işaretli yükler birbirini iter. Kuvvetin büyüklüğü yüklerin çarpımına ve aralarındaki uzaklığa bağlıdır.
Zıt işaretli iki noktasal yük birbirine nasıl etki eder?
- A) Birbirini çeker.
- B) Birbirini iter.
- C) Hiçbir kuvvet uygulamaz.
- D) Yalnız hızları eşitse iter.
- E) Her durumda yüksüz hâle gelir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Pozitif ve negatif yükler arasında elektrostatik çekim oluşur. Temas olmaksızın da birbirlerine kuvvet uygulayabilirler.
Elektronun elektrik yükünün işareti nedir?
- A) Pozitif
- B) Sıfır
- C) Negatif
- D) Hem pozitif hem negatif
- E) Sadece mıknatısta pozitif
Doğru cevap: C
Çözüm: Elektron temel negatif yük taşır. Proton aynı büyüklükte pozitif, nötron ise elektriksel olarak yüksüzdür.
Protonun elektrik yükü hakkında hangisi doğrudur?
- A) Negatif temel yük taşır.
- B) Elektrik yükü sıfırdır.
- C) Elektrondan iki kat büyük negatif yük taşır.
- D) Yalnız hareket ederken yük kazanır.
- E) Pozitif temel yük taşır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Proton +e elektrik yüküne sahiptir. Elektronun yükü −e’dir; büyüklükleri eşit, işaretleri zıttır.
Nötronun net elektrik yükü için hangisi doğrudur?
- A) Pozitiftir.
- B) Sıfırdır.
- C) Negatiftir.
- D) Protonunkinin iki katıdır.
- E) Elektronunkinin yarısıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Nötron elektriksel bakımdan nötrdür. Atomun çekirdeğinde protonla birlikte bulunabilse de net elektrik yükü taşımaz.
İki yalıtkan madde sürtünerek elektriklendiğinde yük aktarımına genellikle hangi parçacık neden olur?
- A) Proton
- B) Nötron
- C) Atom çekirdeği
- D) Elektron
- E) Foton
Doğru cevap: D
Çözüm: Sürtünmeyle elektriklenmede maddeler arasında elektron aktarımı gerçekleşir. Protonlar normal katı elektriklenme süreçlerinde maddeler arası geçiş yapmaz.
Yalıtılmış iki cismin elektriklenmesi sırasında toplam elektrik yükü için hangi ilke geçerlidir?
- A) Toplam yük korunur.
- B) Toplam yük daima artar.
- C) Toplam yük daima azalır.
- D) Pozitif yükler yok olur.
- E) Yükün korunumu yalnız sıvılarda geçerlidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yalıtılmış bir sistemde elektrik yüklerinin cebirsel toplamı korunur. Yükler bir cisimden diğerine geçebilir fakat toplam net yük kendiliğinden oluşmaz veya yok olmaz.
Elektrik yükünün kuantalanmış olması ne anlama gelir?
- A) Net yük her zaman sıfırdır.
- B) Her cismin yükü yalnız +1 C olabilir.
- C) Bir cismin net yükü temel yükün tam sayı katı olabilir.
- D) Yük sadece devamlı değişen kesirdir.
- E) Elektronların yükü değişkendir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Elektrik yükü e temel yükünün tam sayı katları hâlinde bulunur: q = n·e. Elektron yükünün büyüklüğü yaklaşık 1,6×10⁻¹⁹ C’dir.
Aşağıdaki maddelerden hangisi normal koşullarda iyi bir elektrik iletkenidir?
- A) Kuru cam
- B) Plastik
- C) Kuru tahta
- D) Kauçuk
- E) Bakır
Doğru cevap: E
Çözüm: Metallerde hareket edebilen elektronlar elektriksel iletkenlik sağlar. Bakır iyi iletkendir; cam, plastik ve kauçuk tipik yalıtkanlardır.
Aşağıdakilerden hangisi günlük koşullarda elektrik yalıtkanı olarak kullanılır?
- A) Bakır tel
- B) Plastik
- C) Alüminyum levha
- D) Gümüş tel
- E) Grafit çubuk
Doğru cevap: B
Çözüm: Plastik serbest yük taşıyıcıları az olduğundan tipik bir yalıtkandır. Bu nedenle elektrik kablolarının çevresinde koruyucu kaplama olarak kullanılır.
Yüklü cisim nötr bir iletkene dokunmadan yakınlaştırılıp yüklerin ayrışmasına yol açarsa bu olaya ne denir?
- A) Sürtünmeyle elektriklenme
- B) Yanma
- C) Nükleer tepkime
- D) Etki ile elektriklenme (indüksiyon)
- E) Sadece ısınma
Doğru cevap: D
Çözüm: Etki ile elektriklenmede dış elektrik alan, nötr iletkendeki serbest elektronları yeniden dağıtır. Elektriksel kutuplaşma için cisimlerin temas etmesi gerekmez.
Bir iletkenin toprağa bağlanması, hangi parçacıkların iletkenle Dünya arasında geçişini sağlayabilir?
- A) Elektronların
- B) Protonların
- C) Nötronların
- D) Atom çekirdeklerinin
- E) Yalnız fotonların
Doğru cevap: A
Çözüm: Topraklama, iletken ile büyük bir yük deposu gibi davranan Dünya arasında elektron alışverişine olanak verebilir. Hangi yönde akacağı yük durumuna bağlıdır.
Elektroskopun yapraklarının birbirinden açılması neyi gösterir?
- A) Yaprakların mutlaka yüksüz olduğunu
- B) Yer çekiminin sıfırlandığını
- C) Yaprakların aynı işaretli net yük taşıdığını
- D) Yaprakların zıt işaretli yüklendiğini
- E) Elektroskopun sıcaklığının 0 K olduğunu
Doğru cevap: C
Çözüm: Elektroskop yaprakları aynı işaretli yük taşıdığında elektrostatik itme nedeniyle açılır. Yaprak açıklığı, tek başına yükün işaretini doğrudan söylemez.
Başlangıçta nötr olan bir cisim elektron kaybederse net yükü nasıl olur?
- A) Negatif
- B) Daima sıfır
- C) Yalnız manyetik
- D) Sonsuz negatif
- E) Pozitif
Doğru cevap: E
Çözüm: Elektron negatif yük taşır. Elektron kaybeden cisimde proton sayısı elektron sayısından fazla kalır ve cisim pozitif net yüklenir.
Nötr bir cisim dışarıdan elektron alırsa elektrik yükü hangi işarete dönüşür?
- A) Pozitif
- B) Negatif
- C) Sıfır
- D) Belirsiz fakat daima artı
- E) Sıcaklığa bağlı olarak iki işaretli
Doğru cevap: B
Çözüm: Cisim elektron kazandığında negatif yük miktarı artar. Proton sayısı değişmese bile net elektrik yükü negatif olur.
Coulomb yasasına göre iki noktasal yük arasındaki kuvvetin büyüklüğü hangi çarpımla doğru orantılıdır?
- A) Yüklerin toplamıyla
- B) Yalnız kütlelerin çarpımıyla
- C) Uzaklığın karesiyle
- D) Yük büyüklüklerinin çarpımıyla
- E) Yalnız sıcaklık farkıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Noktasal yükler için elektrostatik kuvvet büyüklüğü F = k|q1q2|/r² bağıntısına uyar. Yük büyüklüklerinin çarpımı arttığında kuvvet artar.
Noktasal iki elektrik yükü arasındaki uzaklık iki katına çıkarsa yükler sabitken Coulomb kuvvetinin büyüklüğü nasıl değişir?
- A) Dörtte birine iner.
- B) Yarıya iner.
- C) İki katına çıkar.
- D) Dört katına çıkar.
- E) Değişmez.
Doğru cevap: A
Çözüm: Coulomb kuvveti uzaklığın karesiyle ters orantılıdır: F ∝ 1/r². Uzaklık 2r olunca kuvvet F/4 olur.
Elektrik alan büyüklüğünün SI birimlerinden biri hangisidir?
- A) Joule (J)
- B) Kilogram (kg)
- C) Newton/Coulomb (N/C)
- D) Amper·saniye² (A·s²)
- E) Ohm·metre² (Ω·m²)
Doğru cevap: C
Çözüm: Elektrik alan, birim pozitif deneme yüküne etkiyen kuvvetle tanımlanır: E = F/q. Bu nedenle birimi N/C olarak ifade edilir.
Yalıtılmış pozitif noktasal yükün elektrik alan çizgileri hangi yöndedir?
- A) Yüke doğru içeri
- B) Yük etrafında kapalı daireler
- C) Her noktada sıfır
- D) Yalnız yatay sola
- E) Yükten dışarı doğru
Doğru cevap: E
Çözüm: Elektrik alan yönü pozitif deneme yüküne etkiyen kuvvetin yönüdür. Pozitif kaynak yükün çevresinde alan çizgileri radyal olarak dışarıya yönelir.