Hangisi yön bilgisi gerektirmeyen skaler bir büyüklüktür?
- A) Kütle
- B) Kuvvet
- C) Yer değiştirme
- D) Hız vektörü
- E) İvme
Doğru cevap: A
Çözüm: Kütle yalnız sayı ve birimle ifade edilir. Kuvvet, yer değiştirme, hız vektörü ve ivme yön de gerektirir.
Hangisi vektörel bir fiziksel büyüklüktür?
- A) Enerji
- B) Sıcaklık
- C) Kuvvet
- D) Özkütle
- E) Alınan yol
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuvvetin büyüklüğü yanında yönü de vardır. Enerji, sıcaklık, özkütle ve alınan yol skaler büyüklüklerdir.
Bir maddenin birim hacimdeki kütlesine ne ad verilir?
- A) Ağırlık
- B) Sıcaklık
- C) Isı sığası
- D) Basınç
- E) Özkütle (yoğunluk)
Doğru cevap: E
Çözüm: Özkütle, kütlenin hacme bölünmesiyle elde edilen fiziksel büyüklüktür; d=m/V şeklinde gösterilir.
Özkütle hesaplamak için hangi oran kullanılır?
- A) Hacim / zaman
- B) Kütle / hacim
- C) Kuvvet / uzunluk
- D) Hacim / sıcaklık
- E) Zaman / kütle
Doğru cevap: B
Çözüm: Bir maddenin özkütlesi kütlesinin hacmine oranıdır; birimi g/cm³ veya kg/m³ biçiminde verilebilir.
Bir cismin kütlesini ölçmek için kullanılan araç hangisidir?
- A) Dinamometre
- B) Termometre
- C) Kronometre
- D) Terazi
- E) Barometre
Doğru cevap: D
Çözüm: Terazi kütle ölçer; dinamometre kuvvet ve ağırlık, termometre sıcaklık, kronometre zaman ölçmek için kullanılır.
Bir cismin ağırlığını ölçmeye yarayan araç hangisidir?
- A) Dinamometre
- B) Eşit kollu terazi
- C) Dereceli silindir
- D) Metre çubuğu
- E) Kronometre
Doğru cevap: A
Çözüm: Ağırlık yerçekiminden kaynaklanan kuvvettir ve dinamometre ile ölçülebilir; kütleyle aynı büyüklük değildir.
Düzgün geometrik şekli olmayan ve suda çözünmeyen küçük bir taşın hacmi en uygun hangi yöntemle ölçülür?
- A) Yalnız taşın rengini ölçerek
- B) Sadece tartının markasına bakarak
- C) Sıvı seviyesindeki yükselme farkıyla
- D) Taşı ısıtıp sıcaklığını okuyarak
- E) Yalnız çevre uzunluğunu ölçerek
Doğru cevap: C
Çözüm: Batırıldığında taşın yer değiştirdiği su hacmi kendi hacmine eşittir; dereceli silindirde ilk ve son hacim farkı alınır.
Bir cisim özdeş dört eşit parçaya ayrılıyor. Parçaların her birinin özkütlesi için hangi ifade doğrudur?
- A) Cismin başlangıçtaki özkütlesine eşittir
- B) Dörtte birine düşer
- C) Dört katına çıkar
- D) Sıfır olur
- E) Her zaman iki katına çıkar
Doğru cevap: A
Çözüm: Homojen maddenin parça miktarı küçülürken kütle ve hacim aynı oranda değişir; oran olan özkütle değişmez.
Bir cismin kütlesi 200 g, özkütlesi 4 g/cm³ ise hacmi kaç cm³ olur?
- A) 25
- B) 40
- C) 50
- D) 80
- E) 800
Doğru cevap: C
Çözüm: Hacim kütle/özkütle bağıntısıyla bulunur: V=200/4=50 cm³. Kütle ve özkütle birimleri uyumludur.
Aynı miktarda ısı alarak genleşen, kütlesi değişmeyen bir maddenin hacmi artarsa özkütlesi nasıl değişir?
- A) Artar
- B) Değişmez
- C) Sıfırdan küçük olur
- D) Mutlaka iki katına çıkar
- E) Azalır
Doğru cevap: E
Çözüm: d=m/V bağıntısında kütle sabitken hacmin büyümesi özkütleyi küçültür; maddeye özgü istisnalar dikkate alınarak verilen varsayım kullanılır.
Kütlesi 2 kg olan cismin yerçekimi ivmesinin 10 N/kg kabul edildiği yerde ağırlığı kaç N olur?
- A) 0,2
- B) 20
- C) 2
- D) 10
- E) 200
Doğru cevap: B
Çözüm: Ağırlık G=m·g ile hesaplanır: 2 kg ×10 N/kg=20 N. Kütle ile ağırlık farklı büyüklüklerdir.
Bir cisim Dünya’dan yerçekimi daha küçük olan bir gök cismine götürüldüğünde hangisi değişmeden kalır?
- A) Ağırlığı
- B) Dinamometrede okunan kuvvet
- C) Yerçekimi ivmesi
- D) Kütlesi
- E) Cisme etki eden çekim kuvveti
Doğru cevap: D
Çözüm: Cismin madde miktarı değişmiyorsa kütlesi sabittir; ağırlığı bulunduğu yerdeki yerçekimi ivmesine bağlıdır.
Biri 2 cm³ hacimde 10 g, diğeri 6 cm³ hacimde 30 g olan iki örnek için hangi sonuç doğrudur?
- A) Özkütleleri eşittir
- B) Birincinin özkütlesi üç kattır
- C) İkincinin özkütlesi üç kattır
- D) Birincinin özkütlesi sıfırdır
- E) Özkütleleri hacim farkına eşittir
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk örnekte 10/2=5 g/cm³; ikincide 30/6=5 g/cm³ bulunur. Hacimleri farklı olsa da özkütleleri eşittir.
Kütle–hacim grafiklerinde X doğrusunun eğimi Y doğrusunun iki katıdır. Aynı hacimde alınan X ve Y örneklerinin kütle oranı mX/mY kaçtır?
Doğru cevap: D
Çözüm: Kütle–hacim grafiğinde eğim özkütleyi verir; hacim eşit olduğunda kütleler özkütlelerle aynı orandadır.
Özkütlesi 1,2 g/cm³ olan sıvının 0,5 L hacmindeki kütlesi kaç gramdır?
- A) 600
- B) 60
- C) 120
- D) 500
- E) 1.200
Doğru cevap: A
Çözüm: 0,5 L = 500 cm³ olur. Kütle m=dV=1,2×500=600 gramdır; litre ve santimetreküp dönüştürülmelidir.
Özkütlesi 2.500 kg/m³ olan homojen cismin hacmi 0,004 m³ ise kütlesi kaç kilogramdır?
- A) 0,1
- B) 1
- C) 10
- D) 6,25
- E) 100
Doğru cevap: C
Çözüm: SI birimleri uyumludur: m=dV=2.500 kg/m³ ×0,004 m³=10 kg. Metreküp birimleri sadeleşir.
Bir öğrenci 0,003 m³ hacmi cm³ olarak yazacaktır. Doğru değer hangisidir?
- A) 3
- B) 30
- C) 300
- D) 30.000
- E) 3.000
Doğru cevap: E
Çözüm: 1 m³ = 1.000.000 cm³ olduğundan 0,003 m³ = 3.000 cm³ bulunur. Uzunluk dönüşümünün üçüncü kuvveti alınır.
Bir numune art arda ölçüldüğünde 12,1; 12,1 ve 12,2 g bulunuyor; güvenilir referans değer 15,0 g. Ölçümler için en doğru yorum hangisidir?
- A) Hem doğruluk hem kesinlik mutlaka en yüksektir
- B) Birbirine yakın ölçümler yapılmış olsa da referans değere göre doğruluk düşüktür
- C) Ölçümler birbirinden tamamen bağımsız birimlerdedir
- D) Ölçülen nicelik sıcaklıktır
- E) Kütlenin birimi gram olamaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Ölçümler arası yakınlık tekrarlanabilirlik/kesinlik göstergesidir; referans değerden sistematik uzaklık doğruluğun düşük olduğunu düşündürür.
Dijital terazinin boşken +2 g göstermesine rağmen sıfırlanmadan ölçüm yapılması en çok hangi hataya yol açar?
- A) Yerçekiminin ortadan kalkmasına
- B) Her ölçümde birimin metreye dönüşmesine
- C) Her seferinde mutlaka rastgele ters işaretli hataya
- D) Sistematik ölçme hatasına
- E) Cismin kimyasal yapısının değişmesine
Doğru cevap: D
Çözüm: Sıfır ayarı yanlış olan teraziye ait sürekli sapma sistematik hata oluşturabilir; doğru ölçüm öncesi kalibrasyon gerekir.
Bir öğrenci 3 m doğuya, sonra 3 m batıya yürürse alınan yol ve yer değiştirme büyüklükleri sırasıyla kaç metredir?
- A) 6 ve 0
- B) 0 ve 6
- C) 3 ve 3
- D) 6 ve 6
- E) 3 ve 0
Doğru cevap: A
Çözüm: Toplam yol gidilen mesafelerin toplamıdır ve 6 m olur; başlangıç noktasına döndüğü için yer değiştirme sıfırdır.