SI sisteminde iş ve enerji hangi birimle ölçülür?
- A) Watt (W)
- B) Joule (J)
- C) Newton (N)
- D) Pascal (Pa)
- E) Metre/saniye (m/s)
Doğru cevap: B
Çözüm: İş ve enerji aynı SI birimiyle, joule (J) ile ölçülür. Bir joule, kuvvet doğrultusunda bir metre boyunca uygulanan bir newtonun yaptığı iştir.
Bir öğrenci sabit duran duvarı kuvvetle itiyor fakat duvar yer değiştirmiyorsa duvara yaptığı mekanik iş kaçtır?
- A) Kuvvet büyüklüğü kadar jouledür.
- B) İtme süresi kadar wattır.
- C) Sürekli artan pozitif iştir.
- D) Sıfırdır.
- E) Sürekli artan negatif iştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Mekanik iş için kuvvetin uygulama noktasında yer değiştirme gerekir. Duvar hareket etmediği için W = F·Δx·cosθ bağıntısında Δx = 0 ve iş sıfırdır.
Bir kuvvet cismin hareket doğrultusuna tam dik uygulanıyorsa bu kuvvetin yaptığı iş nasıl olur?
- A) Sıfır olur.
- B) Her zaman pozitif olur.
- C) Her zaman negatif olur.
- D) Kuvvetle aynı sayısal değerde olur.
- E) Yalnız kütleye bağlı olur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuvvet ile yer değiştirme arasındaki açı 90° olduğundan cos90° = 0 olur. Dolayısıyla dik kuvvetin yer değiştirme doğrultusunda iş yapan bileşeni yoktur.
Kuvvetin yönü cismin yer değiştirme yönüyle aynıysa bu kuvvetin yaptığı iş hangi işaretlidir?
- A) Negatiftir.
- B) Daima sıfırdır.
- C) Pozitiftir.
- D) Kütleye göre işaret değiştirir.
- E) Sadece hızla belirlenir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuvvet ve yer değiştirme aynı yöndeyken aralarındaki açı sıfırdır ve cos0° = 1 olur. Bu nedenle kuvvetin yaptığı iş pozitiftir.
Yatay zeminde kayan cisme zıt yönde etki eden sürtünme kuvvetinin yaptığı işin işareti nedir?
- A) Pozitif
- B) Sıfır
- C) Belirsiz ve rastgele
- D) Daima sonsuz
- E) Negatif
Doğru cevap: E
Çözüm: Kayma sürtünmesi hareketin ters yönünde olduğundan sürtünmenin yaptığı iş negatiftir. Bu iş mekanik enerjiyi ısı gibi başka enerji türlerine aktarır.
Kütlesi m, sürati v olan cismin öteleme kinetik enerjisi hangi bağıntıyla hesaplanır?
- A) Ek = m·v
- B) Ek = 1/2·m·v²
- C) Ek = m·g·h
- D) Ek = F·t
- E) Ek = m/v²
Doğru cevap: B
Çözüm: Öteleme kinetik enerjisi cismin kütlesinin yarısıyla süratinin karesinin çarpımıdır. Hızın işareti değil, büyüklüğünün karesi önemlidir.
Yer çekimi potansiyel enerjisini mgh ile hesaplamak için hangi bilgiye ihtiyaç vardır?
- A) Cismin rengi
- B) Cismin gittiği toplam yol
- C) Hareketin süresi
- D) Seçilen referans düzeyine göre yükseklik
- E) Cismin yüzey sıcaklığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Yere yakın bölgede yer çekimi potansiyel enerjisi Ep = mgh olarak yazılır. h değeri, seçilen sıfır potansiyel düzeyine göre düşey konumu gösterir.
12 N büyüklüğünde yatay sabit kuvvet, cismi kuvvet yönünde 5 m hareket ettiriyor. Kuvvetin yaptığı iş kaç jouledür?
- A) 17 J
- B) 60 J
- C) 24 J
- D) 2,4 J
- E) 120 J
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuvvet ve yer değiştirme aynı yöndedir. W = F·x = 12·5 = 60 J olarak hesaplanır; süre bilgisine gerek yoktur.
Bir cisme hareket yönüne zıt doğrultuda 20 N sabit kuvvet uygulanıyor. Cisim 3 m ilerlerse bu kuvvetin yaptığı iş kaç jouledür?
- A) +60 J
- B) −20 J
- C) +20 J
- D) −60 J
- E) 0 J
Doğru cevap: D
Çözüm: Kuvvet yer değiştirmeye zıt olduğu için cos180° = −1 alınır. İş W = 20·3·(−1) = −60 J olur.
Yatay doğrultuda 4 m yer değiştiren cisme 10 N kuvvet yatayla 60° açı yapacak biçimde uygulanıyor. Bu kuvvetin yaptığı iş kaç jouledür? (cos60° = 0,5)
- A) 20 J
- B) 40 J
- C) 10 J
- D) 80 J
- E) 5 J
Doğru cevap: A
Çözüm: İş için yalnız kuvvetin yer değiştirme doğrultusundaki bileşeni alınır. W = 10·4·0,5 = 20 J bulunur.
Cisme hareket yönünde 16 N, ters yönde 4 N kuvvet uygulanıyor. Cisim 3 m ilerlediğinde net iş kaç jouledür?
- A) 60 J
- B) 48 J
- C) 36 J
- D) 12 J
- E) −36 J
Doğru cevap: C
Çözüm: Net kuvvet hareket doğrultusunda 16 − 4 = 12 N olur. Bu nedenle net iş Wnet = 12·3 = 36 J şeklindedir.
Kütlesi 2 kg, sürati 6 m/s olan cismin kinetik enerjisi kaç jouledür?
- A) 12 J
- B) 18 J
- C) 72 J
- D) 6 J
- E) 36 J
Doğru cevap: E
Çözüm: Kinetik enerji Ek = mv²/2 ile bulunur: 2·6²/2 = 36 J. Süratin karesinin alınması gerekir.
3 kg kütleli cismin sürati 2 m/s’den 4 m/s’ye yükseltiliyor. Kinetik enerji artışı kaç jouledür?
- A) 6 J
- B) 18 J
- C) 12 J
- D) 24 J
- E) 36 J
Doğru cevap: B
Çözüm: Enerji farkı ΔEk = m(vson² − vilk²)/2 = 3·(16 − 4)/2 = 18 J olarak hesaplanır.
2 kg kütleli bir cisim 5 m yukarı kaldırılıyor. Yer çekimi potansiyel enerji artışı kaç jouledür? (g = 10 m/s²)
- A) 10 J
- B) 20 J
- C) 50 J
- D) 100 J
- E) 200 J
Doğru cevap: D
Çözüm: Yer çekimi potansiyel enerji değişimi ΔEp = mgΔh bağıntısıyla hesaplanır: 2·10·5 = 100 J.
3 kg kütleli bir cismin sürati 2 m/s’den 6 m/s’ye çıkarılıyor. Cisme yapılan net iş kaç jouledür?
- A) 24 J
- B) 48 J
- C) 36 J
- D) 54 J
- E) 96 J
Doğru cevap: B
Çözüm: Net iş kinetik enerji değişimidir: Wnet = 3·(6² − 2²)/2 = 3·32/2 = 48 J bulunur.
Bir top sürtünmesiz ortamda 20 m/s hızla düşey yukarı atılıyor. Çıkabileceği en büyük yükseklik atış noktasına göre kaç metredir? (g = 10 m/s²)
- A) 10 m
- B) 15 m
- C) 30 m
- D) 20 m
- E) 40 m
Doğru cevap: D
Çözüm: En üst noktada sürat sıfırdır. İlk kinetik enerji bütünüyle yer çekimi potansiyel enerjisine dönüşür: v²/2 = gh, h = 400/20 = 20 m.
Hava direncinin ihmal edildiği ortamda 45 m yükseklikten durgun bırakılan cismin yere ulaşmadan hemen önceki sürati kaç m/s olur? (g = 10 m/s²)
- A) 30 m/s
- B) 15 m/s
- C) 20 m/s
- D) 45 m/s
- E) 90 m/s
Doğru cevap: A
Çözüm: Enerji korunumu mgh = mv²/2 verir. v² = 2gh = 2·10·45 = 900 olduğundan v = 30 m/s bulunur.
Sürtünmesiz sarkaçta küçük bir kütle, en alt konumdan 5 m yüksekte durgun bırakılıyor. En alt noktadaki sürati kaç m/s olur? (g = 10 m/s²)
- A) 5 m/s
- B) 15 m/s
- C) 10 m/s
- D) 20 m/s
- E) 25 m/s
Doğru cevap: C
Çözüm: İpin gerilmesi harekete dik olduğundan iş yapmaz. Yer çekimi potansiyeli kinetiğe dönüşür: v² = 2gh = 100, v = 10 m/s.
2 kg kütleli cisim yatay pürüzlü yüzeyde 8 m/s süratle kayıyor. Sabit sürtünme kuvveti 4 N ise cisim durana kadar kaç metre kayar?
- A) 8 m
- B) 12 m
- C) 24 m
- D) 32 m
- E) 16 m
Doğru cevap: E
Çözüm: Başlangıç kinetik enerji 2·8²/2 = 64 J’dir. Sürtünme işi −4x bu enerjiyi tüketir: 4x = 64, x = 16 m.
Sürtünmesiz rayda hareket eden cismin başlangıç sürati 6 m/s, başlangıç yüksekliği 3,2 m’dir. Rayın sıfır yükseklikli noktasındaki sürati kaç m/s olur? (g = 10 m/s²)
- A) 6 m/s
- B) 10 m/s
- C) 8 m/s
- D) 12 m/s
- E) 14 m/s
Doğru cevap: B
Çözüm: Mekanik enerji korunur: vson² = vilk² + 2gh = 36 + 64 = 100. Bundan vson = 10 m/s çıkar.