SI sisteminde iş ve enerji hangi birimle ölçülür?
- A) Watt (W)
- B) Joule (J)
- C) Newton (N)
- D) Pascal (Pa)
- E) Metre/saniye (m/s)
Doğru cevap: B
Çözüm: İş ve enerji aynı SI birimiyle, joule (J) ile ölçülür. Bir joule, kuvvet doğrultusunda bir metre boyunca uygulanan bir newtonun yaptığı iştir.
Bir öğrenci sabit duran duvarı kuvvetle itiyor fakat duvar yer değiştirmiyorsa duvara yaptığı mekanik iş kaçtır?
- A) Kuvvet büyüklüğü kadar jouledür.
- B) İtme süresi kadar wattır.
- C) Sürekli artan pozitif iştir.
- D) Sıfırdır.
- E) Sürekli artan negatif iştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Mekanik iş için kuvvetin uygulama noktasında yer değiştirme gerekir. Duvar hareket etmediği için W = F·Δx·cosθ bağıntısında Δx = 0 ve iş sıfırdır.
Bir kuvvet cismin hareket doğrultusuna tam dik uygulanıyorsa bu kuvvetin yaptığı iş nasıl olur?
- A) Sıfır olur.
- B) Her zaman pozitif olur.
- C) Her zaman negatif olur.
- D) Kuvvetle aynı sayısal değerde olur.
- E) Yalnız kütleye bağlı olur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuvvet ile yer değiştirme arasındaki açı 90° olduğundan cos90° = 0 olur. Dolayısıyla dik kuvvetin yer değiştirme doğrultusunda iş yapan bileşeni yoktur.
Kuvvetin yönü cismin yer değiştirme yönüyle aynıysa bu kuvvetin yaptığı iş hangi işaretlidir?
- A) Negatiftir.
- B) Daima sıfırdır.
- C) Pozitiftir.
- D) Kütleye göre işaret değiştirir.
- E) Sadece hızla belirlenir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuvvet ve yer değiştirme aynı yöndeyken aralarındaki açı sıfırdır ve cos0° = 1 olur. Bu nedenle kuvvetin yaptığı iş pozitiftir.
Yatay zeminde kayan cisme zıt yönde etki eden sürtünme kuvvetinin yaptığı işin işareti nedir?
- A) Pozitif
- B) Sıfır
- C) Belirsiz ve rastgele
- D) Daima sonsuz
- E) Negatif
Doğru cevap: E
Çözüm: Kayma sürtünmesi hareketin ters yönünde olduğundan sürtünmenin yaptığı iş negatiftir. Bu iş mekanik enerjiyi ısı gibi başka enerji türlerine aktarır.
Kütlesi m, sürati v olan cismin öteleme kinetik enerjisi hangi bağıntıyla hesaplanır?
- A) Ek = m·v
- B) Ek = 1/2·m·v²
- C) Ek = m·g·h
- D) Ek = F·t
- E) Ek = m/v²
Doğru cevap: B
Çözüm: Öteleme kinetik enerjisi cismin kütlesinin yarısıyla süratinin karesinin çarpımıdır. Hızın işareti değil, büyüklüğünün karesi önemlidir.
Yer çekimi potansiyel enerjisini mgh ile hesaplamak için hangi bilgiye ihtiyaç vardır?
- A) Cismin rengi
- B) Cismin gittiği toplam yol
- C) Hareketin süresi
- D) Seçilen referans düzeyine göre yükseklik
- E) Cismin yüzey sıcaklığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Yere yakın bölgede yer çekimi potansiyel enerjisi Ep = mgh olarak yazılır. h değeri, seçilen sıfır potansiyel düzeyine göre düşey konumu gösterir.
Bir cismin sürati iki katına çıkarsa kütlesi değişmediğinde kinetik enerjisi kaç kat olur?
- A) 4 kat
- B) 2 kat
- C) 8 kat
- D) 1/2 kat
- E) Değişmez
Doğru cevap: A
Çözüm: Kinetik enerji süratin karesiyle orantılıdır: Ek = mv²/2. Sürat 2v olduğunda enerji 4·Ek olur; sadece iki kat artmaz.
Hızı değişmeyen bir cismin kütlesi iki katına çıkarılırsa kinetik enerjisi kaç katına çıkar?
- A) 4 katına
- B) 8 katına
- C) 2 katına
- D) Yarısına
- E) Değişmez
Doğru cevap: C
Çözüm: Kinetik enerji kütleyle doğru orantılıdır. Hız aynı tutulurken m yerine 2m konursa Ek de önceki değerinin iki katına çıkar.
Yeryüzüne yakın konumda m kütleli cismin h yüksekliğindeki yer çekimi potansiyel enerjisi hangi ifadeyle bulunur?
- A) 1/2·m·v²
- B) F/t
- C) m·v
- D) 1/2·k·x²
- E) m·g·h
Doğru cevap: E
Çözüm: Yer çekimi potansiyel enerjisi seçilen referans seviyesine göre Ep = mgh ile bulunur. Burada g yer çekimi ivmesi, h düşey yüksekliktir.
Yere göre h yüksekliğindeki bir cisim 2h yüksekliğine çıkarılırsa, yer çekimi potansiyel enerjisi öncekinin kaç katı olur?
- A) Dört katına çıkar.
- B) İki katına çıkar.
- C) Yarısına iner.
- D) Sıfır olur.
- E) Sekiz katına çıkar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kütle ve yer çekimi ivmesi sabitken Ep = mgh bağıntısı h ile doğrusal orantılıdır. Yükseklik iki kat olursa potansiyel enerji de iki kat olur.
İdeal bir yayın x kadar sıkıştırılmasıyla depolanan esneklik potansiyel enerjisi hangi bağıntıdadır?
- A) k·x
- B) m·g·x
- C) 1/2·m·v²
- D) 1/2·k·x²
- E) k/x
Doğru cevap: D
Çözüm: Hooke yasasına uyan ideal yayda depolanan enerji Ep,yay = kx²/2 şeklindedir. Burada k yay sabiti, x denge konumundan sıkışma ya da uzama miktarıdır.
Aynı yaydaki sıkıştırma miktarı iki katına çıkarılırsa yayda depolanan enerji kaç katına çıkar?
- A) 4 katına
- B) 2 katına
- C) 8 katına
- D) Yarısına
- E) Değişmez
Doğru cevap: A
Çözüm: Yayın potansiyel enerjisi x² ile orantılıdır. x yerine 2x konursa depolanan enerji 4 katına yükselir.
Bir cisme etki eden net kuvvetin yaptığı iş, hangi enerji büyüklüğündeki değişime eşittir?
- A) Yalnız potansiyel enerjiye
- B) Cismin kütlesine
- C) Kinetik enerji değişimine
- D) Her durumda toplam mekanik enerjiye
- E) Cismin hacmine
Doğru cevap: C
Çözüm: İş-kinetik enerji teoremine göre Wnet = ΔEk olur. Net iş pozitifse kinetik enerji artar; negatifse azalır.
Ortalama gücün tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kuvvetin zamana oranı
- B) Enerjinin kütleye oranı
- C) Yolun kütleye oranı
- D) İşin yer değiştirmeye oranı
- E) Yapılan işin geçen zamana oranı
Doğru cevap: E
Çözüm: Ortalama güç P = W/Δt bağıntısıyla tanımlanır. Aynı işi daha kısa sürede yapan sistemin ortalama gücü daha büyüktür.
Gücün SI birimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Joule (J)
- B) Watt (W)
- C) Newton (N)
- D) Metre (m)
- E) Kilogram (kg)
Doğru cevap: B
Çözüm: Güç birim zamanda aktarılan enerjiye karşılık gelir. Bir watt, bir saniyede bir joule enerji aktarılması demektir: 1 W = 1 J/s.
Sadece yer çekimi etkisindeki bir cisim sürtünmesiz ortamda hareket ederken hangi toplam korunur?
- A) Yalnız kinetik enerji
- B) Yalnız potansiyel enerji
- C) Her an hızının büyüklüğü
- D) Kinetik ve yer çekimi potansiyel enerjilerinin toplamı
- E) Her an yükseklik
Doğru cevap: D
Çözüm: Sürtünme gibi korunumsuz kuvvetler iş yapmıyorsa mekanik enerji E = Ek + Ep sabittir. Kinetik ve potansiyel enerji birbirine dönüşebilir.
Sürtünmeli yatay düzlemde kayan cismin mekanik enerjisinin bir bölümü genellikle hangi enerjiye dönüşür?
- A) İç enerjiye (ısıl enerjiye)
- B) Yokluğa
- C) Kütleye
- D) Yalnız nükleer enerjiye
- E) Elektrik yüküne
Doğru cevap: A
Çözüm: Sürtünme toplam enerjiyi yok etmez; mekanik enerjinin bir bölümünü yüzeylerin iç enerjisine ve çevreye aktarılan ısıya dönüştürür.
Bir yük asansörle sabit hızla yükseltilirse yükün kinetik enerjisi nasıl değişir?
- A) Sürekli artar.
- B) Sürekli azalır.
- C) Değişmez.
- D) Her saniye ikiye katlanır.
- E) Önce artar sonra sıfırlanır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kinetik enerji süratin karesine bağlıdır. Asansördeki yük sabit süratle yükseldiği için yükün kinetik enerjisi sabit kalır, potansiyel enerjisi ise artar.
Enerjinin korunumu ilkesi hangi ifadeyle özetlenir?
- A) Enerji yalnız mekanik biçimde bulunur.
- B) Sürtünmeyle tüm enerji yok olur.
- C) Potansiyel enerji asla kinetiğe dönüşmez.
- D) Hareket eden cisimlerin enerjisi hep aynıdır.
- E) Enerji tür değiştirebilir, toplam enerji korunur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yalıtılmış sistemlerde toplam enerji korunur. Enerji bir biçimden başka biçime dönüşür veya sistemler arasında aktarılır; yoktan oluşmaz ve bütünüyle yok olmaz.