Saf su, normal atmosfer basıncında yaklaşık kaç °C sıcaklıkta donar?
- A) 0 °C
- B) −100 °C
- C) 20 °C
- D) 50 °C
- E) 100 °C
Doğru cevap: A
Çözüm: Normal atmosfer basıncındaki saf suyun donma ve erime sıcaklığı yaklaşık 0 °C’dir. Basınç ve saflık farklıysa değer değişebilir.
Hâl değiştirmeyen bir madde için alınan ısıyı hesaplayan bağıntı hangisidir?
- A) Q = m·g·h
- B) Q = F·x
- C) Q = m·c·ΔT
- D) Q = m·v²/2
- E) Q = P/t
Doğru cevap: C
Çözüm: Sıcaklık değişimi sırasında hâl değişimi yoksa Q = mcΔT kullanılır. c öz ısı, m kütle, ΔT son ve ilk sıcaklık farkıdır.
Öz ısı hangi büyüklüğü ifade eder?
- A) Cismin toplam kütlesini
- B) Sabit basınçtaki kaynama noktasını
- C) Yalnız genleşme miktarını
- D) Cismin birim zamanda yaptığı işi
- E) Birim kütlenin sıcaklığını bir derece değiştirmek için gereken ısıyı
Doğru cevap: E
Çözüm: Öz ısı, belirli koşullarda birim kütlenin sıcaklığını bir birim artırmak için gereken enerjiyi belirtir; toplam ısı sığasıyla aynı değildir.
Bir cismin ısı sığası hangi bağıntıya eşittir?
- A) C = m/c
- B) C = m·c
- C) C = g·h
- D) C = F·t
- E) C = v²/m
Doğru cevap: B
Çözüm: Isı sığası, cismin sıcaklığını bir birim değiştirmek için gereken ısıdır. Kütle ile öz ısının çarpımıdır: C = mc.
Sabit basınçta erimekte olan saf bir katının erime süresince sıcaklığı nasıl değişir?
- A) Sürekli artar.
- B) Sürekli azalır.
- C) Kütlesiyle doğru orantılı artar.
- D) Sabit kalır.
- E) Önce 100 °C olur sonra azalır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Saf maddenin sabit basınçta hâl değiştirdiği sırada alınan enerji sıcaklığı artırmak yerine hâl değişiminde kullanılır.
Hâl değişimi sırasında alınan ya da verilen ısı miktarı hangi bağıntıyla bulunur?
- A) Q = m·L
- B) Q = m·v
- C) Q = m·g·h
- D) Q = m·a
- E) Q = F/t
Doğru cevap: A
Çözüm: Hâl değişiminde L ilgili hâl değişiminin birim kütle başına gizli ısısıdır. Toplam ısı miktarı mL ile hesaplanır.
Erime olayı sırasında madde çevresinden ısı alır mı, verir mi?
- A) Daima ısı verir.
- B) Isı alışverişi olmaz.
- C) Isı alır.
- D) Sadece basınç artarsa ısı verir.
- E) Isı her zaman sıfırdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Katının sıvıya dönüşmesi olan erime, enerji gerektiren bir hâl değişimidir. Madde uygun koşullarda çevreden ısı alır.
Erime ısısı 200 kJ/kg olan katının 0,5 kg’ını erime sıcaklığında eritmek için kaç kJ ısı gerekir?
- A) 100 kJ
- B) 25 kJ
- C) 50 kJ
- D) 200 kJ
- E) 400 kJ
Doğru cevap: A
Çözüm: Hâl değişiminde Q = mL kullanılır: 0,5·200 = 100 kJ. Erime süresince sıcaklık değişimi alınmaz.
Buharlaşma gizli ısısı 2 MJ/kg olan bir sıvının 0,2 kg’ını kaynama sıcaklığında buharlaştırmak için kaç kJ ısı gerekir?
- A) 40 kJ
- B) 200 kJ
- C) 400 kJ
- D) 1000 kJ
- E) 2000 kJ
Doğru cevap: C
Çözüm: Q = mL = 0,2·2 = 0,4 MJ = 400 kJ olur. Megajoule ile kilojoule birimleri dönüştürülmelidir.
2 kg bir cisim, öz ısısı 400 J/(kg·°C) iken 50 °C’den 30 °C’ye soğuyor. Cismin aldığı ısı işaretiyle kaç jouledür?
- A) +16 000 J
- B) −8000 J
- C) +8000 J
- D) −40 000 J
- E) −16 000 J
Doğru cevap: E
Çözüm: Q = mc(Tson − Tilk) = 2·400·(30 − 50) = −16 000 J bulunur. Eksi işaret, cismin çevresine ısı verdiğini gösterir.
Aynı maddeye ait eşit kütleli 80 °C ve 20 °C iki sıvı ısı kaybı olmadan karıştırılıyor. Son sıcaklık kaç °C olur?
- A) 20 °C
- B) 50 °C
- C) 30 °C
- D) 60 °C
- E) 80 °C
Doğru cevap: B
Çözüm: Kütle ve öz ısılar eşit olduğunda denge sıcaklığı aritmetik ortalamadır: (80 + 20)/2 = 50 °C.
Aynı sıvının 1 kg’ı 80 °C, 3 kg’ı 20 °C’dir. Isı kaybı olmadan karıştırılırsa denge sıcaklığı kaç °C olur?
- A) 30 °C
- B) 40 °C
- C) 50 °C
- D) 35 °C
- E) 65 °C
Doğru cevap: D
Çözüm: Aynı öz ısı için Tdenge = (1·80 + 3·20)/(1 + 3) = 140/4 = 35 °C bulunur.
Öz ısıları aynı olan 2 kg sıvı 20 °C ve 1 kg sıvı 80 °C sıcaklıkta karıştırılıyor. Dışarı ısı kaçmıyorsa son sıcaklık kaç °C olur?
- A) 40 °C
- B) 30 °C
- C) 50 °C
- D) 60 °C
- E) 70 °C
Doğru cevap: A
Çözüm: Aynı tür sıvıda enerji dengesiyle T = (2·20 + 1·80)/3 = 120/3 = 40 °C olur.
Bir ısıtıcı, erime sıcaklığındaki 0,2 kg katıyı 2 dakika boyunca eritirken 100 W sabit güçle çalışıyor. Enerjinin tamamı erimeye gidiyorsa erime ısısı kaç J/kg’dır?
- A) 600 J/kg
- B) 6000 J/kg
- C) 12 000 J/kg
- D) 60 000 J/kg
- E) 120 000 J/kg
Doğru cevap: D
Çözüm: Verilen enerji P·t = 100·120 = 12000 J’dir. Q = mL bağıntısından L = 12000/0,2 = 60000 J/kg bulunur.
Eşit kütleli iki farklı maddeye aynı miktarda ısı veriliyor. A maddesinin sıcaklığı 10 °C, B maddesininki 20 °C artıyor. cA/cB oranı kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Q = mcΔT denkleminde Q ve m aynı olduğundan cA·10 = cB·20 olur. Bu nedenle cA/cB = 2 bulunur.
İki metal çubuk aralarında 3 mm boşluk kalacak biçimde aynı doğrultuda sabitlenmiştir. Boyları 1 m, genleşme katsayıları sırasıyla 2×10⁻⁵ ve 1×10⁻⁵ °C⁻¹’dir. Her biri 100 °C ısınırsa toplam uzama kaç mm olur?
- A) 1 mm
- B) 2 mm
- C) 3 mm
- D) 4 mm
- E) 6 mm
Doğru cevap: C
Çözüm: Birinci çubuk 2 mm, ikinci 1 mm uzar. Uzamalar aynı boşluğa doğruysa toplam yaklaşma 3 mm olur ve boşluk tam kapanır.
İçi delik metal halka her yönden düzgün ısıtılıyor. Halkanın dış çapı artarken iç çapının davranışı nasıldır?
- A) İç çapı azalır.
- B) İç çap kesinlikle değişmez.
- C) İç çap sıfıra iner.
- D) Yalnız kalınlık artar.
- E) İç çapı da artar.
Doğru cevap: E
Çözüm: Düzgün ısınan metal halkada bütün uzunluk ölçekleri artar. Delik, içi aynı metalle doluymuş gibi genleşerek büyür.
İzotropik bir katının boyca genleşme katsayısı α = 2×10⁻⁵ °C⁻¹, ilk hacmi 1 m³ ve sıcaklık artışı 100 °C’dir. Küçük genleşme yaklaşımında hacim artışı kaç m³ olur?
- A) 0,002 m³
- B) 0,006 m³
- C) 0,003 m³
- D) 0,02 m³
- E) 0,06 m³
Doğru cevap: B
Çözüm: İzotropik katılarda hacim genleşme katsayısı yaklaşık 3α’dır. ΔV ≈ 3αV₀ΔT = 3·2×10⁻⁵·1·100 = 0,006 m³.
Birbirine sıkıca tutturulan A ve B metal şeritlerinden A’nın genleşme katsayısı B’ninkinden büyüktür. Şeritler ısıtıldığında hangi yöne bükülür?
- A) Genleşme katsayısı büyük A tarafına
- B) Kesinlikle düz kalır.
- C) Rastgele bir tarafa
- D) Genleşme katsayısı küçük olan B tarafına
- E) Yalnız yatay doğrultuda hareket eder.
Doğru cevap: D
Çözüm: Isınırken A daha fazla uzamak ister ve bükülmede dış yayda kalır. İç yayda daha az uzayan B bulunur; şerit B tarafına eğilir.
Başlangıçta 80 °C’de bulunan 200 g suya 20 °C’deki aynı tür sudan 300 g ekleniyor. Isı kaybı yoksa denge sıcaklığı kaç °C olur?
- A) 44 °C
- B) 36 °C
- C) 40 °C
- D) 50 °C
- E) 56 °C
Doğru cevap: A
Çözüm: Aynı öz ısıdan dolayı kütle ağırlıklı ortalama alınır: (200·80 + 300·20)/500 = 22000/500 = 44 °C.