Manyetik alan çizgilerinin daha sık bulunduğu bölgeler için hangi çıkarım yapılır?
- A) Manyetik alan daha kuvvetlidir.
- B) Manyetik alan her zaman sıfırdır.
- C) Alan yalnız elektriksel olur.
- D) Mıknatıs mutlaka yalıtkandır.
- E) Kuvvet daima sıcaklığa eşittir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Çizgilerin sık gösterildiği bölgeler daha büyük manyetik alan şiddetine karşılık gelir. Bu yöntem alanın göreli büyüklüğünü yorumlatır.
Manyetik alan çizgileri neden birbirini kesmez?
- A) Çizgiler yalnız düz çizilir.
- B) Mıknatısların bir kutbu olmadığı için
- C) Bir noktada alan yönü tek bir yönle tanımlanır.
- D) Akım her zaman sıfır olduğu için
- E) Çizgilerin kesinlikle daire olması nedeniyle
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir noktada iki farklı teğet yönü olsaydı aynı noktada iki farklı manyetik alan yönü tanımlanırdı. Bu nedenle çizgiler kesişmez.
Bir çubuk mıknatıs iki parçaya ayrıldığında yeni parçalar hakkında hangisi doğrudur?
- A) Yalnız bir parça N kutuplu olur.
- B) Yalnız bir parça S kutuplu olur.
- C) Her iki parça mutlaka manyetizmasını yitirir.
- D) N ve S kutupları kalıcı olarak birbirinden ayrılır.
- E) Her parçada N ve S kutupları oluşur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Bir mıknatıs kesildiğinde her parça daha küçük bir mıknatıs gibi davranır. Tek başına N ya da S kutbu elde edilmez.
Sıradan bir çubuk mıknatıs yalnız N kutbuna ayrılabilir mi?
- A) Evet, her kesme işleminde yalnız N oluşur.
- B) Hayır, kesilen her parçada iki kutup bulunur.
- C) Evet, yalnız ısıtılınca N oluşur.
- D) Evet, yalnız elektrik yükü verilirse N kalır.
- E) Evet, her mıknatısın bir kutbu zaten yoktur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Gündelik mıknatıslarda N ve S kutupları birlikte bulunur. Parçalara ayırmak bağımsız tek kutup oluşturmaz.
Aşağıdaki maddelerden hangisi sıradan mıknatıs tarafından güçlü biçimde çekilir?
- A) Tahta
- B) Plastik
- C) Cam
- D) Demir
- E) Kuru kâğıt
Doğru cevap: D
Çözüm: Demir ferromanyetik bir maddedir ve mıknatıs tarafından belirgin biçimde çekilebilir. Tahta, cam ve plastik bu etkiyi göstermez.
Serbestçe dönebilen pusula iğnesi hangi etki nedeniyle belirli bir doğrultuda dengelenir?
- A) Dünya’nın manyetik alanı
- B) Yalnız Dünya’nın elektrik direnci
- C) Hava basıncının sıfır olması
- D) Yalnız iğnenin sıcaklığı
- E) Işığın kırılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Pusula iğnesi küçük bir mıknatıstır. Dünya’nın manyetik alanı, iğnenin alan doğrultusuna yönelmesini sağlar.
Dünya’nın büyük ölçekte manyetik alan üretmesi hangi modele benzetilir?
- A) Yalnız elektrikli kondansatöre
- B) Tamamen yüksüz bir metal levhaya
- C) Büyük bir mıknatısın alanına
- D) Durgun su dalgasına
- E) Yalnız ses kaynağına
Doğru cevap: C
Çözüm: Dünya’nın manyetik alanı basit düzeyde bir dipol mıknatıs alanına benzetilebilir. Bu yüzden pusula yön bulmada kullanılabilir.
Düşey telden geleneksel akım sayfa üzerinde yukarıya akıyor. Telin sağ tarafındaki manyetik alan sayfaya göre hangi yöndedir?
- A) Sayfa düzleminin içine
- B) Sayfa düzleminden dışarı
- C) Sayfa üzerinde yukarı
- D) Sayfa üzerinde aşağı
- E) Sayfa üzerinde sağa
Doğru cevap: A
Çözüm: Sağ el başparmağı yukarı akımı gösterdiğinde sağ tarafta bükülen parmaklar sayfanın içine yönelir.
Düşey telden geleneksel akım sayfa üzerinde yukarıya akıyor. Telin sol tarafında manyetik alanın yönü nedir?
- A) Sayfanın içine
- B) Sayfada yukarı
- C) Sayfadan dışarı
- D) Sayfada aşağı
- E) Sayfada sağa
Doğru cevap: C
Çözüm: Sağ el kuralında yukarı yönlü akımın telin sol tarafında oluşturduğu manyetik alan sayfa düzleminden dışarıya doğrudur.
Sayfada aşağı yönde akım geçen düşey telin sağ tarafındaki manyetik alan hangi yöne doğrudur?
- A) Sayfanın içine
- B) Sayfada yukarı
- C) Sayfada aşağı
- D) Sayfada sola
- E) Sayfadan dışarı
Doğru cevap: E
Çözüm: Akım yönü ters çevrildiğinde manyetik alanın dolanım yönü de tersine döner. Aşağı akımda sağ tarafta alan sayfadan dışarıdır.
Sayfada sağa doğru akım taşıyan yatay telin üst tarafında manyetik alan hangi yöndedir?
- A) Sayfanın içine
- B) Sayfadan dışarı
- C) Sayfada sola
- D) Sayfada sağa
- E) Sayfada aşağı
Doğru cevap: B
Çözüm: Sağ el başparmağı sağa çevrilirse telin üst noktasındaki kıvrılan parmak yönü sayfadan dışarıyı gösterir.
Sayfada sağa doğru akım taşıyan yatay telin alt tarafındaki manyetik alanın yönü hangisidir?
- A) Sayfadan dışarı
- B) Sayfada sola
- C) Sayfada sağa
- D) Sayfanın içine
- E) Sayfada yukarı
Doğru cevap: D
Çözüm: Sağ el kuralında sağa akım için telin üstünde alan dışarı, altında ise sayfanın içine yönelir.
Uzun düz telin akımı iki katına çıkarılıp gözlem uzaklığı sabit bırakılırsa alan büyüklüğü nasıl değişir?
- A) 2 katına çıkar.
- B) Yarıya iner.
- C) Dörtte birine iner.
- D) Değişmez.
- E) 4 katına çıkar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Uzun düz iletkenin manyetik alanı B ∝ I/r bağıntısına göre akımla doğru orantılıdır. I iki kat olursa B de iki kat olur.
Uzun düz telde 3 A akım varken 2 cm uzakta oluşan alanla 6 A akım varken 4 cm uzakta oluşan alan karşılaştırılıyor. B2/B1 kaçtır?
Doğru cevap: D
Çözüm: Uzun düz tel için B ∝ I/r olduğundan B2/B1 = (6/4)/(3/2) = 1 olur. Akım ve uzaklık iki katına çıkınca alan değişmez.
Bir uzun düz telde 4 A akımın 2 cm uzakta oluşturduğu alan B1, 2 A akımın 4 cm uzakta oluşturduğu alan B2 ise B1/B2 kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Alan akım/uzaklık oranıyla değişir. B1/B2 = (4/2)/(2/4) = 2/0,5 = 4 bulunur.
Hava çekirdekli bir solenoidin sarım sayısı iki katına çıkıyor; uzunluğu ve akımı sabit kalıyor. İç alan yaklaşık nasıl değişir?
- A) Yarıya iner.
- B) Değişmez.
- C) 2 katına çıkar.
- D) 4 katına çıkar.
- E) Sıfır olur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Uzun solenoidde iç alan yaklaşık sarım yoğunluğu N/L ile akımın çarpımına bağlıdır. N iki kat olunca alan iki kat olur.
Sarım sayısı ve akımı sabit bir uzun solenoidin boyu iki katına çıkarılıyor. İç alan yaklaşık kaç kat olur?
Doğru cevap: E
Çözüm: Sarım yoğunluğu N/L yarıya iner. Uzun solenoid yaklaşımında B ∝ NI/L olduğundan iç alan yaklaşık yarıya düşer.
Uzun bir solenoidin sarım sayısı ve uzunluğu aynı oranda iki katına çıkarılıyor; akım değişmiyor. İç alan yaklaşık nasıl değişir?
- A) Yarıya iner.
- B) Değişmez.
- C) İki katına çıkar.
- D) Dört katına çıkar.
- E) Sıfır olur.
Doğru cevap: B
Çözüm: B ∝ NI/L bağıntısında N ve L aynı oranda artarsa N/L sabit kalır. Akım da sabit olduğundan iç alan aynı kalır.
Bir uzun solenoidde sarım sayısı üç katına, akım yarıya çıkarılıyor; bobin boyu sabit. İç alan ilk değerin kaç katı olur?
- A) 1/6
- B) 1/2
- C) 2
- D) 3/2
- E) 3
Doğru cevap: D
Çözüm: B ∝ NI/L. Sarım sayısı 3N, akım I/2 olunca oran 3·(1/2) = 3/2 bulunur.
Bir uzun solenoidin sarım sayısı yarıya, akımı iki katına çıkarılıyor; uzunluğu değişmiyor. İç alan nasıl değişir?
- A) Değişmez.
- B) Dörtte birine iner.
- C) Yarıya iner.
- D) İki katına çıkar.
- E) Dört katına çıkar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Uzun solenoidde B ∝ NI/L. Sarım sayısını yarıya indirme ve akımı iki katına çıkarma etkileri birbirini dengeler.