Solda N kutbu, sağda S kutbu karşılıklı bakarken iki kutup arasındaki manyetik alanın temel yönü hangisidir?
- A) Sağdan sola
- B) Soldan sağa
- C) Yukarıdan aşağıya
- D) Aşağıdan yukarıya
- E) Her noktada sıfır
Doğru cevap: B
Çözüm: Kutuplar arasındaki dış manyetik alan N kutbundan S kutbuna yönelir. Bu yerleşimde yön soldan sağadır.
Solda S, sağda N kutbu birbirine bakıyorsa aralarındaki manyetik alan yaklaşık hangi yöne yönelir?
- A) Soldan sağa
- B) Yukarıya
- C) Aşağıya
- D) Sağdan sola
- E) Her noktada içeriye
Doğru cevap: D
Çözüm: Mıknatısın dışındaki manyetik alan N’den S’ye doğrudur. Sağdaki N’den soldaki S’ye yöneldiği için alan sola doğrudur.
Özdeş iki mıknatısın N kutupları simetrik biçimde birbirine bakıyor. Tam orta noktada bileşke manyetik alan ne olur?
- A) Sıfır olur.
- B) İki alanın toplamı kadar olur.
- C) Yalnız sağa yönelir.
- D) Yalnız sola yönelir.
- E) Mutlaka sonsuz olur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Simetrik iki N kutbunun orta noktada oluşturduğu alanlar eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür. Vektörel toplam sıfırdır.
Özdeş iki mıknatısın S kutupları simetrik biçimde birbirine bakıyor. Tam ortadaki bileşke alanın büyüklüğü nedir?
- A) Tek alan kadar
- B) İki alan kadar
- C) Sıfır
- D) Üç alan kadar
- E) Dört alan kadar
Doğru cevap: C
Çözüm: S kutuplarına doğru yönelen iki alan simetrik orta noktada eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür. Bileşke alan sıfır olur.
U biçimli mıknatısın karşılıklı kutupları arasındaki küçük, merkezi bölgede alan çizgileri yaklaşık nasıl gösterilir?
- A) Sürekli birbirini kesen çizgiler
- B) Yalnız kapalı tek halka
- C) İki kutupta da başlayan açık çizgiler
- D) Her noktada sıfır çizgiler
- E) Birbirine yakın paralel doğrular
Doğru cevap: E
Çözüm: U mıknatısının kutup aralığının orta bölümünde alan yaklaşık düzgün kabul edilebilir. Çizgiler paralel ve benzer sıklıktadır.
Çubuk mıknatıs yatay duruyor, N kutbu sağ uçta. N kutbunun hemen sağındaki dış noktada alan hangi yöndedir?
- A) Sola
- B) Sağa
- C) Yukarı
- D) Aşağı
- E) Sıfır
Doğru cevap: B
Çözüm: Manyetik alan çizgileri dış bölgede N kutbundan dışarı çıkar. N kutbunun sağındaki eksen noktasında yön sağadır.
Çubuk mıknatıs yatay duruyor, S kutbu sağ uçta. S kutbunun hemen sağındaki dış noktada alan hangi yöndedir?
- A) Sağa
- B) Yukarı
- C) Aşağı
- D) Sola
- E) Sıfır
Doğru cevap: D
Çözüm: Dış alanda çizgiler S kutbuna girer. S kutbunun sağındaki eksen noktası için yön S’ye doğru, yani soladır.
Düşey telden geleneksel akım sayfa üzerinde yukarıya akıyor. Telin sağ tarafındaki manyetik alan sayfaya göre hangi yöndedir?
- A) Sayfa düzleminin içine
- B) Sayfa düzleminden dışarı
- C) Sayfa üzerinde yukarı
- D) Sayfa üzerinde aşağı
- E) Sayfa üzerinde sağa
Doğru cevap: A
Çözüm: Sağ el başparmağı yukarı akımı gösterdiğinde sağ tarafta bükülen parmaklar sayfanın içine yönelir.
Düşey telden geleneksel akım sayfa üzerinde yukarıya akıyor. Telin sol tarafında manyetik alanın yönü nedir?
- A) Sayfanın içine
- B) Sayfada yukarı
- C) Sayfadan dışarı
- D) Sayfada aşağı
- E) Sayfada sağa
Doğru cevap: C
Çözüm: Sağ el kuralında yukarı yönlü akımın telin sol tarafında oluşturduğu manyetik alan sayfa düzleminden dışarıya doğrudur.
Sayfada aşağı yönde akım geçen düşey telin sağ tarafındaki manyetik alan hangi yöne doğrudur?
- A) Sayfanın içine
- B) Sayfada yukarı
- C) Sayfada aşağı
- D) Sayfada sola
- E) Sayfadan dışarı
Doğru cevap: E
Çözüm: Akım yönü ters çevrildiğinde manyetik alanın dolanım yönü de tersine döner. Aşağı akımda sağ tarafta alan sayfadan dışarıdır.
Sayfada sağa doğru akım taşıyan yatay telin üst tarafında manyetik alan hangi yöndedir?
- A) Sayfanın içine
- B) Sayfadan dışarı
- C) Sayfada sola
- D) Sayfada sağa
- E) Sayfada aşağı
Doğru cevap: B
Çözüm: Sağ el başparmağı sağa çevrilirse telin üst noktasındaki kıvrılan parmak yönü sayfadan dışarıyı gösterir.
Sayfada sağa doğru akım taşıyan yatay telin alt tarafındaki manyetik alanın yönü hangisidir?
- A) Sayfadan dışarı
- B) Sayfada sola
- C) Sayfada sağa
- D) Sayfanın içine
- E) Sayfada yukarı
Doğru cevap: D
Çözüm: Sağ el kuralında sağa akım için telin üstünde alan dışarı, altında ise sayfanın içine yönelir.
Uzun düz telin akımı iki katına çıkarılıp gözlem uzaklığı sabit bırakılırsa alan büyüklüğü nasıl değişir?
- A) 2 katına çıkar.
- B) Yarıya iner.
- C) Dörtte birine iner.
- D) Değişmez.
- E) 4 katına çıkar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Uzun düz iletkenin manyetik alanı B ∝ I/r bağıntısına göre akımla doğru orantılıdır. I iki kat olursa B de iki kat olur.
Uzun düz telden uzaklık iki katına çıkarılır, akım sabit tutulursa manyetik alan kaç kat olur?
Doğru cevap: C
Çözüm: Uzun düz telin alan büyüklüğü B ∝ I/r ilişkisindedir. Uzaklık 2r olduğunda B ilk değerin yarısına iner.
Uzun düz telde akım ve gözlem noktasının tele uzaklığı üçer katına çıkarılırsa alan büyüklüğü kaç katına çıkar?
- A) Üçte birine iner.
- B) Üç katına çıkar.
- C) Dokuz katına çıkar.
- D) Dokuzda birine iner.
- E) Değişmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: B ∝ I/r olduğundan yeni alanın ilk alana oranı 3/3 = 1 olur. Akım artışı uzaklık artışıyla dengelenir.
Uzun düz telde akım yarıya indirilirken gözlem uzaklığı iki katına çıkarılıyor. Alanın yeni büyüklüğü ilk değerin kaç katıdır?
Doğru cevap: B
Çözüm: B ∝ I/r. Akım I/2 ve uzaklık 2r yapılırsa yeni/ilk oranı (1/2)/2 = 1/4 olur.
Uzun düz telde akım iki katına çıkıp uzaklık yarıya indirilirse manyetik alanın büyüklüğü kaç kat olur?
- A) Yarı kat
- B) 1 kat
- C) 2 kat
- D) 4 kat
- E) 8 kat
Doğru cevap: D
Çözüm: Uzun düz tel için B ∝ I/r. Yeni akım 2I, uzaklık r/2 olduğundan oran 2/(1/2) = 4 bulunur.
Bir bobinin belirli yüzüne karşıdan bakıldığında akım saat yönünün tersinde dolanıyorsa bu yüz hangi manyetik kutuptur?
- A) N kutbu
- B) S kutbu
- C) Elektriksel artı kutup
- D) Elektriksel eksi kutup
- E) Kutup oluşmaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Sağ elin kıvrılan parmakları akım yönünü izlediğinde başparmak bobinin N kutbunu gösterir. Saat yönünün tersine akım görülen yüz N’dir.
Bir bobinin belirli yüzüne karşıdan bakıldığında akım saat yönünde dolanıyorsa görülen yüz hangi kutuptur?
- A) N kutbu
- B) Elektriksel artı kutup
- C) S kutbu
- D) Yüksüz uç
- E) Alanı olmayan uç
Doğru cevap: C
Çözüm: Saat yönündeki akım sağ el kuralına göre bakılan yüzde başparmağın yüzeyden içeri yönelmesine karşılık gelir. Bu yüz S kutbudur.
Pusulanın çalışması için en doğrudan gerekli olan çevresel etki aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yüksek hava nemi
- B) Mutlaka elektrik prizine bağlantı
- C) Yalnız ışık şiddeti
- D) Mekanik titreşimin artması
- E) İğneye yön verebilen manyetik alan
Doğru cevap: E
Çözüm: Pusula iğnesi küçük bir mıknatıs olarak dış manyetik alanla hizalanır. Elektrik bağlantısı pusulanın temel çalışması için gerekli değildir.