Modern periyodik tabloda elementler hangi büyüklüğe göre sıralanır?
- A) Alfabetik Türkçe adlarına
- B) Yalnız atom yarıçapına
- C) Artan nötron sayısına
- D) Artan atom numarasına
- E) Artan kütle numarasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Modern periyodik sistem artan proton sayısına yani atom numarasına göre düzenlenmiştir.
Hidrojen dışında 1A (1. grup) elementlerine hangi ad verilir?
- A) Soy gazlar
- B) Yarı metaller
- C) Alkali metaller
- D) Geçiş ametalleri
- E) Halojenler
Doğru cevap: C
Çözüm: 1A ana grubunda hidrojen istisna olup diğerleri alkali metaldir; Li, Na, K örnektir.
7A (17. grup) elementlerinin grup adı nedir?
- A) Halojenler
- B) Soy gazlar
- C) Alkali metaller
- D) Toprak alkali metaller
- E) Lantanitler
Doğru cevap: A
Çözüm: 7A (17. grup) başlıca F, Cl, Br, I gibi halojenleri içerir; değerlik katmanında yedi elektron bulunur.
8A (18. grup) elementlerinin yaygın adı nedir?
- A) Toprak metalleri
- B) Alkali metaller
- C) Halojenler
- D) Aktinitler
- E) Soy gazlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Helyum, neon ve argon gibi 18. grup elementleri soy gazdır; son katmanları genellikle doludur.
Metallerin genel olarak hangi özelliği belirgindir?
- A) Elektron alma eğiliminin her zaman en yüksek olması
- B) Isı ve elektriği iyi iletme
- C) Tümünün doğada tek atomlu gaz olması
- D) Her zaman gaz hâlinde bulunma
- E) Her zaman kırılgan ve mat olma
Doğru cevap: B
Çözüm: Metaller genellikle ısıyı ve elektriği iyi iletir; diğer özellikleri metalin türüne göre değişebilir.
Ametaller için aşağıdakilerden hangisi genellikle doğrudur?
- A) Hepsinin oda koşullarında katı olması
- B) Kolayca katyon oluşturmalarının temel eğilim olması
- C) Periyodik tablonun sol alt köşesinde yoğunlaşmaları
- D) Elektriği çoğunlukla kötü iletmeleri
- E) Hepsinin metalik parlaklık göstermesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Ametaller çoğunlukla düşük iletkenliğe sahiptir; grafit gibi istisnalar bulunur.
Elektron katman dağılımı 2,7 olan atom hangi periyottadır?
- A) 7. periyot
- B) 2. periyot
- C) 1. periyot
- D) 3. periyot
- E) 4. periyot
Doğru cevap: B
Çözüm: 2,7 gösteriminde iki dolu katman vardır; element flor olup ikinci periyottadır.
Aynı periyotta soldan sağa gidilirken atom yarıçapı genel olarak nasıl değişir?
- A) Önce hep artar, sonra hep artar.
- B) Periyotla hiçbir ilişkisi yoktur.
- C) Artar.
- D) Azalır.
- E) Mutlaka aynı kalır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Proton sayısı artarken elektronlar aynı ana enerji düzeyine yerleştiği için etkin çekim güçlenir ve yarıçap genel olarak küçülür.
Bir A grubunda yukarıdan aşağıya gidildikçe atom yarıçapı genellikle nasıl değişir?
- A) Sıfırlanır.
- B) Mutlaka sabit kalır.
- C) Artar.
- D) Önce hep azalır, sonra yok olur.
- E) Azalır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Katman sayısı arttıkça dış elektronların çekirdeğe ortalama uzaklığı büyür; atom yarıçapı genellikle artar.
Aynı periyotta soldan sağa ilerledikçe metalik özellik genel olarak nasıl değişir?
- A) Azalır.
- B) Artar.
- C) Daima sabit kalır.
- D) Bir anda tümüyle yok olur.
- E) Hiçbir düzen göstermez.
Doğru cevap: A
Çözüm: Elektron verme eğilimi ve metalik karakter genel olarak soldan sağa azalır, ametalik karakter artar.
En yüksek elektronegatiflik değerine sahip element hangisidir?
- A) Sezyum
- B) Klor
- C) Oksijen
- D) Azot
- E) Flor
Doğru cevap: E
Çözüm: Pauling ölçeğinde flor elektronegatifliği en yüksek elementtir.
Helyumun (Z=2) 18. grupta yer almasının temel nedeni nedir?
- A) Metalik özellik göstermesi
- B) İlk katmanının iki elektronla dolu olması
- C) Birinci katmanında sekiz elektron bulunması
- D) Son katmanında sekiz elektron bulunması
- E) İkinci katmanının yedi elektronla dolu olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Helyumun tek katmanı iki elektronla tamamen doludur; bu kararlı düzen onu soy gazlar grubuna yerleştirir.
Aynı gruptaki ana grup elementlerinin benzer kimyasal davranışının önemli nedeni nedir?
- A) Kütle numaralarının aynı olması
- B) Nötron sayılarının eşit olması
- C) Hepsinin aynı periyotta bulunması
- D) Değerlik elektron düzenlerinin benzer olması
- E) Proton sayılarının daima eşit olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Aynı ana grubun elementleri genellikle aynı değerlik elektron sayısına sahip oldukları için benzer tepkimeler gösterir.
13 protonu bulunan nötr atom 3 elektron verirse hangi tanecik oluşur?
- A) 13 p, 13 e, yüksüz atom
- B) 13 p, 10 e, 3+ yüklü iyon
- C) 10 p, 13 e, 3− yüklü iyon
- D) 13 p, 16 e, 3− yüklü iyon
- E) 16 p, 13 e, 3+ yüklü iyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Elektron vermek proton sayısını değiştirmez; 13 elektronlu atom üç elektron kaybedince 10 elektronlu 3+ katyon olur.
Periyodik sistemin tarihî gelişiminde Mendeleyev ve Moseley’in temel ayrımı hangisidir?
- A) Mendeleyev proton sayısını kesin olarak ölçtü.
- B) İkisi de periyot kavramını reddetti.
- C) İkisi de elektron sayısına göre yalnız alfabetik sıralama yaptı.
- D) Mendeleyev atom kütlesi eğilimlerini, Moseley atom numarasını esas aldı.
- E) Moseley elementleri yalnız atom kütlesi ile sıraladı.
Doğru cevap: D
Çözüm: Mendeleyev özellik ve yaklaşık atom kütlesi düzeninden yararlandı; modern artan atom numarası temeli Moseley çalışmalarıyla güçlendi.
Periyodik tabloda aynı grupta bulunan Li, Na ve K için atom yarıçapı sıralaması hangisidir?
- A) Na > Li > K
- B) Li = Na = K
- C) K > Na > Li
- D) Na > K > Li
- E) Li > Na > K
Doğru cevap: C
Çözüm: Aynı grupta aşağıya inildikçe elektron katmanı sayısı artar; yarıçap K’de en büyük, Li’de en küçüktür.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde aynı periyottaki atomların yarıçapı büyükten küçüğe doğru sıralanmıştır?
- A) Na > Mg > Al
- B) Al > Mg > Na
- C) Mg > Na > Al
- D) Na = Mg = Al
- E) Mg > Al > Na
Doğru cevap: A
Çözüm: Na, Mg ve Al üçüncü periyottadır; soldan sağa etkin çekirdek çekimi arttığı için yarıçap küçülür.
Üçüncü periyot Na, Mg ve Cl elementlerinden hangisinin ametalik karakteri en yüksektir?
- A) Üçü de ametal değildir.
- B) Na
- C) Mg
- D) Na ve Mg eşit
- E) Cl
Doğru cevap: E
Çözüm: Periyotta sağa doğru ametalik özellik güçlenir; halojen olan klor en yüksek ametalik karakterdedir.
Elektron dağılımı 2,8,8 olan atomla 2,8,8,1 olan atom için hangisi doğrudur?
- A) İkisinin de değerlik elektron sayısı sekizdir.
- B) İlki soy gaz, ikincisi alkali metaldir.
- C) İkincisi 3. periyottadır.
- D) İlki alkali metal, ikincisi soy gazdır.
- E) İkisi aynı periyottadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: 2,8,8 argonun dolu dış katmanını, 2,8,8,1 potasyumun tek değerlik elektronunu gösterir.
Bir elementin iyonu X³⁺ 10 elektron taşıyorsa nötr X atomunun atom numarası kaçtır?
Doğru cevap: D
Çözüm: X³⁺ oluşurken üç elektron verilmiştir; iyonda 10 elektron varsa nötr atomda 13 elektron, Z=13 vardır.