Tuzlu sudan suyu da toplayarak saflaştırmak için hangi yöntem seçilir?
- A) Mıknatısla ayırma
- B) Ayırma hunisi
- C) Süzme
- D) Basit damıtma
- E) Eleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Damıtmada su buharlaştırılıp yoğuşturularak toplanır; uçucu olmayan tuz kapta kalır.
Karışımları fiziksel yöntemlerle ayırabilmemizin temel nedeni hangisidir?
- A) Kimyasal bağların mutlaka koparılması
- B) Bileşenlerin tek bir saf maddeye dönüşmesi
- C) Bileşenlerin fiziksel özelliklerinin farklı olması
- D) Her karışımın sabit erime noktası bulunması
- E) Bütün bileşenlerin aynı atomdan oluşması
Doğru cevap: C
Çözüm: Ayırma yöntemleri çözünürlük, tanecik boyutu, kaynama noktası veya mıknatıslanma gibi fiziksel farkları kullanır.
Tuzun suda çözünmesi olağan koşullarda hangi değişim türüdür?
- A) Fiziksel değişim
- B) Çekirdek tepkimesi
- C) Yanma tepkimesi
- D) Yeni element oluşumu
- E) Bozunma tepkimesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Tuz çözündüğünde iyonlar su içinde dağılır; uygun yöntemle geri kazanılabilir, yeni element oluşmaz.
Kütlece yüzde derişim hesaplanırken paydada hangi büyüklük bulunur?
- A) Çözeltinin hacimce yüzdesi
- B) Yalnız çözücünün kütlesi
- C) Çözünenin mol kütlesi
- D) Kabın kütlesi
- E) Çözeltinin toplam kütlesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kütlece yüzde derişim 100×çözünen kütlesi/çözelti kütlesi olarak tanımlanır.
10 g tuz ile 90 g su kullanılarak hazırlanan çözeltide tuzun kütlece yüzdesi kaçtır?
- A) %20
- B) %10
- C) %90
- D) %5
- E) %9
Doğru cevap: B
Çözüm: Toplam çözelti kütlesi 10+90=100 gramdır. Tuzun kütlece yüzdesi 10/100×100=%10 olur.
Çözücü ve çözünen taneciklerinin tamamen eşit dağılmasıyla oluşan tek fazlı karışımlara ne ad verilir?
- A) Emülsiyon
- B) Aerosol
- C) Saf bileşik
- D) Çözelti
- E) Süspansiyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Çözelti homojen karışımdır; örneğin su ile tamamen çözünmüş glikoz bir çözeltidir.
Uçucu olmayan bir katı ile hazırlanmış sulu çözeltinin, aynı dış basınçta saf suya göre hangi özelliği genellikle farklıdır?
- A) Suyun kimyasal formülü değişmiştir.
- B) Kaynama noktası daha yüksektir.
- C) Kaynama noktası kesin daha düşüktür.
- D) Donma noktası daha yüksektir.
- E) Buhar basıncı daha yüksektir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Uçucu olmayan çözünen suyun buhar basıncını düşürür; kaynama noktası yükselir ve donma noktası düşer.
Birbirinde tamamen çözünen, kaynama noktaları belirgin biçimde farklı iki sıvıyı ayırmak için en uygun yöntem hangisidir?
- A) Mıknatısla ayırma
- B) Eleme
- C) Ayırma hunisi
- D) Ayrımsal damıtma
- E) Süzme
Doğru cevap: D
Çözüm: Karışabilir sıvılar kaynama noktası farkından yararlanılarak ayrımsal damıtmayla bileşenlerine ayrılabilir.
İçindeki farklı boyaların kâğıt üzerinde farklı uzaklıklara ilerlemesinden yararlanan ayırma yöntemi hangisidir?
- A) Basit damıtma
- B) Ayırma hunisi
- C) Kromatografi
- D) Eleme
- E) Süzme
Doğru cevap: C
Çözüm: Kromatografide bileşenlerin hareketli ve durgun fazlara ilgileri farklı olduğundan ayrılmaları sağlanır.
Bir miktar tuz 25 °C’de suda çözünmüş, çözeltiye aynı sıcaklıkta eklenen tuz ise çözünmeden kalmıştır. Bu çözelti için hangisi söylenebilir?
- A) Doygundur.
- B) Kesin aşırı doygundur.
- C) Kesin seyreltiktir.
- D) Saf sudur.
- E) Çözünen miktarı sıfırdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Aynı koşullarda fazladan çözünen madde çözünmeyip katı hâlde kaldığında sıvı faz denge çözünürlüğüne ulaşmıştır.
Bir sıvıda çözünmeyen ve yoğunluğu sıvıdan büyük olan katı taneciklerin zamanla dibe çökmesi hangi ayırma işlemine temel oluşturur?
- A) Mıknatıslama
- B) Kromatografi
- C) Ayrımsal damıtma
- D) Buharlaştırma
- E) Çöktürme ve aktarma
Doğru cevap: E
Çözüm: Yoğun ve çözünmeyen katı dibe çöktükten sonra üstteki sıvı dikkatlice başka kaba aktarılabilir.
Suyun donma noktasını düşürmek için yollara tuz serpilmesi hangi ilkeye dayanır?
- A) Tuzun manyetik özellik kazandırması
- B) Çözünen maddenin donma noktası alçalmasına yol açması
- C) Tuzun saf suyun kaynama noktasını düşürmesi
- D) Tuzun yeni bir element oluşturması
- E) Tuzun suyun yoğunluğunu sıfırlaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Suda çözünen tuz, oluşan çözeltinin donma noktasını saf suya göre düşürür; bu bir çözelti özelliğidir.
Bir karıştırıcıyla tuzun suda çözünme hızının artması konusunda hangisi doğrudur?
- A) Karıştırma tuzun mol kütlesini azaltır.
- B) Karıştırma katıyı yeni bir elemente dönüştürür.
- C) Karıştırma sıcaklığı sabitken çözünürlüğü sınırsız artırır.
- D) Karıştırma çözünme hızını artırabilir, denge çözünürlüğünü zorunlu olarak değiştirmez.
- E) Karıştırma daima kimyasal tepkime oluşturur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Karıştırmak çözücüyle çözünenin temasını hızlandırır; doygunluktaki en fazla çözünecek miktarı tek başına artırmaz.
İçinde demir tozu, kum ve tuz bulunan karışımın üç bileşenini de ayrı ayrı toplamak için uygun işlem sırası hangisidir?
- A) Yalnız eleme → yalnız damıtma
- B) Mıknatısla ayırma → suda çözme → süzme → buharlaştırma
- C) Süzme → mıknatısla ayırma → eleme → damıtma
- D) Buharlaştırma → süzme → suda çözme → mıknatısla ayırma
- E) Ayırma hunisi → süzme → mıknatısla ayırma → eleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Önce demir mıknatısla alınır. Tuz suda çözülür, kum süzgeçte kalır; tuz sudan buharlaştırmayla geri kazanılır.
Bir karışımda kum, su ve etanol bulunmaktadır. Kumun ayrılmasından sonra sıvıları ayrı ayrı elde etmek için uygulanacak yöntem hangisidir?
- A) Önce kromatografi, sonra eleme
- B) Yalnız çöktürme
- C) Önce ayırma hunisi, sonra eleme
- D) Önce süzme, sonra ayrımsal damıtma
- E) Önce mıknatıslama, sonra süzme
Doğru cevap: D
Çözüm: Kum çözünmeyen katıdır ve süzmeyle alınır. Birbirine karışan su ile etanol kaynama noktası farkıyla ayrılır.
20 °C’de çözünürlüğü 30 g/100 g su olan bir tuzun 130 g doygun çözeltisinden 40 g su buharlaştırılıyor ve sıcaklık sabit tutuluyor. Kaç gram tuz kristallenir?
- A) 9 g
- B) 18 g
- C) 12 g
- D) 30 g
- E) 4 g
Doğru cevap: C
Çözüm: 130 g doygun çözeltide 100 g su ve 30 g tuz vardır. 40 g su gidince 60 g su 18 g tuz tutar; 12 g kristallenir.
A ve B tuzları için 100 g suda 25 °C’de çözünürlükler sırasıyla 40 g ve 20 g’dır. Ayrı kaplarda 50’şer gram suya 30’ar gram tuz ekleniyor. Çözünen miktarların A:B oranı kaçtır?
- A) 2:1
- B) 1:2
- C) 1:1
- D) 3:2
- E) 4:3
Doğru cevap: A
Çözüm: 50 g su A’dan en çok 20 g, B’den 10 g çözer. Her iki kapta fazladan katı kaldığından çözünen oranı 20:10=2:1’dir.
Kütlece %20 tuz içeren 250 g çözeltiye 50 g su eklenip ardından 30 g su buharlaştırılıyor. Son derişim yaklaşık kaçtır?
- A) %25
- B) %16,67
- C) %20
- D) %21,74
- E) %18,52
Doğru cevap: E
Çözüm: Başta 50 g tuz vardır. Kütle 250+50−30=270 g olur. Derişim 50/270×100≈%18,52’dir.
Sabit sıcaklıkta hazırlanmış doygun X tuzu çözeltisinde 120 g su ve 48 g çözünmüş tuz vardır. Aynı sıcaklıkta 75 g su ile hazırlanabilecek doygun çözelti kaç gramdır?
- A) 120 g
- B) 105 g
- C) 123 g
- D) 90 g
- E) 95 g
Doğru cevap: B
Çözüm: Çözünürlük 48/120×100=40 g/100 g su olur. 75 g suda 30 g X çözünür; çözeltinin kütlesi 75+30=105 gramdır.
Bir doygun çözeltinin 20 °C’de kütlece tuz oranı %20’dir. Aynı sıcaklıkta 100 g suyla hazırlanabilecek doygun çözeltinin kütlesi kaç gramdır?
- A) 120 g
- B) 140 g
- C) 150 g
- D) 125 g
- E) 105 g
Doğru cevap: D
Çözüm: Doygun çözeltide çözünen/çözelti=0,20 ise çözünen/su=0,20/0,80=0,25’tir. 100 g su 25 g tuz çözer.