Sabun ve deterjanların kirleri uzaklaştırmasına yardımcı olan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnız suda çözünmeyen mineral tuzlarından oluşmaları
- B) Bütün moleküllerinin tamamen apolar olması
- C) Hem suyu hem yağı seven kısımlar içermeleri
- D) Her türlü kiri yalnız ısıyla buharlaştırmaları
- E) Su moleküllerini kalıcı olarak parçalamaları
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüzey aktif moleküllerin hidrofilik başı suyla, hidrofobik kuyruğu yağla etkileşir; kirin suya taşınması kolaylaşır.
Yağların uygun bazlarla tepkimeye girerek sabun ve gliserol oluşturmasına ne ad verilir?
- A) Sabunlaşma tepkimesi
- B) Alkolün damıtılması işlemi
- C) Metalin paslanması olayı
- D) Suyun elektrolizi işlemi
- E) Karbondioksitin yoğuşması süreci
Doğru cevap: A
Çözüm: Sabunlaşma, trigliseritlerin bazik ortamda parçalanması sonucunda gliserol ve yağ asidi tuzlarının elde edilmesidir.
Bir sabun molekülünün hidrofilik baş kısmı öncelikle hangi ortamla etkileşir?
- A) Sadece susuz petrol fazıyla
- B) Yalnız kuru kum taneleriyle
- C) Sadece gaz hâlindeki azotla
- D) Yalnız saf metal yüzeyleriyle
- E) Su gibi polar bir ortamla
Doğru cevap: E
Çözüm: Hidrofilik bölüm polar özellik gösterir; suyla etkileşerek yüzey aktif maddenin sulu ortamda işlev görmesini sağlar.
Sabunun uzun hidrokarbon zincirinin yağlı kirle etkileşmesinin temel nedeni nedir?
- A) Kuyruk bölümünün serbest elektronları metal gibi iletmesi
- B) Kuyruk bölümünün apolar karakter taşıması
- C) Hidrokarbon zincirinin suda iyonlarına ayrılması
- D) Zincirin güçlü bir mineral asit olması
- E) Apolar bölümün tümüyle su moleküllerinden oluşması
Doğru cevap: B
Çözüm: Hidrokarbon kuyruk apolardır; apolar yağlarla benzer moleküller arası etkileşimler kurarak kiri çevreleyebilir.
Sabun veya deterjan moleküllerinin yağlı kiri çevreleyerek oluşturduğu kümeye ne ad verilir?
- A) Saf kristal örgü yapısı
- B) Metalik alaşım taneciği
- C) Atom çekirdeği tabakası
- D) Misel adı verilen tanecik topluluğu
- E) İyonlaşmamış hidrojen gazı baloncuğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Miselde apolar kuyruklar genellikle yağlı kir tarafına, polar başlar suya yönelir; kir süspanse edilebilir.
Sert suyun yapısında bulunmasıyla sabunun etkinliğini düşürebilen iyonlar hangileridir?
- A) Yalnız helyum ve neon atomları
- B) Sadece nitrat ve klorür iyonları
- C) Kalsiyum ve magnezyum iyonları
- D) Çözünmemiş karbon atomları
- E) Yalnız hidrojen gazı molekülleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Sert su Ca²⁺ ve Mg²⁺ içerir; bu iyonlar sabun anyonlarıyla çözünürlüğü düşük bileşikler oluşturabilir.
Sert suda sabun kullanıldığında oluşabilen sabun kalıntısının temel nedeni nedir?
- A) Ca²⁺ ve Mg²⁺ ile az çözünen tuzların oluşması
- B) Suyun tamamen saf hâle gelmesi
- C) Sabunun oksijene dönüşmesi
- D) Yağ asitlerinin kendiliğinden metale dönüşmesi
- E) Deterjanın tümüyle buharlaşması
Doğru cevap: A
Çözüm: Sabun anyonları Ca²⁺/Mg²⁺ ile çökelek oluşturabilir; bu durum köpürme ve temizleme verimini azaltır.
Aşağıdakilerden hangisi sentetik yüzey aktif temizlik maddesine örnektir?
- A) Saf sofra şekeri kristali
- B) Saf demir metal çubuğu
- C) Karbon dioksit gazı
- D) Destile edilmiş içme suyu
- E) Çamaşır deterjanının yüzey aktif bileşeni
Doğru cevap: E
Çözüm: Deterjanlarda çoğunlukla sentetik yüzey aktif maddeler bulunur; amaç suyla yağ arasındaki yüzey etkileşimini değiştirmektir.
Evlerde kullanılan çamaşır suyunun etkin bileşeni genellikle hangi bileşiktir?
- A) Sodyum klorürün saf kristali (NaCl)
- B) Sodyum hipoklorit (NaClO)
- C) Kalsiyum karbonat (CaCO₃)
- D) Etanol (C₂H₅OH)
- E) Sodyum hidrojen karbonat (NaHCO₃)
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaygın çamaşır suyu sodyum hipoklorit çözeltisidir; ürün etiketi ve güvenlik uyarıları dikkate alınmalıdır.
Çamaşır suyunun asidik tuvalet temizleyicisiyle karıştırılması neden tehlikelidir?
- A) Karışımın yalnız saf suya dönüşmesi
- B) Karışımda daima oksijenin tamamının yok olması
- C) Sabun köpüğünün kalıcı biçimde renklenmesi
- D) Zehirli klor içeren gazların açığa çıkabilmesi
- E) Bütün maddelerin besin değerinin artması
Doğru cevap: D
Çözüm: Hipoklorit içeren temizleyiciler asitlerle tehlikeli gazlar açığa çıkarabilir; temizlik ürünleri karıştırılmamalıdır.
Dezenfektan kullanımının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Her yüzeyi kalıcı olarak steril yapmak
- B) Tüm kimyasal kirleri tek başına uzaklaştırmak
- C) Uygun yüzeyde mikroorganizma yükünü azaltmak
- D) Metalik eşyanın yoğunluğunu ikiye katlamak
- E) Sert sudaki iyonları bütünüyle yakmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Dezenfektanlar amaç ve etiketine göre mikroorganizma yükünü azaltabilir; temizlik ve sterilizasyon aynı işlem değildir.
Çok sayıda tekrarlanan küçük birimin bağlanmasıyla oluşan büyük moleküle ne denir?
- A) Polimer
- B) İzotop
- C) Proton
- D) Elektron
- E) Nötron
Doğru cevap: A
Çözüm: Polimerler monomer adı verilen yapı taşlarının çok sayıda birleşmesiyle oluşan yüksek molekül kütleli yapılardır.
Polietilen (PE) polimerinin temel monomeri hangisidir?
- A) Etin (asetilen) molekülü
- B) Etanoik asit molekülü
- C) Sodyum klorür iyon çifti
- D) Amonyak molekülü
- E) Eten (etilen) molekülü
Doğru cevap: E
Çözüm: Polietilen, eten moleküllerindeki çift bağın açılarak zincire eklenmesiyle oluşan yaygın bir plastiktir.
Polipropilen (PP) üretiminde kullanılan temel monomer hangisidir?
- A) Propanın tamamen doymuş molekülü
- B) Propen (propilen)
- C) Propanoik asit iyonu
- D) Saf gliserol çözeltisi
- E) Polivinil klorür zinciri
Doğru cevap: B
Çözüm: PP, propen monomerlerinin katılma polimerleşmesiyle oluşur; polimerin tekrar birimi monomer kökenlidir.
PVC olarak kısaltılan plastiğin açılımı hangisidir?
- A) Polimerik sodyum karbonat
- B) Polietilen tereftalat
- C) Polipropilen karbonat
- D) Polivinil klorür
- E) Polisilikat kalsiyum
Doğru cevap: D
Çözüm: PVC, vinil klorür (kloroeten) monomerinden üretilen ve farklı alanlarda kullanılan bir polimerdir.
PET kısaltmasıyla bilinen polimer en yaygın olarak hangi alanda kullanılır?
- A) Sadece kurşun akü plakalarının üretimi
- B) Yalnız bakır elektrik kablosu çekimi
- C) İçecek şişeleri ve bazı gıda ambalajları
- D) Saf hidrojen gazı depolanması
- E) Bütün pencere camlarının hammaddesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Polietilen tereftalat (PET), hafif ve biçimlendirilebilir olması nedeniyle içecek şişelerinde ve çeşitli ambalajlarda kullanılır.
Geleneksel cam üretiminde önemli bir ham madde olan bileşiğin formülü hangisidir?
- A) Silisyum dioksit (SiO₂)
- B) Sodyum hidroksit (NaOH)
- C) Amonyum klorür (NH₄Cl)
- D) Metan gazı (CH₄)
- E) Sülfürik asit (H₂SO₄)
Doğru cevap: A
Çözüm: Cam üretiminde silis önemli bir hammaddedir; cam türüne göre soda ve kireç taşı gibi katkılar da kullanılır.
Kâğıdın temel yapısını oluşturan doğal polimer hangisidir?
- A) Polistiren
- B) Polivinil klorür esaslı reçine
- C) Politetrafloroetilen
- D) Poliüretan
- E) Selüloz
Doğru cevap: E
Çözüm: Kâğıt lifleri çoğunlukla bitkisel kökenli selülozdan oluşur; selüloz doğal bir polisakkarittir.
Bakır ile kalayın oluşturduğu yaygın alaşım hangi adla bilinir?
- A) Bakır-çinko içeren pirinç
- B) Bronz (tunç)
- C) Paslanmaz çelik
- D) Lehim dışı saf alüminyum
- E) Dökme demir
Doğru cevap: B
Çözüm: Bronz bakır-kalay, pirinç ise bakır-çinko alaşımıdır; bu iki alaşım sınavlarda sık karşılaştırılır.
Bakır ve çinkonun birleşmesiyle oluşan yaygın alaşım hangisidir?
- A) Bronz olarak adlandırılan Cu-Sn
- B) Çelik türü olan Fe-C
- C) Saf bakır metali
- D) Pirinç alaşımı
- E) Alüminyum oksit seramiği
Doğru cevap: D
Çözüm: Pirinç, bakır (Cu) ile çinkonun (Zn) oluşturduğu alaşımdır; bronzdan bileşimiyle ayrılır.