Polietilen zincirindeki tekrar birimi C₂H₄ olarak alınırsa 500 tekrar birimli zincirin yaklaşık molar kütlesi kaç g/mol olur? (C=12, H=1)
- A) 1 400 g/mol
- B) 2 800 g/mol
- C) 14 000 g/mol
- D) 7 000 g/mol
- E) 28 000 g/mol
Doğru cevap: C
Çözüm: C₂H₄ biriminin molar kütlesi 2×12+4×1=28 g/mol; 500 birim için 500×28=14 000 g/mol olur; uçlar ihmal edilir.
PVC polimerinin tekrar birimi –CH₂–CHCl– olduğuna göre monomer için hangisi doğrudur?
- A) CH₂=CHCl yapısında kloroeten kullanılabilir.
- B) CH₄ molekülleri klor olmadan aynı zinciri verir.
- C) CH₃–CH₃ monomeri doğrudan PVC üretir.
- D) NaCl kristalleri doğrudan katılma polimerleşmesine girer.
- E) CO₂ molekülleri klor taşıyan aynı birimi oluşturur.
Doğru cevap: A
Çözüm: PVC üretiminde vinil klorür monomeri CH₂=CHCl katılma polimerleşmesine katılır; klor yan grup olarak zincirde kalır.
Sabun anyonları RCOO⁻ ile Ca²⁺ iyonu arasında çökelek oluşumu 2RCOO⁻ + Ca²⁺ → (RCOO)₂Ca şeklindedir. 0,020 mol Ca²⁺ iyonunu bağlamak için en az kaç mol RCOO⁻ gerekir?
- A) 0,010 mol sabun anyonu
- B) 0,020 mol sabun anyonu
- C) 0,060 mol sabun anyonu
- D) 0,080 mol sabun anyonu
- E) 0,040 mol sabun anyonu
Doğru cevap: E
Çözüm: Denkleştirilmiş iyon tepkimesinde sabun anyonu:Ca²⁺ oranı 2:1’dir; 0,020×2=0,040 mol gerekir.
0,060 mol sabun anyonu içeren sulu ortama 0,020 mol Ca²⁺ ekleniyor ve tüm Ca²⁺ çökeliyor. Tepkime 2RCOO⁻ + Ca²⁺ → (RCOO)₂Ca ise geriye kaç mol serbest sabun anyonu kalır?
- A) 0,040 mol RCOO⁻ iyonu
- B) 0,020 mol RCOO⁻ iyonu
- C) 0,060 mol RCOO⁻ iyonu
- D) 0,010 mol RCOO⁻ iyonu
- E) 0,080 mol RCOO⁻ iyonu
Doğru cevap: B
Çözüm: 0,020 mol Ca²⁺ için 0,040 mol sabun anyonu harcanır; 0,060−0,040=0,020 mol artar.
Bir geri dönüşüm tesisinde toplanan 80 kg PET atığın %15’i uygun olmayan malzeme olarak ayıklanıyor. Geriye kalan PET kütlesi kaç kilogramdır?
- A) 12 kg uygun PET
- B) 72 kg uygun PET
- C) 65 kg uygun PET
- D) 68 kg uygun PET
- E) 92 kg uygun PET
Doğru cevap: D
Çözüm: Ayıklanan kısım 80×0,15=12 kg’dır. Uygun PET miktarı 80−12=68 kg olarak bulunur.
Toplam 1200 kg plastik üretiminin %10’u geri dönüştürülmüş hammaddeden karşılanıyorsa geri dönüştürülmüş malzeme miktarı kaç kg olur?
- A) 12 kg geri dönüştürülmüş hammadde
- B) 100 kg geri dönüştürülmüş hammadde
- C) 120 kg geri dönüştürülmüş hammadde
- D) 1080 kg geri dönüştürülmüş hammadde
- E) 1320 kg geri dönüştürülmüş hammadde
Doğru cevap: C
Çözüm: Geri dönüştürülmüş pay = toplam üretim × 10/100 = 1200×0,10=120 kg’dır.
500 kg karışık plastik atığın %20’si ayıklamada, kalanının %10’u işleme sırasında kayboluyor. Geri kazanılan net ürün kütlesi kaç kg olur?
- A) 360 kg geri kazanılmış ürün
- B) 350 kg geri kazanılmış ürün
- C) 400 kg geri kazanılmış ürün
- D) 450 kg geri kazanılmış ürün
- E) 300 kg geri kazanılmış ürün
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk aşamada 500×0,80=400 kg kalır. Bu miktarın %90’ı kullanılabilir olduğundan 400×0,90=360 kg ürün çıkar.
Sert sudaki Ca²⁺ iyonlarıyla karşılaşıldığında hangi açıklama sabun ve çoğu sentetik deterjanı doğru karşılaştırır?
- A) Sabun tüm Ca²⁺ iyonlarını kalıcı olarak helyuma dönüştürür.
- B) Her deterjan çözeltisi metalik kalsiyum üretir.
- C) Sert su sabun ve deterjanın moleküler yapısını her zaman aynı şekilde yok eder.
- D) Sert suda kirin uzaklaşması için yüzey aktif maddeye hiç gerek kalmaz.
- E) Sabun çökelek oluşturabilir, bazı deterjanlar etkinliğini daha iyi korur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Sabunun yağ asidi tuzları Ca²⁺ ile çözünmeyen çökelek yapabilir; sentetik deterjanların bir kısmında bu etki belirgin biçimde daha azdır.
Mikroplastik oluşması ile biyolojik parçalanma arasındaki farkı en iyi açıklayan ifade hangisidir?
- A) Mikroplastik oluşması her zaman tamamen CO₂ ve suya dönüşüm demektir.
- B) Küçük plastik parçalarına ayrılma tam kimyasal parçalanma anlamına gelmez.
- C) Plastiğin ufalanması her koşulda çevresel etkisini sıfırlar.
- D) Mikroplastiklerin tamamı görünür büyüklükte dev bloklardan oluşur.
- E) Biyolojik parçalanma yalnız camın kırılmasıyla ortaya çıkar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Fiziksel ufalanma küçük plastik tanecikleri oluşturabilir; polimerin mikrobiyal süreçlerle kimyasal olarak ayrışması farklı bir süreçtir.
Cam, kâğıt, alüminyum ve PET atıkların geri dönüşümünde kaynak verimliliğini artırabilecek temel yaklaşım hangisidir?
- A) Tüm atıkları hiçbir ayrım yapmadan aynı fırında yakmak
- B) Her malzemeyi evde rastgele kimyasallarla çözmek
- C) Geri dönüşüme gidecek ürünleri bilerek tehlikeli atıkla karıştırmak
- D) Atıkları uygun türlerine göre ayrı toplayıp kirlenmelerini sınırlamak
- E) Bütün malzemelerin kimyasal bileşimini aynı varsaymak
Doğru cevap: D
Çözüm: Türlerine göre ayrıştırma, kontaminasyon ve işleme kayıplarını azaltmaya katkı sağlar; her malzeme aynı yöntemle işlenmez.
Çamaşır suyu ile tuz ruhunun aynı kapta karıştırılması hakkında doğru güvenlik kararı hangisidir?
- A) Karışım mutlaka içilebilir su oluşturacağından denenebilir.
- B) Sadece kabın rengi değişir, solunum tehlikesi bulunmaz.
- C) Birlikte kullanılmamalıdır; tehlikeli gaz çıkışı riski vardır.
- D) İki ürün karıştırılınca tüm aktif maddeler güvenle yok olur.
- E) Temizlik performansı kesin olarak iki katına çıktığı için önerilir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Hipoklorit içeren çamaşır suyunun asidik temizleyicilerle karışması toksik klor içeren gazları açığa çıkarabilir.
Yağ ve su karışımına eklenen bir emülgatörün hangi özelliği iki fazın ayrılmasını geciktirebilir?
- A) Yağ-su arayüzüne yerleşip damlacıkları stabilize etmesi
- B) Emülgatörün yalnız gaz fazında bulunması
- C) Yağ moleküllerinin tamamını doğrudan saf altına çevirmesi
- D) Sudaki bütün molekülleri iyonlaşmadan yok etmesi
- E) Karışımdaki her damlacığın mutlaka kristal cam olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Emülgatörlerin hem polar hem apolar bölümleri arayüz gerilimini ve damlacıkların birleşme eğilimini azaltabilir.
Bir gıda ürününe koruyucu katılması hakkında hangi yorum bilimsel olarak daha doğrudur?
- A) İçerikte koruyucu varsa son kullanma tarihine gerek kalmaz.
- B) Koruyucu her türlü fiziksel kirlenmeyi tamamen ortadan kaldırır.
- C) Koruyucu bulunan her ürün her koşulda kesinlikle zararlıdır.
- D) Koruyucu madde yalnız ambalajın rengini değiştirmek için eklenir.
- E) Uygun doz ve koşullarda bozulmayı geciktirebilir; ürünü sonsuz süre güvenli kılmaz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Koruyucular hedeflenen bozulma süreçlerini sınırlayabilir; saklama koşulları, ürün özellikleri ve son kullanma tarihi önemini korur.
Bir içeceğin ısıl işlemle pastörize edilmesi ile sterilize edilmesini ayıran temel fark hangisidir?
- A) Pastörizasyon her zaman tam steril ürün anlamına gelir.
- B) Pastörizasyon her koşulda tüm sporları ortadan kaldırmayı amaçlamaz.
- C) Sterilizasyon hiçbir mikroorganizmayı etkilemez.
- D) Pastörizasyon yalnız metal alaşımı üretimi için kullanılır.
- E) Sterilizasyon gıda kimyasıyla hiçbir ilişki taşımaz.
Doğru cevap: B
Çözüm: Pastörizasyon hedef mikroorganizma yükünü azaltırken sterilizasyon koşullarının amacı daha kapsamlı mikrobiyal inaktivasyondur.
Ürün etiketinde “E kodlu katkı” görüp maddenin tehlikesi hakkında karar verirken hangisi esas alınmalıdır?
- A) Yalnız kodun E harfiyle başlaması
- B) Kodun yazı puntosunun büyük olması
- C) Ambalaj üzerinde hiçbir sayının bulunmaması
- D) Katkı türü ile izin verilen kullanım ve miktar bilgileri
- E) Etiketteki bütün renklerin aynı tonda olması
Doğru cevap: D
Çözüm: E numarası katkı maddesini tanımlar; güvenlik yargısı maddenin özellikleri ve düzenlemelerdeki kullanım koşullarına bağlıdır.
Bronz, pirinç ve çeliğin ana bileşimleri hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?
- A) Bronz: Fe–C; pirinç: Cu–Sn; çelik: Cu–Zn
- B) Bronz: Cu–Zn; pirinç: Fe–C; çelik: Cu–Sn
- C) Bronz: Cu–Sn; pirinç: Cu–Zn; çelik: Fe–C
- D) Bronz: Si–O; pirinç: Na–Cl; çelik: H–O
- E) Bronz: Fe–Sn; pirinç: C–H; çelik: Na–O
Doğru cevap: C
Çözüm: Bronz bakır-kalay, pirinç bakır-çinko ve çelik demir-karbon temelli alaşımdır; kullanım özellikleri bileşimden etkilenir.
Aşağıdaki dört başlangıç maddesi-polimer eşleştirmesinden hangisi doğrudur?
- A) Eten→PE; propen→PP; kloroeten→PVC; etilen glikol+tereftalik asit→PET
- B) Eten→PVC; propen→PET; kloroeten→PE; etilen glikol+tereftalik asit→PP
- C) Eten→cam; propen→kâğıt; kloroeten→çelik; etilen glikol+tereftalik asit→bronz
- D) Eten→PP; propen→PVC; kloroeten→PET; etilen glikol+tereftalik asit→PE
- E) Eten→seramik; propen→cam; kloroeten→pirinç; etilen glikol+tereftalik asit→çimento
Doğru cevap: A
Çözüm: PE eten, PP propen, PVC kloroeten monomeriyle ilişkilidir; PET bir polyester olup etilen glikol ve tereftalik asitten elde edilebilir.
Bir polimerin tekrar birimi C₃H₆ ve zincirde 200 birim bulunuyor. Uç grupları ihmal ederek polimerin yaklaşık molar kütlesi kaç g/mol hesaplanır? (C=12, H=1)
- A) 4200 g/mol
- B) 6000 g/mol
- C) 12 600 g/mol
- D) 2400 g/mol
- E) 8400 g/mol
Doğru cevap: E
Çözüm: C₃H₆ tekrar biriminin molar kütlesi 3×12+6=42 g/mol; 200×42=8400 g/mol olur.
Kâğıt, cam, plastik ve metalin geri dönüştürülme biçimleri için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Bütün maddeler aynı sıcaklıkta kimyasal olarak saf suya dönüşür.
- B) Malzemelerin kimyasal ve fiziksel özellikleri farklı işlem teknikleri gerektirir.
- C) Cam ve metal geri dönüşümünde malzeme türünü ayırmak gereksizdir.
- D) Kâğıt lifleri ve bakır metalinin atomik yapısı birebir aynıdır.
- E) Plastiklerin tamamı yeniden işlenirken zorunlu olarak aynı erime noktasına sahiptir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Cam, metal, kâğıt ve farklı plastikler farklı fiziksel/kimyasal özellikler taşıdığından toplama ve işleme yöntemleri değişir.
Bir okulda 200 kg kâğıt atığının %60’ı ayrı toplanıyor; ayrı toplananın %75’i geri kazanılabiliyor. Net geri kazanım kaç kilogramdır?
- A) 120 kg geri kazanılmış kâğıt
- B) 150 kg geri kazanılmış kâğıt
- C) 80 kg geri kazanılmış kâğıt
- D) 90 kg geri kazanılmış kâğıt
- E) 45 kg geri kazanılmış kâğıt
Doğru cevap: D
Çözüm: Önce 200×0,60=120 kg ayrı toplanır, sonra 120×0,75=90 kg net geri kazanım sağlanır.