H₂O ve H₂S moleküllerini karşılaştırırken H₂O’nun kaynama noktasının beklenenden yüksek olmasını en iyi ne açıklar?
- A) H₂O’nun iyonik kristal oluşturması
- B) H₂S’nin metalik bağ içermesi
- C) H₂O molekülleri arasında güçlü hidrojen bağları oluşması
- D) H₂O’da O–H bağlarının kaynarken tümüyle kopması
- E) H₂S’nin H₂O’dan daha küçük mol kütleli olması
Doğru cevap: C
Çözüm: O atomuna bağlı H, su molekülleri arasında hidrojen bağı sağlar; H₂S’de bu özel çekim belirgin değildir.
HF ve HCl maddelerinin kaynama noktası karşılaştırmasında HF’nin daha yüksek olmasının başlıca nedeni nedir?
- A) HF molekülleri arasında hidrojen bağı bulunması
- B) HCl’nin tamamının apolar olması
- C) HCl moleküllerinin metalik bağla tutulması
- D) HF’nin iyonik katı olması
- E) HF’de London kuvvetlerinin hiç olmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: HF’de H–F bağı nedeniyle kuvvetli moleküller arası hidrojen bağları görülür; HCl’de tipik H bağı yoktur.
NH₃ ile PH₃ karşılaştırıldığında NH₃’ün anomalik yüksek kaynama noktasının başlıca nedeni hangisidir?
- A) PH₃’ün daha küçük mol kütleli olması
- B) NH₃’te yalnız metalik bağ bulunması
- C) PH₃’ün iyonik bağlı olması
- D) NH₃’ün tamamen apolar olması
- E) NH₃ molekülleri arasında hidrojen bağı kurulabilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Azota bağlı hidrojenler NH₃ molekülleri arasında hidrojen bağı oluşturabilir; PH₃ için bu durum beklenmez.
CH₄ ve C₂H₆ apolar moleküllerinin kaynama noktaları için hangi yorum uygundur?
- A) İkisi de iyonik kristal oluşturur.
- B) C₂H₆ genellikle daha yüksek kaynar; London etkileşimleri daha güçlüdür.
- C) C₂H₆ molekülleri arasında güçlü metalik bağ vardır.
- D) CH₄’te hiçbir zayıf etkileşim bulunmaz.
- E) CH₄ mutlaka daha yüksek kaynar; hidrojen bağı oluşturur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Etan daha büyük elektron bulutu ve daha yüksek polarize edilebilirlik sayesinde metandan güçlü London çekimlerine sahiptir.
Br₂ ile I₂ apolar moleküllerinin London kuvvetleri karşılaştırması hangisidir?
- A) Br₂’de zorunlu daha güçlüdür.
- B) Her ikisinde kesinlikle sıfırdır.
- C) I₂ yalnız iyonik bağ içerir.
- D) I₂’de genellikle daha güçlüdür.
- E) Br₂ metalik bağlıdır.
Doğru cevap: D
Çözüm: İyot molekülünün elektron bulutu daha büyük ve kolay kutuplaşabilir olduğu için London kuvvetleri genellikle artar.
Bir molekülde polar kovalent bağlar bulunduğu hâlde molekülün apolar olması hangi örnekte doğrudur?
- A) HF; iki atom arasında elektronegatiflik farkı yoktur.
- B) HCl; doğrusal iki atomlu olduğu için her zaman apolardır.
- C) CO₂; bağ dipolleri simetriden dolayı sıfırlanır.
- D) H₂O; açısal yapıdan dolayı apolardır.
- E) NH₃; üçgen piramit olduğu için apolardır.
Doğru cevap: C
Çözüm: CO₂’de C=O bağları polar olmasına rağmen doğrusal yapı nedeniyle net dipol sıfırdır.
NaCl katısının erimesi ile sıvı H₂O’nun buharlaşması arasındaki temel fark hangisidir?
- A) İlkinde iyonik örgü etkileşimleri, ikincisinde moleküller arası çekimler aşılır.
- B) İlkinde yalnız London, ikincisinde iyonik bağ aşılır.
- C) İlkinde metalik, ikincisinde nükleer bağ kopar.
- D) İkisinde de mutlaka yeni element oluşur.
- E) İkisinde de O–H kovalent bağları kopar.
Doğru cevap: A
Çözüm: NaCl kristal örgüsü güçlü iyon-iyon çekimlerine; sıvı su molekülleri arası daha zayıf çekimlere dayanır.
NaCl’nin suda çözünmesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Suya geçerken Na ve Cl proton sayılarını değiştirir.
- B) İyon-dipol yerine metalik bağ zorunludur.
- C) NaCl bağımsız nötr moleküller hâlinde kalır.
- D) NaCl mutlaka yeni elemente dönüşür.
- E) İyonik örgü ayrılır, iyon-dipol hidratlaşması oluşur; tipik çözünme fiziksel değişimdir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Suda çözünürken iyonlar ayrılır ve hidratlanır; Na⁺ ve Cl⁻ kimlikleri korunduğundan yeni madde oluşumu sayılmaz.
HCl(aq) ile NaOH(aq) karıştırılıp NaCl ve su oluştuğunda olayın sınıflandırılması nedir?
- A) Yalnız süzme
- B) Kimyasal değişim; nötrleşme tepkimesi
- C) Yalnız buharlaşma
- D) Yalnız metalin şekil değiştirmesi
- E) Yalnız hâl değişimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Asit ve baz tepkimeye girerek yeni kimyasal ürünler oluşturur; bu bir nötrleşme tepkimesidir.
BF₃ molekülünde B–F bağları polar olmasına rağmen molekül neden apolardır?
- A) BF₃ H bağı yapan H içerdiğinden
- B) BF₃ yalnız metalik bağ içerdiği için
- C) B–F bağları tamamen yüksüz ve elektron içermez.
- D) Üçgen düzlem simetrisi nedeniyle bağ dipolleri toplamı sıfırdır.
- E) BF₃ tek atomlu olduğundan
Doğru cevap: D
Çözüm: BF₃ üçgen düzlemsel ve simetrik olduğu için üç B–F bağının dipolleri birbirini dengeler.
Al³⁺ ve S²⁻ iyonlarından meydana gelen nötr bileşiğin formülü nedir?
- A) AlS₃
- B) Al₂S
- C) Al₂S₃
- D) AlS
- E) Al₃S₂
Doğru cevap: C
Çözüm: İki Al³⁺ toplam +6 ve üç S²⁻ toplam −6 yük getirir; iyon oranı 2:3’tür.
FeCl₃ bileşiğinde klor −1 değerlikli kabul edilirse demirin yükü ve adlandırma hangisidir?
- A) Fe³⁺; demir(III) klorür
- B) Fe⁺; demir(I) klorür
- C) Fe³⁻; demir(−III) klorür
- D) Fe⁰; demir klor
- E) Fe²⁺; demir(II) klorür
Doğru cevap: A
Çözüm: Üç Cl⁻ iyonunun toplam yükü −3 olduğundan Fe iyonu +3 olmalı; bileşik demir(III) klorürdür.
CO ile CO₂ bileşiklerinin sistematik adları sırasıyla hangisidir?
- A) Karbon dioksit ve karbon monoksit
- B) Dikarbon monoksit ve karbon oksit
- C) Karbon monoklorür ve karbon dioksit
- D) Karbon trioksit ve karbon monoksit
- E) Karbon monoksit ve karbon dioksit
Doğru cevap: E
Çözüm: CO’da bir oksijen olduğundan monoksit; CO₂’de iki oksijen olduğundan dioksit kullanılır.
N₂O₅ molekülünün sistematik adı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Diazot trioksit
- B) Diazot pentaoksit
- C) Azot monoksit
- D) Azot dioksit
- E) Dinitrojen monoksit
Doğru cevap: B
Çözüm: İki azot için di-, beş oksijen için penta- önekleri kullanılır; N₂O₅ diazot pentaoksittir.
H₂O molekülünde oksijenin Lewis gösteriminde ortaklaşmamış elektron çifti sayısı kaçtır?
- A) Üç
- B) Dört
- C) Sıfır
- D) İki
- E) Bir
Doğru cevap: D
Çözüm: Oksijen altı değerlik elektronundan iki bağ kurarken iki bağ yapmayan elektron çifti taşır.
NH₃ molekülünde azotun ortaklaşmamış elektron çifti sayısı kaçtır?
- A) İki
- B) Üç
- C) Bir
- D) Dört
- E) Sıfır
Doğru cevap: C
Çözüm: Azotun beş değerlik elektronundan üçü H ile bağ yapımına katılır; bir yalnız çift kalır.
Aşağıdakilerden hangisi hem dipol-dipol hem London etkileşimi gösterebilir?
- A) Saf HCl
- B) Saf Ne
- C) Saf CH₄
- D) Saf He
- E) Saf N₂
Doğru cevap: A
Çözüm: HCl polar olduğundan kalıcı dipol-dipol etkileşimine sahiptir; tüm moleküllerde London da vardır.
Saf CH₃OH ve saf CH₃OCH₃ örneklerinin birbirleriyle hidrojen bağı oluşturma davranışı için hangisi doğrudur?
- A) Her ikisi de iyonik kristaldir.
- B) Her ikisi de O–H bağı taşır.
- C) Sadece dimetil eter kendi arasında H bağı kurar.
- D) Hiçbirinde London kuvveti yoktur.
- E) Metanol kendi arasında H bağı kurar, dimetil eter kendi arasında tipik H bağı kuramaz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Metanol O–H bağıyla H bağı donörüdür; dimetil eterde O atomu olsa da O–H, N–H, F–H yoktur.
Sıvı su ısıtılıp gaz hâline geçirildiğinde hangisi doğru olur?
- A) H₂O molekülü zorunlu iyonik kristale dönüşür.
- B) Zayıf moleküller arası çekimler büyük ölçüde aşılır; moleküldeki O–H bağı korunur.
- C) Suyun atomları metalik bağ oluşturur.
- D) O–H bağlarının hepsi kopar ve H₂ ile O₂ oluşur.
- E) Oksijen proton sayısı değişir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Buharlaşma bir fiziksel değişimdir; H₂O molekülleri arası çekim aşılırken kovalent O–H bağları kalır.
Polar NH₃ molekülünün apolar Ne atomuna yaklaşmasıyla oluşan özel zayıf etkileşim hangi türdendir?
- A) Metalik bağ
- B) İyon-dipol
- C) Kalıcı dipol-dipol
- D) Dipol-indüklenmiş dipol
- E) İyonik bağ
Doğru cevap: D
Çözüm: NH₃ kalıcı dipolü Ne elektron bulutunu geçici olarak kutuplaştırabilir; bu dipol-indüklenmiş dipoldür.