Belirli şekli ve belirli hacmi olan madde hâli hangisidir?
- A) Sıvı
- B) Gaz
- C) Katı
- D) Plazma
- E) Su buharı
Doğru cevap: C
Çözüm: Katıların tanecikleri düzenli veya düzensiz olarak birbirine yakın tutulur; belirli şekil ve hacim gösterirler.
Belirli hacmi olup kabının şeklini alan madde hâli hangisidir?
- A) Sıvı
- B) İdeal gaz
- C) Katı
- D) Gaz
- E) Plazma
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıvılar akışkandır ve bulundukları kabın biçimini alır; ancak hacimleri yaklaşık sabittir.
Bulunduğu kabın bütün hacmine yayılan ve kolay sıkıştırılabilen hâl hangisidir?
- A) Kristal katı
- B) Amorf katı
- C) Katı
- D) Sıvı
- E) Gaz
Doğru cevap: E
Çözüm: Gaz tanecikleri arasındaki boşluk çok fazla olduğundan gazlar tüm kabı doldurur ve kolayca sıkıştırılabilir.
Katı bir maddenin ısı alarak sıvıya dönüşmesi hangi olaydır?
- A) Yoğuşma
- B) Erime
- C) Kırağılaşma
- D) İyonlaşma
- E) Donma
Doğru cevap: B
Çözüm: Erime, katıdan sıvıya geçiştir ve çevreden ısı alınmasıyla gerçekleşir.
Sıvının ısı vererek katıya dönüşmesine ne denir?
- A) Erime
- B) Buharlaşma
- C) Süblimleşme
- D) Donma
- E) Kaynama
Doğru cevap: D
Çözüm: Donma sırasında sıvı taneciklerinin hareketliliği ve enerjisi azalır; madde katı hâle geçer.
Gaz hâlindeki suyun sıvı hâle geçmesi hangi hâl değişimidir?
- A) Donma
- B) Süblimleşme
- C) Yoğuşma
- D) Erime
- E) Buharlaşma
Doğru cevap: C
Çözüm: Yoğuşma gazdan sıvıya geçiştir; su buharının soğuk yüzeyde damlacıklar oluşturması örnektir.
Katının doğrudan gaz hâline geçmesine verilen ad nedir?
- A) Süblimleşme
- B) Donma
- C) Erime
- D) Kırağılaşma
- E) Yoğuşma
Doğru cevap: A
Çözüm: Süblimleşmede sıvı ara hâl görülmeden katı tanecikleri gaz hâline geçer; kuru buz bunun örneğidir.
Gazın doğrudan katıya dönüşmesi hangi olaydır?
- A) Erime
- B) Kaynama
- C) Süblimleşme
- D) Buharlaşma
- E) Kırağılaşma
Doğru cevap: E
Çözüm: Kırağılaşmada gaz tanecikleri sıvı hâle uğramadan doğrudan katı yapı oluşturur.
Sıvının yalnız yüzeyinde ve her sıcaklıkta gerçekleşebilen olay hangisidir?
- A) Kaynama
- B) Buharlaşma
- C) Donma
- D) Erime
- E) Kırağılaşma
Doğru cevap: B
Çözüm: Buharlaşma sıvının yüzeyinde farklı sıcaklıklarda gerçekleşebilir; kaynama ise sıvının her yerinde gerçekleşir.
Saf sıvının kaynaması sırasında hangi ifade doğrudur?
- A) Sıvının kütlesi aniden iki katına çıkar.
- B) Sadece yüzeyde gazlaşma olur.
- C) Sıvı bir anda katıya dönüşür.
- D) Sıvının her yerinde buhar kabarcıkları oluşur.
- E) Moleküllerin kimyasal formülü değişir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kaynama sırasında sıvının iç bölgelerinde de buhar kabarcıkları oluşur; buharlaşmadan ayıran temel farktır.
Suyun normal atmosfer basıncında donma sıcaklığı kaç °C’dir?
- A) 75 °C
- B) 100 °C
- C) 0 °C
- D) 25 °C
- E) 50 °C
Doğru cevap: C
Çözüm: Saf su normal atmosfer basıncında yaklaşık 0 °C’de donar; aynı koşullarda buz da bu sıcaklıkta erir.
Deniz seviyesinde normal atmosfer basıncında saf su yaklaşık kaç °C’de kaynar?
- A) 100 °C
- B) 25 °C
- C) 50 °C
- D) 75 °C
- E) 0 °C
Doğru cevap: A
Çözüm: 1 atm dış basınçta saf su yaklaşık 100 °C sıcaklıkta kaynar.
Sıvının akmaya karşı gösterdiği dirence ne ad verilir?
- A) Buhar basıncı
- B) Özkütle
- C) Erime ısısı
- D) Genleşme
- E) Viskozite
Doğru cevap: E
Çözüm: Viskozite sıvının akışa gösterdiği dirençtir; balın suya göre yavaş akması buna örnektir.
Sıvı yüzeyinin ince bir zar gibi davranmasına yol açan özellik hangisidir?
- A) Nükleer çekim
- B) Yüzey gerilimi
- C) Metalik bağ
- D) İyonlaşma enerjisi
- E) Atom numarası
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüzeydeki sıvı taneciklerine etki eden net kohezyon kuvvetleri yüzey gerilimini oluşturur.
Atomları veya iyonları belirli bir uzun menzilli düzende dizilmiş katı hangisidir?
- A) Plazma
- B) Süperkritik akışkan
- C) Amorf katı
- D) Kristal katı
- E) Gaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Kristal katılar düzenli tekrarlanan örgü yapısıyla ayırt edilir; sofra tuzu tipik örnektir.
Belirgin uzun menzilli kristal örgüsü olmayan katı türü hangisidir?
- A) Metalik kristal
- B) Moleküler kristal
- C) Amorf katı
- D) Kovalent ağ kristali
- E) İyonik kristal
Doğru cevap: C
Çözüm: Amorf katılar uzun menzilli düzen göstermez; cam çoğunlukla bu sınıfta değerlendirilir.
Aşağıdakilerden hangisi plazma hâline günlük yaşamdan örnektir?
- A) Şimşek kanalı
- B) Buz parçası
- C) Sıvı su
- D) Oda koşullarında azot gazı
- E) Sofra tuzu kristali
Doğru cevap: A
Çözüm: Şimşek boyunca iyonlaşmış yüklü parçacıklar bulunur; bu nedenle iletken plazma oluşur.
Buharlaşmanın çevrede oluşturduğu yaygın etki hangisidir?
- A) Metal oluşumu
- B) Zorunlu kristalleşme
- C) Çekirdek tepkimesi
- D) Kimyasal yanma
- E) Soğuma
Doğru cevap: E
Çözüm: Yüksek enerjili tanecikler yüzeyden ayrılırken kalan sıvının ortalama kinetik enerjisi azalabilir; serinleme görülür.
Hangi madde oda koşullarında genellikle gaz hâlindedir?
- A) Sofra tuzu
- B) Oksijen
- C) Cıva
- D) Demir
- E) Buz
Doğru cevap: B
Çözüm: Oksijen normal oda koşullarında iki atomlu gazdır; demir ve tuz katı, cıva ise sıvıdır.
Hâl değişimi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Her zaman yeni bir element oluşur.
- B) Yalnız kimyasal tepkimeyle gerçekleşir.
- C) Her zaman yeni bir bileşik oluşur.
- D) Saf maddede kimyasal türün kimliği korunur.
- E) Atomların proton sayısı mutlaka değişir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Erime, donma ve buharlaşma gibi hâl değişimleri fiziksel değişimdir; madde türü aynı kalır.